- شکر نعمتهای الهی 1
- بخش 1 1
- درس اول: نعمت شکر 3
- حکمت عطا شده به لقمان 3
- فصل 1 3
- اشاره 3
- موعظه لقمان به فرزندش 5
- شکر، لازمه بندگی 7
- رسیدن به مرز انسانیت به وسیله شکر 8
- معرفت «حمد» 10
- منعم دانستن خدا 13
- درس دوم: شکر منعم 13
- لزوم شکر منعم 14
- شکر نعمت الهی در بیان امام کاظم علیه السلام 16
- شکر، نیمی از ایمان 19
- درس سوم: معنا و مراتب شکر 23
- اشاره 23
- معنای شکر 23
- فصل 2 23
- اشاره 23
- مراتب شکر 25
- شکر قلبی 26
- اعتراف به نعمت 28
- ادای شکر یا اعتراف قلبی 31
- اشاره 35
- درس چهارم: شکر زبانی 35
- جاری شدن شکر بر زبان 35
- نعمت برتر 36
- ثنای منعم 36
- ذکر «الحمدلله» 38
- افزایش نعمت با حمد خدا 40
- سجده شکر 44
- اشاره 48
- درس پنجم: شکر عملی 48
- اظهار عملی نعمت 48
- شکر عملی نعمت زبان 49
- بالاترین مراتب شکر 55
- کامل کننده شکر عملی 56
- عجز از شکر خدای متعال 59
- اشاره 59
- اشاره 59
- درس ششم: اعتراف به عجز از شکر 59
- فصل 3 59
- شکرگزاری خدا نسبت به معترفان به تقصیر 65
- اشاره 70
- درس هفتم: اعتراف معصومین علیهم السلام به عجز از شکر 70
- دعای امام سجاد علیه السلام 71
- شکر امام حسین علیه السلام در دعای عرفه 73
- اعتراف به تقصیر در ادای شکر 78
- پرسشهای مفهومی از درسهای 4 تا 7 80
- فصل 4 81
- شکر، سبب فزونی نعمت 81
- درس هشتم: نتیجه شکر و کفران نعمت 81
- اشاره 81
- نعمت بیشتر، مسئولیت بیشتر 84
- شکلهای گوناگون «ازدیاد نعمت» 86
- بقاء و زوال نعمت 88
- گناه، عامل سلب نعمت 90
- فصل 5 94
- درس نهم: شکر واسطه های نعمت 94
- لزوم شکر واسطه نعمت 94
- اشاره 94
- چگونگی شکر واسطه های نعمت 97
- مراتب شکر واسطه نعمت 100
- غفلت از شکر واسطه های نعمت 102
- شکر نعمت والدین 103
- شکر نعمت امام عصر علیه السلام 108
- بخش 2 108
- فصل 1 110
- درس دهم: امام علیه السلام نعمت بزرگ الهی 110
- نعمت مورد سؤال خداوند 110
- اشاره 110
- امام غائب، نعمت باطنی 112
- درس یازدهم: امام علیه السلام مالک دنیا و آخرت 119
- زمین و همه محصولات آن، ملک امام علیه السلام 119
- خلق همه دنیا برای امام علیه السلام 123
- اشاره 123
- امام علیه السلام مالک آخرت 125
- درس دوازدهم: امام علیه السلام واسطه فیض 131
- اشاره 131
- واسطه های قبض روح 132
- اشاره 132
- ولی نعمت بودن امام علیه السلام 141
- پرسشهای مفهوم از درسهای 10 تا 12 143
- درس سیزدهم: هدف از انعام الهی 144
- اشاره 144
- هدف از انعام خدا به بندگان 145
- درس چهاردهم: رابطه معرفت خدا و معرفت امام علیه السلام 152
- اشاره 152
- معرفت امام علیه السلام، میوه و نشانه معرفت خدا 154
- درس پانزدهم: رابطه شکر خدا و معرفت امام علیه السلام 156
- فصل 2 163
- اشاره 163
- درس شانزدهم: شکر قلبی نعمت امام عصر علیه السلام 163
- معرفت قلبی 163
- معرفت نعمت و محبت منعم 164
- پرسشهای مفهومی از درسهای 13 تا 16 170
- درس هفدهم: ذکر نعمت امام عصر علیه السلام 171
- فصل 3 171
- ذکر محبوب 171
- اشاره 171
- ثناگویی از منعم 181
- درس هجدهم: مصادیق دیگر شکر زبانی 181
- اظهار زبانی نعمت 184
- دعا 185
- برپایی مجالس ذکر 188
- سجده شکر 190
- درس نوزدهم: شکر عملی (1) 192
- فصل 4 192
- اشاره 192
- معنای شکر عملی نعمت امام عصر علیه السلام 192
- شکر عملیس وصف طبابت 195
- شکر عملی شاهد بودن امام علیه السلام 196
- شکر عملی «رفیق مونس» 198
- شکر عملی «علم مصبوب» 201
- درس بیستم: شکر عملی (2) 201
- اشاره 201
- شکر عملی «الوالد الشفیق» 203
- نوشتن عریضه به امام علیه السلام 205
- اشاره 205
- تجدید بیعت با امام زمان علیه السلام 209
- پرسشهای مفهومی از درسهای 17 تا 20 211
گونه اش را به عنوان شکر خدا، روی خاک بگذارد. و اگر سواره بود، پیاده شود و گونه اش را روی خاک بگذارد. و اگر به خاطر انگشت نما شدن نمی تواند پیاده شود، صورتش را روی برآمدگی زین (مرکب) خود بگذارد. و اگر نمی تواند، گونه اش را روی کف دستش بگذارد. سپس خدا را به خاطر نعمتی که به او داده، حمد کند.
از سیره اهل بیت علیهم السلام برداشت می شود که به محض رسیدن به نعمت یا تذکر به آن، بهتر است سجده شکر به جا آورده شود. ولی گاهی شرایط مکانی و اجتماعی به گونه ای است که نمی توان پیشانی یا گونه را روی خاک قرار داد، زیرا با این عمل ممکن است شخص انگشت نما شود و افراد کم ظرفیت او را مورد تمسخر قرار دهند. ائمه علیهم السلام به ما یاد داده اند که حتی در چنین مواقعی از سجده شکر صرف نظر نکنید و به شکلهای دیگر، مانند صورت گذاشتن روی بلندی زین مرکب و یا حد اقل کف دست، خدا را حمد کنید.
از این حدیث شریف، می توان استفاده کرد که سجده شکر، به صرف این که انسان گونه اش را روی زمین بگذارد، تحقق می یابد و احتیاج به گذاشتن پیشانی روی خاک نیست.(1)
1- 1. العروة الوثقی، جلد 1، ص:689.