انسان شناسی و مهدویت صفحه 154

دسته اول چالش های این نظریه از جهت فلسفی است. بدین معنا که هم بر مبانی و ادله و هم بر نتایج آن ایراد های متعددی وارد است(1) و تلاش نزدیک به چهار قرن فلاسفه صدرایی و نوصدرایی برای حل آن ها   با وجود برخی توفیقات هنوز به دفع کامل اشکالات منجر نشده است.

دسته دوم از چالش های این نظریه نیز چالش های دینی است؛ چراکه این نظریه اثبات گر حرکت اشتدادی جوهری تا لحظه مرگ، و پس از آن، حیات روحانی آدمی است و این سخن، نتایج یا لوازمی دارد که با مبانی دینی سازگاری ندارد. برخی از تناقضات این دیدگاه با نظر دین در جدول زیر آمده است:

حرکت جوهری

دیدگاه دینی

روح صورت جسمانی بدن است.

روح حقیقتی آسمانی است که بر بدن افاضه می شود.

روح منشأ جسمانی دارد.

روح منشأ آسمانی و روحانی دارد.

حرکت جوهری اشتدادی است

رشد در جسم، یک چرخه ثابت از شدت به قوت و سپس به ضعف دارد. روح تا زمان بلوغ، رشدی قهری و از آن پس، سیری اختیاری دارد که الزاماً اشتدادی نیست.(2)