- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- اشاره 9
- درآمد 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ابعاد ترجمه 17
- ارکان ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن نخست هجری 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- اشاره 26
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- اشاره 26
- قرن چهارم هجری 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- قرن پنجم هجری 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- اشاره 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- اشاره 36
- قرن ششم هجری 36
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 3. قرآن شماره 4 39
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن هشتم هجری 41
- قرن هفتم هجری 41
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- قرن نهم هجری 42
- اشاره 42
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- قرن دهم هجری 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- قرن یازدهم هجری 45
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- اشاره 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 47
- قرن دوازدهم هجری 47
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- قرن سیزدهم هجری 48
- اشاره 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- قرن چهاردهم هجری 50
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- اشاره 50
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- اشاره 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- اشاره 73
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- اشاره 75
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- اشاره 79
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- اشاره 82
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- اشاره 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- اشاره 105
- درآمد 105
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- اشاره 106
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- اشاره 109
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- اشاره 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- اشاره 117
- اشاره 117
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- اشاره 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- اشاره 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- اشاره 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- اشاره 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- اشاره 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- اشاره 166
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- اشاره 168
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- بررسی 169
- ب) جبر و اختیار 171
- اشاره 171
- اشاره 173
- د) امامت و عدل 173
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- اشاره 179
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- اشاره 187
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اشاره 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- اشاره 191
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- اشاره 192
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- اشاره 205
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- بررسی 207
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 208
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- اشاره 209
- بررسی 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- اشاره 213
- پیشینه 213
- اشاره 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- اشاره 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- اشاره 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- اشاره 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- درآمد 230
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- اشاره 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- اشاره 258
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- مفهوم شناسی 265
- درآمد 265
- اشاره 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- اشاره 272
- ز) ترجمه های هنری 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- یک: روش های ترجمه 274
- اشاره 274
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- اشاره 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- اشاره 281
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- بررسی 283
- سبک های ترجمه 283
- بررسی 284
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- اشاره 284
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- ب) ترجمه تخصصی 285
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- بررسی 286
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- اشاره 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- اشاره 289
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- بررسی 292
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- ب) ترجمه معتبر 294
- بررسی 294
- ب) ترجمه های هنری 295
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- اشاره 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- 1. ترجمه منظوم 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- بررسی 297
- یادآوری 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- درآمد 301
- اشاره 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- اشاره 301
- اشاره 302
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- اشاره 315
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- اشاره 315
- یادآوری 316
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 2. تقلید 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- اشاره 359
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
از نظر استاد سید علی احسن، مدیر کل سابق «آکادمی بنگلادش»، علت تأخیر در ترجمه قرآن این بوده که زبان عربی و فارسی و زبان اردو زبان رسمی و فرهنگی قبل از انقلاب ملی بنگلادش بوده و با افزایش حرکات ملی گرایی، ترجمه قرآن به زبان های ملی شروع شده است. (1)
7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی
اولین ترجمه کامل به زبان «گجراتی» توسط عبدالقادر بن عثمان انجام گرفته و در سال 1789 در «بمبئی» چاپ شده است.
8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو
اشاره
ترجمه شاه رفیع الدین دهلوی در سال 1190 ه . / 1776 م: نخستین ترجمه معانی قرآنی به زبان «اردو» محسوب می شود که برای اولین بار در سال 1840م. در «کلکته» چاپ شده است.
به دنبال آن ترجمه دیگری از برادرش شاه عبدالقادر (متوفای 1205 ه . / 1790م.) صورت گرفته که برای اولین بار در سال 1829م. در دهلی چاپ شده است؛ این دو برادر، فرزند علامه مشهور در شبه قاره هند و محدث شاه ولی اللّه دهلوی است که در سال 1150 ه . / 1737م. قرآن را به فارسی ترجمه کرده است. (2)
جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو
ردیف نام ترجمه نام مترجم نام ناشرمحل نشرتاریخ چاپ1موضح القرآن شاه عبدالقادر دهلوی تاریخ ترجمه 1205 ه .کلکته1829 م.2فتح العزیزشاه رفیع الدین دهلوی تاریخ ترجمه 1190 ه .کلکته1840 م.3حمایل شریف مترجم اردویعقوب حسن چاپ حسینی آگرا1866 م.4زاد الآخره عبدالسلام محمدچاپ لکهنو شوارلکهنو1868 م.
1- (1) . الببلیو غرافیا العالمیه لترجمات معانی القرآن الکریم، صص 20 و 21 به نقل از: Khan Mofakhkhar Hussain: "A History of Bengali Translations of the Holy Quran", The Muslim World, LXXLL, 2 (1982), PP. 123 - 136.
2- (2) . همان مأخذ، ص 20