- اشاره 3
- فصل اول: دلایل غیبت 3
- مقدّمه 4
- مرحله نخست: علل غیبت در روایات 5
- اشاره 12
- مرحله دوم: بررسی سندی و دلالی روایات 12
- بررسی نخستین روایت: اجرای شیوه پیامبران علیهم السلام در مورد حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 13
- اشاره 23
- روایات مذمّت سدیر 23
- شواهدی از روایاتِ امام صادق علیه السلام 26
- شواهدی از روایاتِ امام باقر علیه السلام 28
- شواهدی از روایاتِ امام زین العابدین علیه السلام 28
- شاهدی از روایاتِ امام رضا علیه السلام 29
- غیبت ها و پنهان شدن پیامبران 33
- فصل دوم: حکم تسمیه و ذکر نام شریف حضرت ولی عصر علیه السلام 36
- اشاره 36
- قائلین به حرمت 40
- اشاره 40
- بررسی گفته دانشمندان و فقیهان 40
- اشاره 40
- 1. علاّمه مجلسی 40
- توجیهات علاّمه مجلسی 42
- 2. محدّث نوری 46
- دیدگاه قائلین به جواز 50
- 1. شیخ حُرّ عامِلی 50
- اشاره 50
- 1. باب احتضار 51
- 2. باب دفن 52
- 3. باب عقیقه 53
- 4. باب مزارات 54
- 5. ابواب ذکر 54
- 2. محقق إربلی 55
- 3. فیض کاشانی 56
- 5. صاحب مکیال المکارم 57
- 6. آیت الله مکارم شیرازی 57
- 4. شیخ صدوق 57
- فصل سوم: نهی از قیام در بوته نقد و تحلیل روایی 61
- اشاره 61
- اشاره 62
- روایت نخست 62
- دلالت و توجیه روایت 64
- روایت دوم 68
- بررسی سند روایت 68
- اشاره 68
- اشاره 68
- 1. ضعف راوی 69
- 2. وثاقت وی 69
- طریق دیگر حدیث 70
- بررسی نخستین طریق نعمانی 71
- بررسی طریق سوم 72
- بررسی طریق دوم نعمانی 72
- بررسی دلالت روایت 73
- مناقشه نخست 73
- مناقشه دوم 76
- مناقشه سوم 77
- روایات دیگر 78
- سند روایت 81
- دلالت حدیث 82
- فصل چهارم: جریان غیبت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در سرداب سامرا 83
- اشاره 83
- گفتار علمای اهل سنّت در مورد سرداب سامرا 84
- شبهات مخالفین در مورد سرداب سامرا 84
- اشاره 84
- موضع گیری علمای شیعه در برابر این تهمت 86
- اشاره 87
- دو پرسش 87
- قضیه سرداب در منابع شیعی 87
- اشکالات وارده بر احادیث «الخرائج و الجرایح» 89
- اشاره 89
- نقل جریان سرداب در «المزار» ابن مشهدی 91
- تحقیقی پیرامون ابن مشهدی و کتاب «المزار» 92
- سخن ابن مشهدی پیرامون سرداب 92
- اشاره 92
- اشکال نخست: بنائی و صغروی 93
- اشکال دوّم: مبنائی و کبروی 93
- اشاره 93
- دیدگاه آیه الله العظمی خوئی 93
- دیدگاه شیخ آقابزرگ تهرانی 94
- اشاره 95
- اشاره 95
- دیدگاه محدّث نوری 95
- مشایخ «المزار» 95
- شیوه تألیف «المزار» 95
- دیدگاه محدث نوری در مورد مؤلف 96
- دیدگاه ما 97
- الف. آیا ظهور حضرت ولی عصر علیه السلام از سرداب است. 98
- اتهامات اهل سنّت به شیعه پیرامون سرداب 98
- ب. آیا حضرت ولی عصر علیه السلام در سرداب زندگی می کند؟ 101
- خاتمه بحث 104
- فصل پنجم: بررسی جریان «قرقیسیا» یا «آرمگدون» 106
- اشاره 106
- اشاره 107
- نظریه «زبیدی» پیرامون «قرقیسیا» 107
