آخرالزمان در ادیان ابراهیمی صفحه 143

رابطه اخص و اعم است؛ زیرا در منابع اسلامی یکی از علایم قیامت، ظهور منجی است که آغاز دوره آخرالزمان است و علایم دیگر آخرالزمان نیز، جزئی از علایم قیامت و مقدمه آن به حساب می آید.

به تعبیر دیگر، رابطه آخرالزمان با اشراط الساعه رابطه مقدمه و ذی المقدمه است؛ زیرا از آیات و روایات چنین برداشت می شود که، آخرالزمان مقدمه ای برای ورود به آخرت و آماده شدن بشر برای حضور در دادگاه عدل الهی است، تا حجت را بر همه اقوام عالم تمام گرداند.

بنابراین با توجه به اهمیت موضوع از علایم «اشراط الساعه» به تناسب، بعد از علایم آخرالزمان نام برده و توضیحات لازم آورده می شود.

علایم کیهانی اشراط الساعه

1. ظاهر شدن دود در آسمان

یکی از نشانه های اشراط الساعه و برپایی قیامت، پدیدار شدن دود غلیظ در آسمان است. خداوند در قرآن کریم می فرماید:

منتظر روزی باش که آسمان، دود آشکاری پدید آورده، همه مردم را فرا می گیرد، این عذاب دردناکی است.(1)

در تفسیر آیه فوق چند نظریه وجود دارد:

الف. آیه فوق، درباره عذاب روز قیامت است که دود بر سر مجرمان و گناهکاران سایه می افکند؛ اما این تفسیر آیه با توجه به قرائن و شواهد، بعید به نظر می رسد. یکی از آن قرائن، تقاضای کافران در برطرف شدن این عذاب است که خداوند می فرماید:

ما این عذاب را برطرف می سازیم؛ ولی مجددا به کار خود برمی گردید.(2)

ب. تفسیر دیگر، ارتباط آیه با کفار زمان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است که دچار قحطی و خشکسالی شدند و از آن حضرت برطرف شدن عذاب را درخواست کردند. با دعای حضرت، این عذاب برطرف شد؛ ولی آن ها همچنان بر کفر خود باقی ماندند.