- اشاره 1
- بخش اول: اهمیت و تعریف انتظار 1
- درس اول: وجوب انتظار 3
- انتظار، شرط قبولی اعمال 3
- فصل 1 - وجوب انتظار 3
- وجوب انتظار قائم علیه السلام 7
- عوامل ایجاد کننده انتظار 8
- فصل 2 - انتظار ظهور 14
- غیر قابل توصیف بودن انتظار 14
- درس دوم: انتظار ظهور 14
- تعریف انتظار از روی ملزومات و لوازم آن 16
- درس سوم: انتظار فرج 21
- فصل 3 - انتظار فرج 21
- انتظار، ضد یأس 21
- انتظار فرج، بالاترین عبادت مؤمن 26
- پرسشهای مفهومی از درسهای 1 تا 3 31
- بخش دوم انتظار فرج امام عصر علیه السلام و اقسام آن 32
- اشاره 32
- رابطه شدت انتظار با شدت گرفتاری 34
- فصل 1 - انتظار فرج امام عصر علیه السلام 34
- درس چهارم: غیبت امام علیه السلام، بزرگترین گرفتاری عصر 34
- محرومیتهای ناشی از غیبت 39
- برطرف شدن اندوه ها و گرفتاریها 43
- درس پنجم: مقایسه زمان غیبت با زمان ظهور 43
- اشاره 43
- گرد آمدن بر محور دین حق 45
- کامل شدن عقول 47
- اشاره 50
- درس ششم: اهمیت احساس درد 50
- شکایت از غیبت 50
- شکایت همراه با رضا 53
- ظهور موفور السرور 56
- برطرف شدن ظلم به دست امام عصر علیه السلام 62
- اشاره 62
- درس هفتم: رنج و مصیبت مؤمن از وقوع ظلم 62
- اندوه مؤمن از وقوع ظلم در هر نقطه زمین 64
- اندوه امام صادق علیه السلام از ظلم به یک شیعه 65
- پرسشهای مفهومی از درسهای 4 تا 7 70
- درس هشتم: انتظار فرج کامل 71
- فصل 2 - انتظار فرج منتظر 71
- صاحب بالاترین درجه ایمانی 71
- صاحب شدیدترین گرفتاری 72
- سپرده شدن هدایت خلق به امام علیه السلام 73
- درس نهم: برترین منتظر 82
- اطلاق «منتظر» بر امام عصر علیه السلام در احادیث 82
- درس دهم: جایگاه «نیت» در عبادات 91
- ارزش عمل به نیت آن است 91
- فصل 3 - مراتب انتظار فرج 91
- مراتب قصد قربت 97
- اشاره 104
- درس یازدهم: قصد قربت در انتظار فرج امام عصر علیه السلام 104
- انتظار فرج بدون قصد قربت 104
- انتظار فرج با قصد قربت 107
- پرسشهای مفهومی از درسهای 10 و 11 109
- درس دوازدهم: مراتب انتظار فرج براساس منزلت آن که فرجش را انتظار می کشیم 110
- رابطه محبت با انتظار فرج 121
- اشاره 121
- درس سیزدهم: بالاترین درجه انتظار متناظر با بالاترین درجه معرفت و محبت 121
- محبت امام عصر علیه السلام 124
- دعای قنوت امام عسکری علیه السلام در فرج فرزند خود 133
- درس چهاردهم: درخواست رفع گرفتاری از امام عصر علیه السلام 133
- اشاره 133
- دو نمونه از دعاهای امام عصر علیه السلام در تعجیل فرج خودشان 137
- عالی ترین رتبه فرج امام عصر علیه السلام 139
- پرسشهای مفهومی از درسهای 12 تا 14 142
- بخش سوم انتظار لحظه به لحظه 143
- اشاره 143
- درس پانزدهم: بدائی بودن وقت ظهور 144
- فصل 1 - بداء پذیر بودن وقت ظهور و علائم آن 144
- اشاره 144
- اعتقاد به بداء 145
- اشاره 156
- درس شانزدهم: بداء پذیر بودن علائم ظهور 156
- علائم محتو هم بداء پذیرند 161
- پرسشهای مفهومی از درسهای 15 و 16 166
- فصل 2 - ناگهانی بودن ظهور امام علیه السلام 167
- اشاره 167
- شبیه حضرت موسی علیه السلام 167
- درس هفدهم: اصلاح امر ظهور در یک شب 167
- امیدوارتر باش 170
- حیرت امام علیه السلام 172
- یأس از فرج در هنگام فرج 175
- درس هجدهم: مقدمه نداشتن ظهور (1) 175
- نقد نظریه «ظهور صغری» 181
- تجلیات امام عصر علیه السلام در گذشته 186
- اشاره 186
- درس نوزدهم: مقدمه نداشتن ظهور (2) 186
- درس بیستم: وظیفه امیدواری به ظهور 193
- اشاره 193
- نزدیک شمردن ظهور 196
- پرسشهای مفهومی از درسهای 17 تا 20 200
انتظروا الفرج. و لا تیأسوا من روح الله فان احب الاعمال الی الله عزوجل انتظار الفرج مادام علیه المؤمن.(1)
منتظر فرج (از جانب خدا) باشید. و از رحمت و دستگیری خداوند ناامید نباشید. همانا دوست داشتنی ترین کارها در پیشگاه خدای عزوجل انتظار فرج است تا وقتی که مؤمن این حالت خود را حفظ کند.
«فرج» یعنی گشایش و راحتی و در گرفتاریها معنا دارد. کسی که گرفتاری ندارد، فرج برایش بی معناست، چون فرج به معنای رفع گرفتاری است. انتظار فرج یعنی امید به رحمت خداوند در گرفتاریها.
هر قدر اعتقاد به توحید در انسان قویتر باشد، انتظار فرج در او بیشتر و شدیدتر می شود. به همان اندازه که یأس از رحمت خداوند، مبغوض ذات مقدسش می باشد، انتظار فرج، محبوب اوست. چون آن یأس به شرک منتهی می شود که مبغوض ترین عمل در پیشگاه خداوند است، انتظار فرج – که ضد آن می باشد – محبوب ترین اعمال نزد او به شمار می آید.
سخن دیگری از امیر مؤمنان علیه السلام «انتظار فرج» را بالاترین عبادت مؤمن دانسته است:
افضل عبادة المؤمن انتظار فرج الله.(2)
برترین عبادت مؤمن انتظار فرج از جانب خداوند است.
«فرج الله» یعنی «فرج من الله» گشایشی از جانب خداوند. بالاترین
1- 1. الخصال، جلد 2، ص: 616.
2- 2. بحار الانوار، جلد 52، ص: 131، حدیث 32.