- پیشگفتار 1
- اشاره 5
- بخش اول: منجی باوری 5
- مفهوم شناسی 6
- پیشینه تاریخی منجی باوری 7
- خاستگاه دینی منجی باوری 8
- اشاره 11
- منجی باوری در ادیان توحیدی 11
- الف) منجی در دین یهود 12
- ب) منجی در مسیحیت 13
- ج) منجی در اسلام 16
- وحدت نظر فرق اسلامی در موضوع مهدویّت 17
- مهدویّت در آیات 19
- مهدویّت در روایات 25
- اشاره 25
- الف) مهدویّت درکلام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 26
- ب) مهدویّت در کلام امامان معصوم علیهم السلام 33
- مهدویّت شخصی و نوعی 51
- پیوند شیعه با مهدویّت 53
- بخش دوم: معرفت آخرین منجی 57
- اشاره 57
- ضرورت معرفت آخرین منجی 58
- اشاره 66
- مؤلفه های معرفت آخرین منجی 66
- الف) معرفت شخص 68
- ب) معرفت مقام 70
- ج) معرفت اوصاف 73
- الف) هدایت بخشی 76
- اشاره 76
- آثار معرفت آخرین منجی 76
- ب) سعادت آفرینی 78
- پیامدهای عدم معرفت آخرین منجی 80
- اشاره 84
- بخش سوم: ولادت آخرین منجی 84
- قطعی بودن ولادت آخرین منجی 86
- پنهان بودن ولادت آخرین منجی 87
- گزارش حکیمه از ولادت آخرین منجی 88
- معرفی آخرین منجی به شیعیان 91
- دیدار خواص شیعه با آخرین منجی 94
- نام و القاب آخرین منجی 98
- نسب آخرین منجی 99
- شمایل آخرین منجی 101
- اشاره 101
- اوصاف آخرین منجی 101
- الف) علم لدنّی 102
- ب) عصمت 106
- ج) امامت 108
- اشاره 115
- بخش چهارم: غیبت آخرین منجی 115
- معناشناسی غیبت 117
- پیشینه شناسی غیبت 117
- ماهیّت شناسی غیبت آخرین منجی 119
- شیوه شناسی غیبت آخرین منجی 123
- اشاره 123
- الف) شیوه اعجاز 124
- ب) شیوه طبیعی 126
- گونه شناسی غیبت آخرین منجی 133
- زمینه شناسی غیبت آخرین منجی 134
- چرایی شناسی غیبت آخرین منجی 137
- اشاره 137
- الف) حفظ جان حضرت 138
- ب) پرهیز از معاهده با حکام جور 140
- ج) آزمودن ایمان و پایداری مردم 142
- د) افاضه تدریجی 145
- ه) اسرار نهفته 147
- الف) بحران حیرت 150
- پیامدشناسی غیبت آخرین منجی 150
- اشاره 150
- اشاره 151
- ب) شکل گیری نهاد نیابت 151
- 1. نیابت خاصه 153
- 2. نیابت عامّه (ولایت فقیه) 154
- آثار و فوائد منجی غائب 158
- اشاره 158
- الف) واسطه فیض وجود 160
- ج) واسطه دریافت نعمت 161
- ب) واسطه بقا و تداوم هستی 161
- ه) واسطه دفع بلاها 163
- د) واسطه معرفت و عبادت 163
- و) واسطه قبول اعمال 164
- ز) واسطه حفظ و ماندگاری شیعه 164
- انتظار آخرین منجی 165
- ح) واسطه امید به آینده روشن 165
- معنا شناسی انتظار 166
- ماهیّت انتظار 167
- الف) بُعد تاریخی 171
- اشاره 171
- ابعاد انتظار 171
- ب) بعد اعتقادی 172
- د) بعد انسانی 174
- ج) بعد سیاسی 174
- فضیلت انتظار 175
- الف) شناخت امام 176
- شناسه های منتظران 176
- اشاره 176
- ب) الگوپذیری از امام 177
- ج) پارسایی در عمل 181
- د) پایداری در سختی ها 184
- ه) محبّت و انس معنوی با امام 187
- و) رضایت خواهی امام 189
