غرب و مهدویت صفحه 129

الف) نظریۀ برخورد تمدن ها

ساموئل فیلیپس هانتینگتون(1)، رئیس اسبق مرکز مطالعات استراتژیک دانشگاه هاروارد، تقریباً در تمام آثار خود به مسائل جهانی از منظر استراتژیک و آن هم بر محور منافع آمریکا می نگرد و رهنمون می دهد. نظریۀ برخورد تمدن های هانتینگتون هم بیشتر دستورالعملی استراتژیک است تا نظریۀ محض که به ارزیابی های سیاسی نیاز دارد و محدود کردن آن به تحلیل های انتزاعی، ناکافی خواهد بود. او بی آن که همچون برخی تحلیل گران، پایان جنگ سرد را ختم مناقشات ایدئولوژیک تلقی کند، آن را سرآغاز دوران جدید برخورد تمدن ها می داند و بر اساس آن، بسیاری از حوادث و رخدادهای جاری جهان را به گونه ای تعبیر و تحلیل می کند که برای تحکیم انگاره ها و فرضیه های نظریۀ جدیدش باشد.

او معتقد است جهان در آینده، شاهد کنش و واکنش بین هفت یا هشت تمدن بزرگ خواهد بود. این تمدن ها عبارتند از: تمدن غربی، کنفوسیوسی، تمدن هندو، اسلامی، ارتدوکسی (اسلاو)، ژاپنی، تمدن آمریکای لاتین و در حاشیه نیز تمدن های آفریقایی. و خطوط گسل میان تمدن های مزبور را منشأ درگیری های آتی و جای گزین واحد دولت ملت می بیند.

نظریۀ «برخورد تمدن ها»ی هانتینگتون که فاقد خوش بینی نظریۀ پایان تاریخ فوکویاماست، پایان جنگ سرد بین دو بلوک شرق و غرب را آغاز مناقشات ایدئولوژیک و استراتژیک می داند. به اعتقاد او، تقابل تمدن ها، سیاست غالب جهانی و آخرین مرحلۀ تکامل درگیری های عصر نو را تشکیل می دهد.

استراتژیست برجستۀ غرب در کتاب برخورد تمدن ها، افول و فروپاشی تمدن غرب را پیش بینی کرده و در راستای حفظ آن اعلام می کند که باید سه حوزۀ تمدنی را