تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 485

وی از حجّیت، ندارد و از سخن نجاشی نیز وثاقت او استفاده می شود.

خلاصه می توان گفت: او به ظاهر ثقه است. هر چند از نظر عقیده فاسد است؛ ولی (فساد عقیده او) به صحت روایات وی زیان نمی رساند.»

قابل دقت است که: سخن ایشان خالی از مناقشه و اشکال نیست، زیرا روایتی که فساد عقیده او را ثابت می کند، اگر از نظر آقای خویی صحیح و معتبر باشد، مضمون آن منتهای بی اعتباری احمد بن هلال است و هرگز نمی توان با توجه به این روایت، میان فساد عقیده و عدم اعتبار گفته و روایات او، تفکیک قائل شد. در روایت چنین آمده: «احذروا الصوفی المُتصنّع؛ از [معاشرت] با این صوفی ظاهرساز بپرهیزید.» تأمل.

هم چنین امام علیه السلام فرموده است: «لاغفرالله له ذنبه و لا أقاله عثرته یداخل فی أمرنا، بلا إذن منّا و لارضی یستند برأیه … لایمضی من أمرنا ایّاه، إلاّ بما یهواه و یریده، أرداه الله بذلک فی نار جهنم؛ خداوند گناهش را نبخشد و از لغزش هایش درنگذرد. او بدون اجازه و رضایت ما در کارهای ما دخالت و خودسرانه عمل می کند … کارهای ما را تا آن جا که با هوا و هوس خود سازگار است انجام می دهد و به دلخواه خود عمل می کند. امیدوارم خداوند او را به سبب این کارها به آتش دوزخ بیفکند.»

جایی دیگر می فرماید: «لارحمه الله…؛ خدا او را مشمول رحمت خود نگرداند نفرین کردیم. خداوند او را نابود کرد. ما از او بیزاریم.»(1)

خلاصه سخن، با این همه لعن و نفرین و مذمّت و تقبیح، جایی برای توثیق و پذیرش روایات او نمی ماند … بنابراین، این طریق مردود است.

طریق دوم: این روایت را صدوق در من لایحضره الفقیه به گونه ای مرسل و بدون ذکر سند آورده و گفته است: قال الصادق علیه السلام: «…»(2)

به گفته علمای ما، از جمله: فاضل تفرشی و شیخ بهایی و شیخ سلیمان ماحوزی در بلغه المحدثین(3) و علاّمه حلّی در مختلف الشیعه و شهید اوّل در شرح

1- اختیار معرفه الرجال، ص 413.
2- من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 310.
3- الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج 3، ص 148.