- اشاره 1
- بخش اول: اهمیت و تعریف انتظار 1
- درس اول: وجوب انتظار 3
- انتظار، شرط قبولی اعمال 3
- فصل 1 - وجوب انتظار 3
- وجوب انتظار قائم علیه السلام 7
- عوامل ایجاد کننده انتظار 8
- درس دوم: انتظار ظهور 14
- فصل 2 - انتظار ظهور 14
- غیر قابل توصیف بودن انتظار 14
- تعریف انتظار از روی ملزومات و لوازم آن 16
- فصل 3 - انتظار فرج 21
- انتظار، ضد یأس 21
- درس سوم: انتظار فرج 21
- انتظار فرج، بالاترین عبادت مؤمن 26
- پرسشهای مفهومی از درسهای 1 تا 3 31
- اشاره 32
- بخش دوم انتظار فرج امام عصر علیه السلام و اقسام آن 32
- رابطه شدت انتظار با شدت گرفتاری 34
- درس چهارم: غیبت امام علیه السلام، بزرگترین گرفتاری عصر 34
- فصل 1 - انتظار فرج امام عصر علیه السلام 34
- محرومیتهای ناشی از غیبت 39
- اشاره 43
- درس پنجم: مقایسه زمان غیبت با زمان ظهور 43
- برطرف شدن اندوه ها و گرفتاریها 43
- گرد آمدن بر محور دین حق 45
- کامل شدن عقول 47
- درس ششم: اهمیت احساس درد 50
- شکایت از غیبت 50
- اشاره 50
- شکایت همراه با رضا 53
- ظهور موفور السرور 56
- برطرف شدن ظلم به دست امام عصر علیه السلام 62
- اشاره 62
- درس هفتم: رنج و مصیبت مؤمن از وقوع ظلم 62
- اندوه مؤمن از وقوع ظلم در هر نقطه زمین 64
- اندوه امام صادق علیه السلام از ظلم به یک شیعه 65
- پرسشهای مفهومی از درسهای 4 تا 7 70
- صاحب بالاترین درجه ایمانی 71
- فصل 2 - انتظار فرج منتظر 71
- درس هشتم: انتظار فرج کامل 71
- صاحب شدیدترین گرفتاری 72
- سپرده شدن هدایت خلق به امام علیه السلام 73
- اطلاق «منتظر» بر امام عصر علیه السلام در احادیث 82
- درس نهم: برترین منتظر 82
- فصل 3 - مراتب انتظار فرج 91
- ارزش عمل به نیت آن است 91
- درس دهم: جایگاه «نیت» در عبادات 91
- مراتب قصد قربت 97
- اشاره 104
- درس یازدهم: قصد قربت در انتظار فرج امام عصر علیه السلام 104
- انتظار فرج بدون قصد قربت 104
- انتظار فرج با قصد قربت 107
- پرسشهای مفهومی از درسهای 10 و 11 109
- درس دوازدهم: مراتب انتظار فرج براساس منزلت آن که فرجش را انتظار می کشیم 110
- رابطه محبت با انتظار فرج 121
- اشاره 121
- درس سیزدهم: بالاترین درجه انتظار متناظر با بالاترین درجه معرفت و محبت 121
- محبت امام عصر علیه السلام 124
- دعای قنوت امام عسکری علیه السلام در فرج فرزند خود 133
- درس چهاردهم: درخواست رفع گرفتاری از امام عصر علیه السلام 133
- اشاره 133
- دو نمونه از دعاهای امام عصر علیه السلام در تعجیل فرج خودشان 137
- عالی ترین رتبه فرج امام عصر علیه السلام 139
- پرسشهای مفهومی از درسهای 12 تا 14 142
- اشاره 143
- بخش سوم انتظار لحظه به لحظه 143
- درس پانزدهم: بدائی بودن وقت ظهور 144
- اشاره 144
- فصل 1 - بداء پذیر بودن وقت ظهور و علائم آن 144
- اعتقاد به بداء 145
- اشاره 156
- درس شانزدهم: بداء پذیر بودن علائم ظهور 156
- علائم محتو هم بداء پذیرند 161
- پرسشهای مفهومی از درسهای 15 و 16 166
- فصل 2 - ناگهانی بودن ظهور امام علیه السلام 167
- اشاره 167
- شبیه حضرت موسی علیه السلام 167
- درس هفدهم: اصلاح امر ظهور در یک شب 167
- امیدوارتر باش 170
- حیرت امام علیه السلام 172
- درس هجدهم: مقدمه نداشتن ظهور (1) 175
- یأس از فرج در هنگام فرج 175
- نقد نظریه «ظهور صغری» 181
- اشاره 186
- تجلیات امام عصر علیه السلام در گذشته 186
- درس نوزدهم: مقدمه نداشتن ظهور (2) 186
- درس بیستم: وظیفه امیدواری به ظهور 193
- اشاره 193
- نزدیک شمردن ظهور 196
- پرسشهای مفهومی از درسهای 17 تا 20 200
می کنند، چون فرج دوستان خداوند – به طور فراگیر و عمومی، نه به صورت خاص و موردی – فقط با اذن خداوند به قیام امام زمان علیه السلام که فرج کلی است – تحقق پیدا می کند. امام علیه السلام خود در انتظار این زمان هستند تا هم رفع گرفتاری از شیعیان بشود – که بخش عمده ای از گرفتاریهای خود ایشان است – و هم رفع گرفتاری از خودشان.
در دعایی که امام صادق علیه السلام در صبح روز بیست و یکم ماه رمضان، پس از ادای فریضه صبح در سجده خواندند، چنین آمده است:
اسالک ... ان تصلی علی محمد صلی الله علیه و آله و اهل بیته و ان تاذن لفرج من یفرجه فرج اولیائک و اصفیائک من خلقک.(1)
(خدایا) از تو می خواهم ... تا بر حضرت محمد صلی الله علیه و آله و اهل بیت ایشان درود بفرستی و اجازه فرمایی برای فرج آن که فرج همه اولیا و برگزیدگان تو از آفریدگانت، به فرج اوست.
از این حدیث هم می توان استفاده کرد که فرج همه مؤمنان – در طول تاریخ، نه فقط در عصر غیبت امام زمان علیه السلام – به فرج خود امام علیه السلام که با اذن پروردگار به ظهور ایشان، انجام می شود، محقق می گردد.
مورد دیگری در احادیث که اطلاق «منتظر» به امام علیه السلام شده، دعایی است که از ناحیه مقدس خود حضرت توسط نایب خاص ایشان در زمان غیبت کبری صادر شده است. یکی از عبارات دعا این است:
اللهم... ثبتنی علی طاعة ولی امرک الذی سترتة عن خلقک
1- 1. بحار الانوار، جلد 98، ص: 158.