کتابخانه بالقرآن

انسان شناسی و مهدویت صفحه 181

صفحه 181

البته شاید بتوان بودیسم و هندوئیسم و بزرگ ترین مذهب تمدن غربی، یعنی مسیحیت را هم در این مجموعه قرار داد؛ چراکه گرایش کلیساها در مسیحیت به جبرگرایی نزدیک بود که باعث رکود و انحطاط جهان مسیحیت در هزاره قرون وسطی شد.

بودیسم و هندوئیسم نیز انسان ها را اسیر رنج یا مجبور به پذیرش طبقه اجتماعی خود می دانست و تحت تأثیر این نگرش، رشد و شکوفایی تمدنی را از پیروان خود دریغ می کرد.

شاید تصور شود که این گرایش مربوط به دنیای قدیم بوده و با شروع نهضت رنسانس، این نظریه همانند دین گرایی از رونق افتاده است. ولی باید اذعان کرد که در اثر اکتشاف ها و پیشرفت های علمی، جبرگرایی به نام عقل و علم، در یک قالب نظام مند و سیستمی مدرن به بشر تحمیل می شود. امروزه عده ای از دانشمندان با پیشرفت های شگرف در فیزیک پایه (ذرات)، زیست شناسی و ژنتیک، برای هر رفتار یا صفت و خصلت انسانی، نوعی جبر افراطی یا معتدل مطرح می کنند(1) یا صاحبنظران علوم انسانی در طی بحثهای آغشته به مغالطه سر از جبر در میآورند. به عنوان مثال میتوان به این موارد اشاره کرد:

جبر علمی: امروزه با پیشرفت دانش پزشکی و زیست شناسی، ژنتیک به یکی از مهم ترین جبرهای موجود تبدیل شده است. به گونه ای که در دانش جرم شناسی یا پزشکی و... با انتساب بسیاری از ناهنجاری ها به ژنتیک، آن را طبیعی می خوانند و در مجازات مجرم تخفیف می دهند.

جبر فلسفی: یکی از اصول ثابت و مبنایی فلسفه، اصل علیت است. مطابق این اصل همیشه هر ممکن و معلولی ریشه در علتی (حداقل علت فاعلی) دارد و هر وقت که علت به مرتبه فعلیت

1- اخیراً نظریه های افراطی تا بدان جا کشیده شده که با ادعای کشف ژن هم جنسخواهی، مدعی جبر و ریشه ژنتیکی برای هم جنس گرایی شده اند و آن را بر این مبنا به رسمیت می شناسند. در مقام پاسخ باید گفت که این ناهنجاری، محصول تربیت و محیط و عملکرد ناصحیح هرمون های جنسی است که با دارو درمان می شود.