- ز) دعا برای ظهور امام 190
- اشاره 196
- شرایط ظهور 196
- اشاره 197
- فرق شرایط با علائم 197
- الف) وجود یاور 198
- ب) آمادگی جامعه بشری 199
- علائم ظهور 204
- بخش پنجم: ظهور آخرین منجی 207
- اشاره 207
- مفاهیم (ظهور، قیام، خروج) 209
- اشاره 212
- زمان ظهور 212
- الف) سال، ماه و روز ظهور 213
- ب) ناگهانی بودن ظهور 217
- مکان ظهور 221
- اشاره 225
- فصل1: رخدادهای پیش از ظهور 225
- آغاز بی ثباتی در خاورمیانه 226
- خروج سفیانی 228
- اشاره 228
- الف) ویژگی های سفیانی 229
- ب) حتمی بودن خروج سفیانی 231
- ج) زمان خروج سفیانی 232
- د) محل خروج سفیانی 233
- ه) اهداف سفیانی 235
- و) جنایات سفیانی 236
- قیام خراسانی 246
- قیام شعیب بن صالح 251
- اشاره 255
- قیام یمانی 255
- الف) هویّت یمانی 256
- ب) خروج حتمی یمانی 258
- ج) زمان قیام یمانی 259
- د) محل خروج یمانی 262
- ه) اهداف قیام یمانی 264
- و) ویژگی های قیام یمانی 265
- قیام سید حسنی 268
- قیام اهالی طالقان 272
- قیام نجبای مصر 272
- اشاره 275
- فصل2: رخدادهای هنگام ظهور 275
- مدینه و مکه، کانون تحولات 275
- تهاجم سفیانی به شهر مدینه 275
- جنایات هولناک سفیانی در مدینه 277
- پیک حضرت به سوی مردم مکّه 283
- شهادت نماینده حضرت در مکّه 284
- خروج حضرت از مدینه 287
- سپاه سفیانی در تعقیب حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 288
- رخداد عجیب «خسف بیداء» 289
- ورود حضرت به مکّه 296
- فصل3: رخدادهای پس از ظهور 298
- چگونگی ظهور 298
- اشاره 302
- پیوستن اصحاب حضرت 302
- الف) تعداد اصحاب 303
- ب) خصوصیات اسمی و ملیتی اصحاب 308
- ج) چگونگی پیوستن اصحاب 312
- د) اوصاف و ویژگی های اصحاب 316
- ه) مأموریت اصحاب 321
- و) حضورکم رنگ اعراب در جمع اصحاب 323
- ز) حضور زنان در میان اصحاب 326
- ح) رجعت برخی از صالحان 328
- اعلامیه جهانی ظهور (ندای آسمانی) 330
- اشاره 330
- الف) انتشار فراگیر خبر ظهور 332
- ب) چگونگی دریافت خبر ظهور 334
- ج) زمان نشر خبر ظهور 336
- د) پیام اعلامیه ظهور 339
- ه) شادمانی عمومی 343
- و) اقتدار شیعه 346
- سخنرانی های حضرت 347
- اشاره 355
- الف) بیعت فرشتگان 355
- بیعت با امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 355
- ب) بیعت اصحاب حضرت 358
- ج) شرایط بیعت 360
- فصل4: قیام رهایی بخش 363
- اشاره 363
- آزادسازی شهر مکه 364
- مجازات مجرمان خانه خدا 365
- تسهیل در مراسم حج 367
- اصلاح بنای مسجد الحرام 367
- تعیین فرماندار مکه 369
- آزادسازی مدینه منوره 371
- عبور از منطقه بیداء 372
- آزاد سازی مدینه 373
- تعیین فرماندار مدینه 374
- آزادسازی شهرهای عراق 375
- پیکار با مقدّس نمایان معاند 377
- ورود حضرت به کوفه، نجف و کربلا 380
- کوفه، مرکز حکومت جهانی مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 386
