انسان شناسی و مهدویت صفحه 147

گزارشی اجمالی بیان قرآن درباره رشد ناهماهنگ جسم و روح یا وارونگی فطرت و اسارت آن توسط غرائز چنین است:

ویژگی روح رشد نیافته

بیان قرآن

تعطیلی ادراکات حسی

«خَتَمَ اللَّهُ عَلی قُلُوبِهِمْ وَ عَلی سَمْعِهِمْ وَ عَلی أَبْصارِهِمْ غِشاوَه»(1)

«صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ»(2)

تعطیلی ادراک عقلی

«إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُکْمُ الَّذینَ لا یَعْقِلُونَ»(3)

قلب غافل

«وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِکْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ کانَ أَمْرُهُ فُرُطاً»(4)

فاصله قلب از نفس

«وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَیْقَنَتْها أَنْفُسُهُم»(5)

نسیان نفس (خود فراموشی)

«وَ لا تَکُونُوا کَالَّذینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُم»(6)

قلب مریض

«لِلَّذینَ فی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِیَهِ قُلُوبُهُم»(7)

قلب قسی و سخت

«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِیَ کَالْحِجارَهِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَه»(8)

تعطیلی قوای انسانی و سقوط به مرتبه پایین تر از حیوانات

«أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَکْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلاَّ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبیلاً»(9)

1- بقره(2)، 7.
2- بقره(2)، 171.
3- انفال(8)،22 و همانند آیه: «أَ فَلَمْ یَسیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ یَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ یَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَی الْأَبْصارُ وَ لکِنْ تَعْمَی الْقُلُوبُ الَّتی فِی الصُّدُورِ»؛ حج(22)،46.
4- کهف(18)، 28.
5- نمل(27)، 14.
6- حشر(59)، 19.
7- حج(22)،53.
8- بقره(2)، 74.
9- فرقان(25)، 44.