- اشاره 108
- الف) در شمال غربی عراق 108
- محور نخست: محدوده جغرافیائی «قرقیسیا» 108
- اشاره 109
- ب) در شمال فلسطین 109
- اشاره 110
- نگاهی به «مگدون» یا تعبیر عِبری آن «مجدّون» 110
- تحقیقی رجالی پیرامون نُعیم ابن حمّاد 110
- محور دوّم: «قرقیسیا» در روایات عامه 110
- اشاره 116
- 1. ذهبی 116
- تحقیقی پیرامون «عبدالله بن لهیعه». 116
- دیدگاه علمای اهل سنّت درباره کعب 121
- دیدگاه شیعه درباره کعب 123
- اشاره 125
- محور سوّم: «قرقیسیا» در روایات شیعه 125
- اشاره 125
- نخستین روایت، از روضه کافی 125
- محور نخست: مؤلف روضه کیست؟ 126
- محور دوّم: سند روایت روضه کافی 128
- محور سوّم: بررسی دلالت روایت 129
- روایت دوم 130
- اشاره 131
- بحث رجالی 131
- روایت سوّم 131
- توثیقات محمّد بن سنان 133
- روایت چهارم 134
- روایت پنجم 135
- فصل ششم: جریان حضرت نرگس 137
- اشاره 137
- اشاره 138
- بررسی روایتی، درباره مادر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف 138
- فشرده روایت 138
- بررسی کتاب های ناقل این روایت 140
- اشاره 143
- الف. بِشر بن سلیمان نخّاس 143
- بررسی سند این روایت 143
- ب _ محمّد بن بحر شیبانی 146
- اشکالات وارده بر سند و دلالت این روایت 150
- تأییدی از مامقانی 153
- فصل هفتم: کاوشی در خبر سعد بن عبدالله (اشعری) قمی (1) 155
- اشاره 155
- بخش نخست. خبر سعد بن عبدالله اشعری قمی 156
- اشاره 156
- نخستین اشکال 157
- دومین اشکال 158
- اشاره 158
- دیدار جمال دلربای محبوب 160
- ورود آن دو، به محضر امام علیه السلام 160
- مسئلهِ حدیث غار 166
- سبب اسلام آوردن بعضی از صحابه 167
- جامه پیرزن، سجّاده امام 168
- وداع با حضرت 168
- بخش دوم. اسناد و کتاب های ناقل این حدیث 169
- اشاره 173
- بخش سوم. نقد و بررسی سندی و دلالی 173
- اشکال اول. ملاقات سعد بن عبدالله قمّی با امام حسن عسکری علیه السلام ثابت نیست. 174
- اشکالات و پاسخ ها 174
- اشکال دوم. سند حدیث غریب و غیرمعروف است 177
- اشکال سوم. سند حدیث ضعیف است 178
- تحقیق در رجال حدیث 178
- اشاره 178
- 2. احمد بن عیسی وشّا 179
- 1. محمّد بن علی بن محمّد بن حاتم نوفلی معروف به کرمانی. 179
- 4. محمد بن بحر بن سهل شیبانی 180
- 3. احمد بن طاهر قمّی 180
- 1. عبدالباقی بن یزداد بن عبدالله بزّاز 182
- 3. احمد بن محمّد بن یحیی عطّار 183
- 2. عبدالله بن محمّد ثعالبی 183
- اشکال چهارم. اگر این روایت، صحیح است چرا شیخ صدوق خود، آن را در کتاب من لایحضره الفقیه نقل نکرده است؟ 184
- اشکال ششم. تشکیک طوسی در نقل روایت سعد از امام حسن علیه السلام 185
- اشکال پنجم. اگر این روایت، صحیح است چرا شیخ طوسی آن را در کتاب الغیبه نیاورده است؟ 185
- فصل هشتم: کاوشی در خبر سعد بن عبدالله اشعری قمی (2) 187
- اشاره 187
- اشاره 188
- اشکال نخست 188
- اشاره 188
- نقد و بررسی دلالی 188
