تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 179

طریق شیخ صدوق در کمال الدین

1. محمّد بن علی بن محمّد بن حاتم نوفلی معروف به کرمانی.

آقای نمازی، در مستدرکات علم الرجال می گوید: شیخ صدوق، از وی با رضایتمندی و طلب رحمت، نقلِ روایت کرده است.

او از کمال الدین، چهار مورد و از عیون، یک مورد را به عنوان شاهد، آدرس می دهد که در آن جا ترضی (جلب رضایت) و ترحّم (رحمت طلبیدن) کرده است.(1)

آقای مامقانی، در تنقیح المقال می گوید: شیخ صدوق، از وی، با ترضی و ترحّم نقل می کند و حداقل چیزی که از این ترضی و ترحّم استفاده می شود، اعلا درجه حُسن است.(2)

محقّق شوشتری، با توضیحی بر گفته مامقانی، می گوید: شیخ صدوق، از نوفلی در عیون، آخر باب هفتم حدیث نقل می کند؛ ولی بر او ترضی نکرده است.(3)

ما نیز اگر مبنای آقای مامقانی را بپذیریم، ترضّی و ترحمّ شیخ صدوق، برایمان کفایت می کند؛ ولی اگر مبنای آقای خویی را بپذیریم، نمی توانیم روایت نوفلی را قبول کنیم؛ چون به نظر آقای خویی، ترضی و ترحّم بر هر مؤمنی مطلوب و مستحب و حتّی بر فاسق نیز جایز است. مثلاً، امام صادق علیه السلام برای سیّد حِمْیَری طلب رحمت کرده است.(4) البته طبق روایتی، سیّد حِمیَری از کرده خود پشیمان شده و توبه کرده بود؛ مگر اینکه بگوییم وثاقت اعم از جواز ترحم است، چون ترحم فقط بر شیعه جایز است.

2. احمد بن عیسی وشّا

آقای نمازی می گوید: لَم یذکُروُه(5)؛ نام وی در کتب رجالی _ البته منظور

1- مستدرکات علم الرجال، ح 7، ص 242. ر.ک: کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 111 و 128 و 89 و 21؛ عیون أخبارالرضا، ج 1، ص 95.
2- تنقیح المقال، ج 3، ص 160.
3- قاموس الرجال، ج 9، ص 462؛ عیون أخبارالرضا، ج 1، ص 77، ب 7، ح 14.
4- معجم رجال الحدیث، ج 1، ص 78.
5- مستدرکات علم الرجال، ج 1، ص 397.