- بازسازی مسجد کوفه 389
- برگزاری کلاس های قرآن در مسجد کوفه 391
- تأسیس مصلای بزرگ در حومه کوفه 392
- ورود حضرت به مسجد سهله 396
- بیعت یاران مصر 398
- نبرد با سفیانی 399
- دستگیری و اعدام سفیانی 401
- جنگ با یهودیان 402
- فتح بیت المقدّس و روم (کشورهای غربی) 405
- نزول عیسی علیه السلام و اقتدای او به حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 410
- فتح چین، دیلم و قسطنطنیه 414
- فتح شرق و غرب 415
- فصل5: استقرار نظام مهدوی 418
- دستاوردهای نظام مهدوی 418
- اقدامات مصلحانه حضرت 419
- 1. مقابله با بدعت ها 419
- اشاره 419
- 2. احیای دوباره دین 420
- 3. تفسیر معصومانه از آموزه های اسلامی 426
- 4. حاکمیّت جهانی اسلام 427
- 5. ترویج فضائل اخلاقی 428
- 6. توسعه اقتصاد و معیشت عمومی 430
- 7. استقرار امنیت فراگیر 436
- 8. اجرای عدالت اجتماعی 441
- 9. عمران و آبادانی زمین 449
- 10. رُشد عقلانیّت عمومی 452
- 11. شکوفائی علم و فناوری 453
- اشاره 457
- فصل6: مدت حکومت مهدوی و فرضیه های پس از آن 457
- مدّت حکومت امام مهدی (عج) در روایات 458
- اشاره 461
- دیدگا ه ها در توجیه اختلاف روایات 461
- نظریه برگزیده 465
- تبیین نظریه مختار 467
- شهادت یا وفات 472
- فرضیه ها درباره وضعیت جهان پس از پایان حکومت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 476
- اشاره 476
- اشاره 477
- 1. فرضیه وقوع قیامت و پایان جهان 477
- نقد این دیدگاه 481
- 2. فرضیه رجعت و تداوم دولت عترت 482
- 3. فرضیه جانشینی دوازده مهدی 489
- جمع بندی 491
- کتابنامه 494
نقد این دیدگاه
به نظر می رسد، از روایات یاد شده، نمی توان فرضیه وقوع قیامت را در صورت شهادت یا رحلت حضرت، اثبات نمود؛ زیرا این برداشت از چند جهت قابل تأمل و نقد است:
اولاً، آنچه ظاهر این گونه روایات بر آن دلالت دارد، ضرورت وجود امام علیه السلام در هر زمان و استمرار حجّت الاهی در میان مردم است؛ به گونه ای که هیچ گاه زمین از وجود امام حی و حجّت بالفعل، خالی نخواهند بود. لذا در فرض اعتقاد به رجعت، مفاد این روایات با بقا و تدوام این عالم پس از شهادت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در سایه حضور(رجعت) امام معصوم دیگر، منافات نخواهد داشت؛ زیرا آنچه با ظاهر این روایات ناسازگار است، نبود مطلق امام و حجت در زمین است که فلسفه بقاء را نفی می کند.
ثانیاً، در ادامه کلام امام باقر علیه السلام از روایت پیشین، پس از جمله «لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا» بلا فاصله آمده است «وَ لَعَذَّبَهُمُ اللَّهُ بِأَشَدِّ عَذَابِهِ»(1)، شاهد این مطلب ادامه سخن است که
ثانیاً: روایت منقول از امام صادق علیه السلام دلالت روشنی بر وقوع قیامت ندارد؛ زیرا نفی اثر در دنیا «لَمْ یَبْق أَثَرٌ مِنَ الدُّنْیَا» ناظر به پوچی و بی ثمر بودن زندگی منهای دین است، همان
1- دلائل الإمامه، ص 436.