- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- اشاره 9
- درآمد 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ارکان ترجمه 17
- ابعاد ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- قرن نخست هجری 22
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- اشاره 26
- اشاره 26
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- قرن چهارم هجری 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- قرن پنجم هجری 30
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- اشاره 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- اشاره 36
- قرن ششم هجری 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 3. قرآن شماره 4 39
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- قرن هفتم هجری 41
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن هشتم هجری 41
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- قرن نهم هجری 42
- اشاره 42
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- قرن دهم هجری 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- قرن یازدهم هجری 45
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- اشاره 45
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 47
- قرن دوازدهم هجری 47
- قرن سیزدهم هجری 48
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- اشاره 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- قرن چهاردهم هجری 50
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- اشاره 50
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- اشاره 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- اشاره 73
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- اشاره 75
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- اشاره 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- اشاره 82
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- اشاره 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- اشاره 105
- درآمد 105
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- اشاره 106
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- اشاره 109
- اشاره 113
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- اشاره 117
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- اشاره 117
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- اشاره 139
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- اشاره 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- اشاره 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- اشاره 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- اشاره 159
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- اشاره 166
- اشاره 168
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- بررسی 169
- ب) جبر و اختیار 171
- اشاره 171
- اشاره 173
- د) امامت و عدل 173
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- اشاره 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- اشاره 187
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- اشاره 191
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اشاره 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- اشاره 192
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- اشاره 205
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- بررسی 207
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 208
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- بررسی 209
- اشاره 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- اشاره 213
- پیشینه 213
- اشاره 214
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- اشاره 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- اشاره 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- اشاره 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- درآمد 230
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- اشاره 235
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- اشاره 258
- درآمد 265
- اشاره 265
- مفهوم شناسی 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- اشاره 272
- ز) ترجمه های هنری 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- اشاره 274
- یک: روش های ترجمه 274
- اشاره 275
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- اشاره 281
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- بررسی 283
- سبک های ترجمه 283
- بررسی 284
- اشاره 284
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- ب) ترجمه تخصصی 285
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- بررسی 286
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- اشاره 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- بررسی 288
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- اشاره 289
- بررسی 290
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- بررسی 292
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- بررسی 294
- ب) ترجمه معتبر 294
- ب) ترجمه های هنری 295
- 1. ترجمه منظوم 295
- اشاره 295
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- بررسی 297
- یادآوری 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- اشاره 301
- درآمد 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- اشاره 301
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- اشاره 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- اشاره 315
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- اشاره 315
- یادآوری 316
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- 2. تقلید 323
- اشاره 324
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- اشاره 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
ترجمه رسمی طبری: «اگر باز نه ایستند منافقان و کس ها که اندر دلهاشان بیماری است و ارجاف کنندگان اند اندر مدینه».
3. قرآن شماره 4
این قرآن و ترجمه که به «قرآن شماره 4» معروف شده، نوعی رونویسی از ترجمه رسمی (ترجمه تفسیر طبری) است که مترجم هر کجا ترجمه رسمی را نپسندیده واژه ها را تغییر داده است.
این نسخه، توسط احمد علی رجائی، تحت عنوان «متنی پارسی از قرن چهارم هجری، معرفی قرآن خطی مترجم شماره 4» در مشهد منتشر شده، و نیز عزیز اللّه جوینی در «فرهنگ لغات خطی آستان قدس رضوی، شماره 4» در سال 1363 ش . آن را منتشر کرده است.
نام کامل کتاب و تاریخ نگارش از آن افتاده است و آنچه بر جای مانده این است:
«... سعد بن عبدالجبار بن احمد المکنی بابی الحارث فی رمضان سنه...».
دکتر رجایی این نسخه را متعلق به قرن ششم هجری یا اندکی بعد از آن می داند و آن را ترجمه مستقل می انگارد؛ اما برخی از صاحبنظران برآنند که این ترجمه، رونویسی ترجمه رسمی است که در آن برخی تغییرات داده شده است. (1)
4. تفسیر بصائر یمینی
این ترجمه و تفسیر از معین الدین محمدبن محمود نیشابوری است که از قرن ششم بازمانده و به کوشش علی رواقی در 1359 ش . در تهران، جلد اول آن منتشر شده است.
این کتاب، چند سال بعد از مرگ «بهرام شاه غزنوی» (حدود 552 ق .) تألیف شده است، کتاب مزبور از نثر فارسی قرن ششم تبعیت کرده که نثری روان و تحت تأثیر
1- (1) . تاریخ ترجمه از عربی به فارسی، دکتر آذرتاش آذرنوش، ص 73 - 74