منطق ترجمه قرآن صفحه 62

جالبی منتشر شده است. نگارنده؛ این ترجمه را از نزدیک در بوسنی مشاهده نمودم.

فهرست ترجمه های قرآن به زبان های مختلف که در ایران (کتابخانه مرکز ترجمه قرآن قم) موجود است، در بخش ضمائم خواهد آمد.

1. ترجمه قرآن به زبان ترکی

اشاره

در مورد نخستین ترجمه ترکی قرآن، دو نظر وجود دارد؛ نخست: نظر پروفسور زکی ولیدی طوغان که آن را همزمان با خود متن فارسی می داند و می گوید: همان لجنه ای که دسته ای را به ترجمه فارسی «تفسیر طبری» گماشت، عده ای از علمای ترک را مأمور ترجمه آن به ترکی کرد و دوم: نظر پروفسور محمد فؤاد کوبرلی و استاد عبدالقادر اینان است که این ترجمه ترکی را مربوط به قرن پنجم هجری می دانند؛ (1) در هر حال، تاکنون، این ترجمه به دست نیامده و نخستین ترجمه ترکی شرقی موجود، مربوط به سال 734 ه . است که در موزه هنرهای ترکی - اسلامی شهر استانبول به شماره هفتاد و سه نگاهداری می شود؛ این ترجمه، به سبک ترجمه فارسی است. (2)گفته می شود: بیش از هفتاد ترجمه ترکی وجود دارد که مربوط به قرن پنجم به بعد است و صدها نسخه خطی از آن ها در مجموعه ها و کتابخانه های خصوصی یافت می شود که غالباً به چاپ رسیده است؛ این ترجمه ها به زبان های گوناگون ترکی شرقی و غربی و به خطهای اویغوری و عربی و یا به خط لاتینی است. (3)تعداد ترجمه های ترکی قرآن با خط لاتین بیست و سه بار و با خط ترکی اویغوری سه بار و با خط عربی 60 بار ضبط شده است. (4)دانشمندان، اطلاعات وسیعی درباره شش ترجمه ترکی، جمع آوری کرده اند که

1- (1) . نک: کتابشناسی جهانی، عصمت بینارق و خالدارن، ص 34 و قرآن ناطق، ج 1، ص 157 به بعد.
2- (2) . الببلیوغرافیا العالمیه لترجمات معانی القرآن الکریم، ص 19
3- (3) 1. The Encnyclopedia of Islam, New edition, vol. v, p. 430.
4- (4) . محمدیوسف اریکسون، دکترمحمدعلی نجفی: «قرآن وترجمه های قرآن» در دائرهالمعارف قرآن کریم، ج1، ص28.