تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 108

محورهای اصلی بحث:

در ارائه این بحث، به سه محور اصلی اشاره خواهیم کرد.

1) محدوده جغرافیائی قرقیسیا؛

2) قرقیسیا در احادیث عامّه (اهل سنّت)؛

3) قرقیسیا در احادیث خاصه (شیعه)؛

محور نخست: محدوده جغرافیائی «قرقیسیا»

اشاره

با بررسی کتب معاجم، این نتیجه به دست می آید که در مورد موقعیت جغرافیائی «قرقیسیا» دو دیدگاه وجود دارد:

الف) در شمال غربی عراق

برخی از جغرافی دانان بر این باورند که «قرقیسیا» در شمال غربی عراق در کنار فرات واقع شده است. و ما به بعضی از گفته های آنان اشاره می کنیم.

1. سخن «ابن بشّار» متوفّای 380 ه_.ق

وی در آنجا که اسامی شهرهای فرات را نام می برد، چنین می گوید: «مدن الفراتیه، أکبرهن: دالیه، حدیثه، عانه، قرقیسیا»(1).

2. گفته «ابن خردابه» متوفّای 300 ه_.ق

او نیز در مورد «قرقیسیا» چنین می گوید: «و هی علی الفرات و الرحبه و الدالیه و عانات وهیت و حدیثه».

3. سخن صاحب مراصد الاطلاع: علاّمه مجلسی در بحارالانوار، در توضیح «قرقیسیا» مطلبی را از مراصدالاطلاع نقل کرده و می گوید:

«قرقیسیاء بلد علی الخابور عند مصبّه و هی علی الفرات، جانب منها علی الخابور و جانب علی الفرات فوق رحبه مالک بن طوق»(2).

4. ابن ابی الحدید _ مطلبی را از کمیل بن زیاد نقل نموده و می گوید: کمیل که