- بررسی روایی تفسیر «کهیعص» 191
- 1. تفسیر ثعلبی 191
- 2. تفسیر دُرّالمنثور سیوطی 191
- 3. تفسیر مجمع البیان طبرسی 192
- 4. تفسیر برهان 192
- 5. تفسیر قمّی 194
- اشاره 195
- 6. تفسیر نورالثَقَلین 195
- اشکال دوم. تفسیر فاحشه مبینه 195
- روایات 196
- سخنان فقها 197
- اشکال سوم. تفسیر سحق 198
- اشکال چهارم. «فاخلَع نَعلیک» 199
- اشکال پنجم. تفاوت دو محبت 201
- اشکال ششم. بازی با مقام امامت سازگاری ندارد 202
- اشکال هفتم. انار طلایی مناسب دنیاپرستان است 207
- اشکال هشتم. اطلاع یهود از اهداف پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 209
- اشاره 212
- فصل نهم: درنگی در روایات قتل های آغازین 212
- اندیشه تفریط گرایی در کشتارِ هنگام ظهور 214
- اندیشه افراط گرایی در کشتار به هنگام ظهور 217
- رفتار امام علیه السلام با دشمنان 221
- تربیت سپاهیان و تدارک مقدّمات جنگ 222
- اشاره 222
- قاطعیّت امام در رویارویی با دشمنان 223
- اشاره 223
- تجهیزات جنگی و وسایل دفاعی 223
- اشاره 225
- جنگ و کشتار 225
- مدّت جنگ ها 227
- قاطعیّت امام، در برخورد با اشخاص و گروه های مختلف 228
- اشاره 228
- اشاره 230
- 1. قوم عرب 230
- الف. اهل مکّه و دشمنی با اهل بیت علیهم السلام 231
- ب. برنامه نو و ناسازگاری عرب 232
- ج. آغاز قیام و نخستین پایگاه دشمن 233
- د. اهل مکّه و جانشین امام 235
- ه_. اهل مدینه و جانشین امام 235
- و. آمار کشته شدگان قریش و سابقه آنان 236
- 2. مردم عراق 238
- 3. اهل کتاب 240
- 4. فرقه های انحرافی 241
- الف. زیدیّه 241
- اشاره 241
- ب. بَتْرِیّه 242
- د. مُرجئه 243
- ج. خوارج 243
- ه. مقدّس نماها 244
- 5. ناصبی ها 244
- 6. منافقان 245
- قاطعیّت امام در برخورد با خودی ها 246
- فصل دهم:سفارت و نیابت خاصه 249
- اشاره 249
- دوّمین محور (شهرت روایی) 250
- نخستین محور 250
- اشاره 250
- سوّمین محور (فقه الحدیث) 250
- محور نخست 251
- اشاره 251
- بررسی سندی پیام شریف 253
- محور دوم: شهرت روایی 255
- محور سوم: فقه الحدیث و توجیهات ششگانه نوری 257
- توجیه نخست 257
- اشاره 257
- توجیه دوّم 258
- توجیه سوم 258
- توجیه چهارم 260
- توجیه پنجم 260
- توجیه ششم 266
- خلاصه بحث 270
- فصل یازدهم: بررسی سرگذشت ابن مهزیار 272
- اشاره 272
- محور نخست: بیان اصل سرگذشت 273
- اشاره 273
- نقل اول 274
- نقل دوم 279
- نقل سوم 282
- نقل چهارم 286
- محور دوم: راوی این سرگذشت کیست؟ 289
- محور سوم: بررسی متن و محتوی 292
- نتیجه 299
- فصل دوازدهم: پایگاه زمینه سازان ظهور و تاریخ تأسیس آن 300
- اشاره 300
- پیدایش قم 301
- علّت نامگذاری قم 304
- اشاره 304
- اشاره 310
- دیدگاه مورد قبول 310
- منابع روایی 310
- 1. کتاب تاریخ قم 311
- آشنایی با مولّف آن 311
- آشنایی با کتاب تاریخ قم 312
- دیدگاه علما در مورد کتاب تاریخ قم 314
- اشاره 315
- 2. کتاب البلدان تألیف ابن الفقیه 315
