- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- درآمد 9
- اشاره 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ابعاد ترجمه 17
- ارکان ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن نخست هجری 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- اشاره 26
- اشاره 26
- قرن چهارم هجری 26
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- قرن پنجم هجری 30
- اشاره 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- قرن ششم هجری 36
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- اشاره 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 3. قرآن شماره 4 39
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- قرن هشتم هجری 41
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن هفتم هجری 41
- قرن نهم هجری 42
- اشاره 42
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- قرن دهم هجری 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- اشاره 43
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- قرن یازدهم هجری 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- اشاره 45
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 47
- قرن دوازدهم هجری 47
- قرن سیزدهم هجری 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- اشاره 48
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- اشاره 50
- قرن چهاردهم هجری 50
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- اشاره 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- اشاره 62
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- اشاره 73
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- اشاره 75
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- اشاره 79
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- اشاره 82
- اشاره 82
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- اشاره 105
- درآمد 105
- اشاره 106
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اشاره 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- اشاره 113
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- اشاره 117
- اشاره 117
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- اشاره 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- اشاره 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- اشاره 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- اشاره 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- اشاره 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- اشاره 166
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- اشاره 168
- بررسی 169
- ب) جبر و اختیار 171
- اشاره 171
- د) امامت و عدل 173
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- اشاره 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- اشاره 179
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- اشاره 187
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- اشاره 191
- اشاره 191
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- اشاره 192
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- اشاره 205
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- بررسی 207
- اشاره 208
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 209
- بررسی 209
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- پیشینه 213
- اشاره 213
- اشاره 214
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- اشاره 214
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- اشاره 216
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- اشاره 221
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- درآمد 230
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- اشاره 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- اشاره 258
- درآمد 265
- اشاره 265
- مفهوم شناسی 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- اشاره 272
- ز) ترجمه های هنری 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- اشاره 274
- یک: روش های ترجمه 274
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- اشاره 275
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- اشاره 281
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- سبک های ترجمه 283
- بررسی 283
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- بررسی 284
- اشاره 284
- ب) ترجمه تخصصی 285
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- بررسی 286
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- اشاره 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- اشاره 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- بررسی 292
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- بررسی 294
- ب) ترجمه معتبر 294
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- اشاره 295
- ب) ترجمه های هنری 295
- 1. ترجمه منظوم 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- یادآوری 297
- بررسی 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- اشاره 301
- اشاره 301
- درآمد 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- اشاره 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- اشاره 315
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- اشاره 315
- یادآوری 316
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 2. تقلید 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- اشاره 324
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- اشاره 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
10. قرآن مترجم شماره 1505
این قرآن به خط نسخ و ترجمه آن به خط نستعلیق از محمد هاشم لولویی اصفهانی است و تاریخ تحریر آن ربیع الاول سال 1185 قمری می باشد. (1)
قرن دوازدهم هجری
اشاره
در این عصر نیز، چندین ترجمه گزارش شده است:
1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن)
این ترجمه که توسط ابوالفیاض قطب الدین احمد بن عبدالرحیم، (م 1176 ق.) مشهور به شاه ولیّ اللّه محدث دهلوی صورت گرفت و در عصر ما به «ترجمه محدث دهلوی» مشهور است، در دهلی چاپ شده است؛ هر چند که این ترجمه در قرن دوازده هجری نوشته شده، ولی هنوز جای خود را باز کرده و توسط برخی مراکز، از جمله در عربستان چاپ و ترویج می شود (2) و بارها در پاکستان و هند چاپ شده است. (3)البته این توجه شاید به خاطر آن باشد که این ترجمه بر مبانی اهل سنت به فارسی به نگارش درآمده است.
در این ترجمه به شأن نزول آیات نیز به اختصار پرداخته شده است، و شیوه ترجمه او جمله به جمله و ترجمه ای متمایل به تحت اللفظی است. (4)
1- (1) . همان، ص 286
2- (2) . نک: یادگارنامه فیض الاسلام، جستارهای علمی و پژوهشی در باب ترجمانی متون مقدس، مقاله دیدگاه های فقهی درباره ترجمه قرآن کریم، سید محمد علی ایازی، ص 153.
3- (3) . کتابشناسی جهانی ترجمه ها و تفسیرهای چاپی قرآن، ص 60، ترجمه محدث دهلوی را با 34 بار تجدید چاپ، کثیرالانتشار ترین ترجمه فارسی می شمارد.
4- (4) . نک: دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ترجمه شاه ولی اللّه دهلوی، بهاءالدین خرمشاهی، ج 1، ص 555 و مجله ترجمان وحی، سال 5، ش 9، ص 62 - 68