تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 470

8 _ در بیان شرح حال ابن حمدین، متوفّای 548 ه_.ق می گوید: دولت موحدان، از شهر سبته تا جزیره خضراء را زیر سلطه خود درآوردند.(1)

9 _ درباره محمد بن عیاض، متولد 584 ه_.ق می گوید: در جزیره خضراء، کتاب سیبویه را نزد استادش عبدالرحمن بن علی فرا گرفت.(2)

10 _ درباره طارق می گوید: دوست موسی بن نصیر و امیر شهر طنجه (از شهرهای مجاور جزیره) بود که از اختلاف و کشتار فرنگ باخبر شد و حاکم جزیره خضراء برای او نامه ای نوشت و درخواست پشتیبانی کرد.(3)

11 _ در شرح حال ابوالقاسم بن حمّود بن میمون می گوید: … دو منطقه مالقه و جزیره خضراء را فتح کرد.(4)

12 _ در شرح حال ابن عَبّاد می گوید: … افتضاح و مسخره است که چهار حاکم را در یک زمان در مناطقی که فاصله آن ها از یکدیگر سه روز راه است، امیرالمؤمنین بخوانند … دومین حاکم جزیره خضراء، محمد بن قاسم ادریسی نام داشت.(5)

13 _ در بیان احوال العالی بالله (ادریس بن یحیی) می گوید: … فردی بی تدبیر بود. بَربَرها، به وی تمایل نیافتند و محمدبن قاسم را حاکم جزیره خضراء مقرّر داشته

1- در احوال ابن حمدین:... فدخل قرطبه ابوالغمر نائبا عن عبد المؤمن... ثم اتفق رأی الجمیع علی تجویز المصامده الذین تلقّبوا بالموحدین من سبته إلی الجزیره الخضراء و جرت فتن کبار و زالت دوله المرابطین و اقبلت دوله الموحدین. سیر اعلام النبلاء، ج 20، ص 244.
2- در احوال محمد بن عیاض:... و اخذ بالجزیره الخضراء کتاب سیبویه تفقهاً عن ابن القاسم عبدالرحمن بن علی النحوی. سیر اعلام النبلاء، ج 20، ص 219.
3- طارق: مولی موسی بن نصیر و کان امیراً علی طنجه بأقصی المغرب فبلغه اختلاف الفرنج و اقتتالهم و کاتبه صاحب الجزیره الخضراء لیمده علی عدوه فبادر طارق... سیر اعلام النبلاء، ج 4، ص 500.
4- .... و تملک مالقه یحیی المعتلی و الجزیره الخضراء. سیر اعلام النبلاء، ج 17، ص 137 و معجم البلدان، یاقوت حموی، ج 5، ص 42، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی تا.
5- فضیحه! اربعه رجال فی مسافه ثلاثه أیّام یسمّون امیرالمؤمنین فی وقت... و الثانی محمد بن القاسم الادریسی بالجزیره الخضراء. سیر اعلام النبلاء، ج 17، ص 529.