- بیان چهار نکته پیش از بررسی روایات 316
- دسته بندی روایات 316
- بررسی متن و سند 319
- تهاجم، یورش و ناامنی قم در آخرالزمان 332
- اشاره 332
- روایت اول: خروج سیّد حسنی 332
- اشکالات روایت حسنی 333
- سه شاهد روایی در مدح سیّد حسنی 334
- گرفتاری جوانان قم … 338
- گرفتاری قم در صورت خیانت … 338
- گرفتاری مردم قم به غم و اندوه 339
- اشاره 339
- توجیه روایات معارض 340
- جمع بین دو دسته اخبار 340
- عنایات معصومین علیهم السلام به قم و دعا در حق اهل قم 342
- فصل سیزدهم: پژوهشی پیرامون حدیث جّساسه (خبرچین) و دجال 346
- اشاره 346
- فرازهائی از حدیث جساسه 347
- اشاره 347
- فاطمه بنت قیس کیست؟ 348
- عامر شعبی کیست؟ 349
- تمیم داری کیست؟ 350
- روایت دجّال در کتب شیعه 356
- کتاب هایی که این روایت را نقل کرده اند 358
- محور دوم: سند حدیث 358
- محور سوم: سند روایت از دیدگاه شیعه 358
- دجال کیست؟ 360
- دجّال در لغت 360
- اشاره 360
- مکان ظاهر شدن دجّال 362
- دجّال، در روایات شیعه 365
- آیا دجّال شخص است یا جریان؟ 365
- دجّال شخص است یا جریانی فکری؟ 372
- دجّال در ادیان دیگر 375
- اشاره 378
- فصل چهاردهم: یمانی کیست؟ 378
- ارتباط قم با یمانی 379
- اشاره 381
- اشاره 381
- وظیفه مسلمانان در قبال یمانی چیست؟ 381
- بررسی سند حدیث 381
- احمد بن یوسف: 382
- خروج یمانی 383
- اشاره 383
- اشاره 384
- سه نکته درباره سیف بن عمیره 384
- روایاتی از کتاب نهج الخلاص 385
- بررسی سند 388
- روایاتی که به اصل جنبش یمانی اشاره دارد 389
- در منابع عامّه 391
- اشاره 393
- فصل پانزدهم: بحثی پیرامون زیارت ناحیه مقدّسه 393
- الف. زیارت الشهداء یوم عاشورا 395
- ب. تاریخ صدور توقیع 396
- زیارت ناحیه معروف 397
- بحثی درباره کتاب «المزارالکبیر» 398
- اشاره 398
- شاگردان 400
- محورهای بحث و تحقیق 400
- استادان ابن مشهدی 400
- اشاره 400
- اشاره 400
- 1 _ آشنایی با مؤلف 400
- اشاره 402
- 2 _ آشنایی با کتاب 402
- دیدگاه علاّمه مجلسی درباره زیارت ناحیه 403
- 3 _ بررسی شبهات 404
- الف. اگر این زیارت از ائمّه منقول است، چرا شیخ عباس قمی، آن را در مفاتیح الجنان نیاورده است؟ 404
- ب. عبارت «ناشرات الشعور» را چگونه می توان پذیرفت؟ 405
- ج. دیدگاه و اشکال آیت الله خویی 406
- منابع زیارت ناحیه 408
- اشاره 408
- الف _ متقدمان 409
- ب _ متأخران 409
- فصل شانزدهم: داستان جزیره خضراء 413
- اشاره 413
- جزیره خضراء در ترازوی نقد 414
- جزیره خضراء 414
- نخستین محور: منابع نقل این داستان 432
- اشاره 432
- اشاره 433
- أ. منابع نقل داستان نخست (طیّبی) 433
- بررسی منابع و نقل ها 434
- اشاره 440
- ب. منابع نقل داستان انباری 440
- أ. داستان طیّبی (جزیره خضرای معروف) 441
- بررسی منابع و نقل ها 441
- اشاره 441
- محور دوم: بررسی سندی داستان ها 441
- تضعیفات: 442
- بررسی توثیقات و تضعیفات 443
