تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 397

مضامین دیگر ادعیه و زیارات و نصوص معتبر مطابقت دارد و نمی توان تنها به دلیل ضعف سندی، به آسانی از آن دست برداشت. شاید این روایت، نظیر زیارت جامعه باشد که سند آن از نظر فنی دارای اشکال است و محمد بن موسی نخعی، راوی آن، مجهول است؛ ولی بزرگان ما همانند امام خمینی فرموده اند: قطعاً این متن زیارت جامعه، از امام معصوم است و از استادم آیت الله وحید خراسانی شنیدم: این لفظ، از غیر معصوم نمی تواند باشد و قطعاً از امام است. ما بعضی جاها باید از چارچوب تضعیف و توثیقات نجاشی و کشّی خارج شویم.

دعای افتتاح و دعای ندبه نیز همین گونه است (توقیع است)؛ ولی متن دعا به گونه ای است که از غیر معصوم صادر نمی شود. و می توان گفت زیارت ناحیه نیز چنین است.البته اگر آنرا به قصد رجاء بخواند جای هیچ تأملی نیست.

2 _ این بحث، فقهی و کلامی نیست تا نیاز به بررسی سندی داشته باشد؛ در نتیجه، قاعده تسامح در ادله سنن _ علی المبنا _ مشکل ضعف سند را حل می کند و ما در این گونه بحث ها احتمال تقیّه نمی دهیم.

3 _ این متن، تقریباً با نصوص تاریخی شیعه و سنّی مطابقت دارد. امّا درباره تعداد شهدا که تقریبا 80 نفر را نام برده نیز باید گفت: آری، بعضی از تاریخ نگاران تعداد شهدای کربلا را تا 103 و 113 تن نیز یادآور شده اند؛ ولی به سبب آن اختلاف نظر و گفته های گوناگون، نمی توان این توقیع را کنار گذاشت؛ بلکه باید آن را محور قرار بدهیم یا حداقّل بگوییم تعداد شهدای یاد شده، تنها یکی از گفته هاست.

4 _ کتب علمای رجال، در مقام توثیق برخی راویان، به فرازهایی از این زیارت استناد می کنند که خود نشانگر آن است که آن را تلقّی به قبول کرده اند.

زیارت ناحیه معروف

ابن مشهدی در المزار الکبیر و ابن طاووس نیز در مصباح الزائر آن را روایت کرده اند. علاّمه مجلسی در بحارالانوار(1)، آن را یادآور شده و می فرماید: «الظاهر أنّها من تألیفات السیّد و المفید و لعلّه وصل إلیهما خبر فی کیفیّه الصلاه فإنّ الإختراع فیها غیر