تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 348

و الجسّاسه.»(1)

در مورد سند روایت باید گفت که: این حدیث را عامر شعبی از فاطمه بنت قیس نقل کرده و هیچ صحابی دیگری غیر از فاطمه بنت قیس به نقل آن نپرداخته است.

فاطمه بنت قیس کیست؟

ذهبی می نویسد: در جریان ترور عمر و تشکیل شورای شش نفره، شورای مذکور در خانه این زن تشکیل شد.

مامقانی می نویسد: «هی من المهاجرات الأولی، لها عقل و کمال، و لم أقف فیها علی ما یدرجها فی الحسان و قد روت العامّه: أنّه لما قتل عمر، إجتمع اصحاب الشوری فی بیتها، و کفی بذلک وَهْنا لها(2)؛ او یکی از نخستین زنان مهاجری است که از عقل و کمال برخوردار بود؛ ولی مطلبی که بر حَسَن بودن او دلالت کند نیافتیم. طبق نقل عامّه: اصحاب شوری در خانه این زن گردِ هم آمدند و همین مطلب بر وَهْن او کفایت می کند.»

خطیب بغدادی می نویسد: شوهر فاطمه بنت قیس او را سه طلاقه کرد.(3) و برای او حق سکونت و نفقه قرار نداد و به او دستور داد تا در خانه ابن اُمّ مکتوم _ نابینا _ عدّه نگه دارد. چون این جریان را _ در دوران خلافت عمر _ به او گفتند، خلیفه این حکم را مردود شمرده و گفت ما هرگز کتاب خدا را به گفته زنی رها نمی کنیم شاید او در نقل، فراموش کرده باشد(4).

محقق شوشتری می نویسد: سخن این زن برخلاف کتاب خدا نیست. «و لکن الرجل لم یفهم الکتاب و ردّ السنه، و المراه کانت أفقه من فاروقهم و من اُمّ المؤمنینهم»(5).

ابن عبد البر می گوید: او زن هوشمندی بود. هنگامی که ابو عمرو بن حفص بن مغیره او را طلاق داد و معاویه و ابوجهم به خواستگاری او آمدند. با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مشورت

1- قاموس الرجال، ج 2، ص 422.
2- سیر اعلام النبلا، ج2، ص319.
3- تنقیح المقال، ج3، ص 82 (چاپ سنگی)
4- تاریخ بغداد، ج3، ص 71.
5- قاموس الرجال، ج12، ص 336.