- توثیقات: 444
- نکاتی درباره سند 446
- اشاره 447
- ب. داستان انباری 447
- مدرک این داستان 450
- جزیره خضراء در تاریخ 468
- موقعیت جغرافیایی جزیره خضراء 471
- فصل هفدهم: بررسی احادیث عدالت مهدوی 475
- اشاره 475
- 1 _ بازستانی حقوق پایمال شده 479
- جلوه هایی از عدالت مهدوی 479
- 2 _ واگذاری محل طواف کعبه 482
- اشاره 482
- دیدگاه آقای خویی 484
- 3 _ چشم پوشی از سوابق برخی مجرمان 486
- برداشت فقهی 486
- اشاره 486
- فقه الحدیث 487
- 4 _ تخریب سقف مساجد 488
- اشاره 488
- برداشت فقهی 490
- 5 _ مساجد و تزیینات و تصاویر 490
- 6 _ به زانو درآوردن حکومتِ ستم پیشگان 491
- نتیجه 492
- فصل هجدهم: القاب و اصاف حضرت مهدی در منابع اهل سنّت 493
- اشاره 493
- ترجمه این اوصاف 496
- القاب حضرت در روایات اهل سنّت 499
- اشاره 499
- 1 _ مهدی هذِهِ الأُمّه 500
- بررسی متون روایات 500
- 2 _ المهدی فی الأرض والمهدی فی السَّماء 500
- 4 _ اَلإمام 501
- 5 _ خلیفه الله 501
- 3 _ مهدی الخیر 501
- 8 _ اَلأمیر 502
- 7 _ خلیفه بَنی هاشم 502
- 6 _ خلیفه 502
پیشرفته و سازماندهی ارتش های قدرت مند، پرچم مخالفت برمی دارند و مانع مسیر اصلاًح گرانه امام می شوند. از این رو، پیش از قیام، جنگاوران دریا دل و دست یارانی توان مند و کارآمد، به هدایت خاص و عام آن حضرت، تربیت می شوند و تعداد آنان، در بعضی روایات، سیصد و سیزده تن و در برخی، ده هزار تن و در تعدادی از آن ها، صد هزار تن و … ذکر شده است.
تجهیزات جنگی و وسایل دفاعی
تجهیزات آنان، براساس روایتی از امام صادق علیه السلام، شمشیرهایی از آهن؛ امّا نه این آهن شناخته شده است «لهم سیوف من حدید غیر هذا الحدید» که اگر یکی از آنان، با شمشیر خود، بر کوهی ضربه زند، آن را دو نیم می کند.(1) وسایل دفاعی آنان، طبق روایتی از امام صادق علیه السلام به گونه ای است که اسلحه دشمن هرگز، بر آنان کارگر نیست.(2)
قاطعیّت امام در رویارویی با دشمنان
اشاره
امام علی علیه السلام می فرماید: «لا یُقیمُ أَمْرَ اللهِ سُبحانَهُ إلاَّ مَنْ لایُصانِعُ، وَ لایُضارِعُ، وَ لایَتَّبِعُ الْمَطامِعَ(3)؛ فرمان خدای سبحان را جز کسی که در اجرای دستور الهی، مدارا نکند و سازشکار نباشد و به طمع ورزی نیفتد برپا نخواهد داشت.»
حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز به اقامه حدود و فرمان الهی قیام می کند و در برخورد با دشمنان از یک نوع مجازات استفاده نمی کند؛ بلکه نسبت به جرم اشخاص و گروه ها مجازاتِ متناسب با آن را اجرا می کند و برخی از آنان را در جنگ نابود می سازد و حتّی حق دارد فراریان و زخمیان آنان را نیز تعقیب کند(4) و گروهی را اعدام، جمعی را تبعید و دست برخی را قطع می کند و به فرموده امام باقر علیه السلام: «… یَقُومُ
1- بصائر الدرجات، ص 141؛ اثبات الهداه، ج 3، ص 523.
2- بصائر الدرجات، ص 141.
3- نهج البلاغه، حکمت 110.
4- مستدرک الوسائل، ج11، ص54.