تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 170

طریق دوم را طبری در کتاب دلائل الامامه، با سه واسطه از سعد بن عبدالله قمّی، چنین نقل کرده است: «اخبرنی ابوالقاسم عبدالباقی بن یزداد بن عبدالله البزّاز، قال: حَدّثنا ابومحمّد عبدالله بن محمّد الثعالبی، قرائه فی یوم الجمعه مستهل رجب سنه سبعین و ثلاث مائه، قال: أخبرنا ابوعلی احمد بن محمّد بن یحیی العطار، عن سعد بن عبدالله بن خلف القمی، قال: ….»(1)

بنابراین، سعد بن عبدالله، این جریان را حدّاقل برای دو نفر نقل کرده است. یکی برای احمد بن محمد بن یحیی عطّار و دیگری احمد بن مسرور.

این روایت، تنها یک داستان، مانند داستان جزیره خضراء(2) نیست که علاّمه مجلسی به جهت این که همه جوانب و قضایا را در رابطه با دیدار حضرت در زمان غیبت کبری مطرح کرده باشد، آن را نقل کند؛ بلکه این روایت مسند است و طریق دارد؛ ولی بعضی از نکات آن، با برخی از مبانی، طبق پاره ای از دیدگاه ها، موافق نیست که باید حل بشود.

به هر حال، این روایت، مورد اعتنای بزرگان از قدما و متأخران واقع شده و آن را در کتاب های خود آورده اند و به قرار زیر است:

شیخ صدوق در کتاب کمال الدین(3) به سند خود آن را از سعد اشعری نقل کرده است؛

طبری در کتاب دلائل الامامه(4)، آن را به سند خود، از سعد اشعری روایت نموده است؛

ابومنصور طبرسی، در کتاب احتجاج، این حدیث را به گونه ای مرسل، با تفاوت هایی آورده است.(5) وی در مقدمه احتجاج می گوید: بسیاری از روایاتی را که در این جا آوردیم، بدون سند نقل می کنیم، زیرا یا اجماع بر آن قائم است و یا موافق با ادله عقلی است و یا جزء احادیث مشهور بین خاصه و عامه، در کتاب های تاریخی و

1- دلائل الامامه،ص 274.
2- بحارالانوار، ج 52، ص 158.
3- کمال الدین، ج 1، ص 454، باب 43.
4- دلائل الامامه، ص274.
5- احتجاج، ج 2، ص 461.