تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 389

«حَسَن» است و ما نیز مخالفتی نداریم.

2 _ محمّد بن وهبان: نجاشی وی را ثقه می داند. علاّمه او را توثیق کرده و آن را به کشّی نسبت داده است. علاّمه مجلسی نیز وی را توثیق کرده و توثیقات متأخرین علی المبنی است یعنی،چون: حدسی است نه حسّی.

3 _ احمد بن ابراهیم بن احمد: وی مشترک بین ابن معلّی (ثقه) و ابوالعباس حسینی است که این فرد نیز ثقه است. و در اینجا منظور همان ابن معلّی است که شیخ طوسی او را توثیق کرده است. فرزند مامقانی نیز شرح حال و توثیق او را بیان کرده است.(1)

4 _ حسن بن علی زعفرانی: این شخص گاهی به نام حسن بن علی و گاهی حسین بن علی در کتب ذکر شده و منظور یک نفر است؛ ولی در هیچ موردی از کتب رجال مطرح نشده است.

مامقانی درباره او چنین نوشته است: «لیس للمعنون ذکر فی الکتب الرجالیه، إلاّ أن روایاته سدیده، و قلنا سابقاً بأنّه إمامی حسن.» سپس می گوید: «یظهر من روایاته أنّه من الشیعه الإمامیه و اِنّی أعدّه حسناً لمضمون روایاته و کثرتها و کونها سدیده و عمل بها فینبغی الجزم بحسنه و إن کان قد أهمل ذکره علماء الرجال.»(2)

از دیدگاه ما وی، فردی مهمل است، زیرا مجموع روایاتی که شیخ طوسی از او نقل کرده پنج روایت و مجموع روایاتی که شیخ مفید از او آورده 16 روایت است، این تعداد روایت، زیاد نیست. گرچه زعفرانی مهمل است؛ ولی بقیه سند مشکل ندارد. بنابراین، ما در مورد یمانی نمی توانیم به این روایات اعتماد کنیم، زیرا هیچ یک از آنها خالی از اشکال سندی نبودند. و اکثراً نیز صراحت بلکه ظهور در تأیید یمانی ندارند.

روایاتی که به اصل جنبش یمانی اشاره دارد

1 _ کلینی رحمه الله «محمّد بن یحیی، عن احمد بن محبوب، عن یعقوب