تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 304

رفت(1).

6. شهر قم در زمان ساسانیان، از جمله سرزمین های پهلویان به شمار آمده است(2).

7. شهرستان قم مقارن حمله مسلمانان، به اندازه ای وسیع و پر جمعیّت بود که تنها از یک روستا چهارهزار مرد بیرون آمدند، که هر یک با خود خدمتکار و نان پز و آشپزی به همراه داشت(3).

8. دینَوَری می گوید: انوشیروان، کشور را به چهار بخش تقسیم کرد و در هر قسمت شخصی مورد اعتماد از ناحیه خود قرار داد و شهر قم از جمله شهرهای بخش دوم بود(4).

9. دینوَری جای دیگر می گوید: یزدگرد پس از شکست در مقابل مسلمانان، در قم و کاشان فرود آمد.

«فَخَرجَ یَزدجِرد هارباً حتّی نَزَلَ قُم وَقاشان.»(5)

10. در منظومه «ویس و رامین» _ که اصل داستان آن مربوط به پیش از ظهور اسلام است _ در چند مورد نام قم آمده است؛ از جمله:

ز گرگان و ری و قمّ و صفاهان

ز خوزستان و کوهستان و اَرّان(6)

ز گرگان و ری قم و صفاهان

که رامین را بدندی، نیک، خواهان(7)

علّت نامگذاری قم

اشاره

در مورد علّت نامگذاری قم مطالب متفاوتی در کتاب تاریخ قم و روایات بیان شده است:

در کتاب تاریخ قم، تألیف حسن بن محمّد بن حسن قمّی در بیان علّت نام گذاری قم چنین آمده است: شهر قم را بدین سبب قم نامیدند که محلّ جمع

1- تاریخ اعثم کوفی، ص 43 و 94 و 105.
2- ابن الفقیه، ص 209.
3- ابن الفقیه، ص 211.
4- اخبار الطّوال، ص 67 و غرر ملوک الفرس، ص 609.
5- اخبار الطّوال، ص 128.
6- منظومه «ویس و رامین»، ص 333.
7- منظومه «ویس و رامین»، ص 522. _ در مباحث بعدی (دلیل نامگذاری قم) مطالب بیشتری در این خصوص خواهد آمد.