غرب و مهدویت صفحه 55

7. اصالت وحی

در فرهنگ اسلامی، اصالت و اولویت از آنِ وحی است، نه عقل قاصر بشر؛ بدین معنا که اگر مطلبی را وحی یقین کرد و وجود یا عدم آن را ضروری دانست، ولی عقل بشر هنوز به درک مصالح یا مفاسد آن راه پیدا نکرد، نباید به بهانۀ این که این حکم با عقل سازگار نیست، حکم وحی را طرد کند، بلکه در چنین مواردی معیار، حکم وحی است نه عقل؛ از این رو، بخش وسیعی از احکام اسلامی، گرچه آن ها نیز بدون ملاک نبوده، اما به دلیل این که عقل از درک آن ملاک ها عاجز است، تعبدی است،(1) زیرا قلمرو قوۀ فاهمۀ بشری، امور کلی است و درک موارد جزئی از حیطۀ کار عقل، خارج است.

بنابراین، در تفکر اسلامی اگرچه عقل جایگاه رفیعی دارد و در روایات اسلامی به پیامبر درونی شهره است، در نسبت سنجی و اولویت بخشی، منزلت وحی به مراتب بالاتر از عقل است.

8. اصالت عبودیت و بندگی

یکی از اصول و مبانی فکری و معرفتی که در فرهنگ اسلامی به آن توجه کافی شده، اصالت عبودیت و بندگی است. انسان دارای کرامت و ارزش های والایی است و در منطق قرآن به اشرف مخلوقات و خلیفه الله شناخته شد، اما این بدین معنا نیست که او موجودی تیپا خورده و رها شده از هر قید و بندی باشد. انسان در تفکر اسلامی، مخلوقی است که زندگی اش همراه با مسئولیت هاست و افعال و افکار او بر مدار ارزش های دینی می باشد.

انسان در تفکر دینی و اسلامی، نه موجودی است سراسر آزاد، بی قید و بدون مسئولیت اخلاقی، و نه فاعلی است مجبور و شرمنده که جبر الهی بر او تفویض شده