غرب و مهدویت صفحه 8

گفتار اول: ترمینولوژی غرب

اشاره

گفتار اول: ترمینولوژی(1) غرب

«غرب» واژه ای با مفاهیم متعدد و متنوع است؛ لذا توصیف و ارائۀ تعریفی از آن سخت و دشوار است. با این وصف، این واژه به هیچ وجه بی معنا نیست. تعریف غرب و تلاش برای شناخت آن، آثار و ادبیات بسیاری را از سوی اندیشمندان و نویسندگان مختلف جهان پدید آورده است.

غرب به سرزمینی خلاصه نمی شود و فقط مجموعه ای دینی، اخلاقی، نژادی یا حتی اقتصادی نیست. غرب به مثابه واحدی مرکب با جلوه های گوناگون، مجموعه ای فرهنگی و پدیده ای تمدنی است.(2)

غرب، کلیتی فراگیر است که از کلی ترین امور و ساحات زندگی بشر تا جزئی ترین و شخصی ترینشان را در بر می گیرد؛ کلیتی که سودای تغلب و بسط هر چه بیشتر دامنۀ نفوذ، تأثیر و حضور خود را دارد. این هژمونی که به مدد نوزایی و تحول غرب پس از رنسانس و انقلاب صنعتی پدید آمد، تمدنی را پایه ریخت که در ذات و بنیان خود میل به گسترش داشت و نمی توانست در موقعیت جغرافیایی خاص محصور بماند. بعد از اشباع ممالک غربی از این نوش دارو، عطش تمدن غرب برای دست برد به سایر نقاط، شدت گرفت و انواع و اقسام لشکرکشی ها و فتوحات فکری، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی در پوشش مبلغان دینی مسیحیت، جها ن گردان، مستشرقان، مردم شناسان و بازرگانان با هدف شناخت و بعد سیطره بر دیگر ممالک آغاز شد. از این رو بود که کشتی های غرب مدرن در سواحل اقصی نقاط جهان، از آفریقا تا آسیای دور کناره گرفت؛ کشتی هایی که با خود علاوه بر صنعت جدید و چشم فریب، دین، فرهنگ، آداب، زبان، دانش و همۀ شئونات زندگی غربی را به ارمغان آورده بودند. البته به دلیل پتانسیل بالای فرهنگی اسلام، در ممالک اسلامی، به خصوص ایران در مقابل غرب