تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 153

پاسخ:

در مورد آن چه در حالات وی ذکر شده است، بحث نسبتاً مفصلی کردیم. و یادآور شدیم که آقای مامقانی، به نقل از نجاشی می گوید: شخص او نگفته، وی غالی است؛ بلکه گفته است: «قال بعض أصحابنا» بنابراین، دیدگاه نجاشی این نیست؛ ولی گفته: «و حدیثه قریب من السلامه.»

امّا آن جا که می گویید ابن داود گفته: شیبانی غالی است، همان گونه که نقل شد، تنها در بخش دوم رجال خود، وی را آورده و سکوت کرده(1) و او را «غالی» شمرده است. پس نمی توان این سخن را به ابن داود نسبت داد. افزون بر این که بسیاری از علماء، او را تقویت کرده و اتهام غلوّ را ردّ کرده اند. چنان که به گوشه ای از سخنان آن ها اشاره شد.

تأییدی از مامقانی

مطلبی را که شیخ صدوق قدس سرّه در کمال الدین از کتاب تفضیل الأنبیاء و الائمه علی الملائکه نوشته محمّد بن بحر به گونه ای مفصلّ آورده، نسبت غُلوّ را به وی تکذیب می کند. او در پایان گفته است: واقعیت این است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم برترین آفریده الهی بر همه جن و انس و فرشته است و این عبارت، خود صراحت دارد که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آفریده ای از آفریدگان خداست و این معنا بر کسی پوشیده نیست و برخلاف آن چه غُلات در مورد قدیم بودن پیامبر و ائمّه و حلول خداوند در آنان، معتقدند، عبارتِ یاد شده، گواه بر غالی نبودن اوست.

بنابراین، مقصود از غالی بودنِ محمّد بن بحر، مبالغه او در برتر دانستن ائمّه طاهرین بر دیگران و والا بودن مرتبه آنان است و پر واضح است که این معنا، امروز جزء ضروریات مذهب شیعه به شمار می آید.

بدین سان، نسبت دادنِ غلوّ به این شخص به گونه ای که راوی را مورد خدشه و