- پیشگفتار 1
- مقدمه 4
- بخش اول: آشنایی با ادیان ابراهیمی، آفرینش عالم از دیدگاه ادیان و پایان شناسی عالم از منظر علوم 6
- اشاره 6
- فصل اول: آشنایی با ادیان ابراهیمی 7
- اشاره 7
- الف. دین یهود 8
- آشنایی با یهودیت 8
- ب. عهد عتیق 9
- 2. فریسیان 10
- ج. فرقه های یهود 10
- اشاره 10
- 1. صدوقیان 10
- 3. اسنی ها 11
- آشنایی با مسیحیت 12
- 5. یهودیان عادی 12
- الف. دین مسیحیت 12
- 4. زیلوت ها 12
- ب. کتاب مقدس 13
- اشاره 15
- ج. فرقه های مسیحیت 15
- 1. کاتولیک (به معنای اصلی و جامع) 15
- 3. پروتستان 16
- 2. ارتودوکس (به معنای راست دین، دین و عقیده صحیح) 16
- الف. دین اسلام 17
- آشنایی با اسلام 17
- ب. قرآن مجید 18
- ج. فرقه های اسلامی 19
- اشاره 21
- فصل دوم: آفرینش عالم از دیدگاه ادیان 21
- دین یهود 22
- دین مسیحیت 25
- اشاره 25
- دین اسلام 25
- آیات 26
- آیه نخست 26
- آیه دوم 27
- آیه سوم 28
- روایات 29
- اشاره 32
- فصل سوم: معنای پایان عالم 32
- الف. از منظر علم نجوم 33
- ب. دوام عالم از منظر فلسفه و کلام 34
- اشاره 35
- بخش دوم: پایان شناسی عالم در ادیان ابراهیمی 35
- فصل اول: مفهوم آخرالزمان در دین یهود 36
- فصل دوم: مفهوم آخرالزمان در مسیحیت 42
- فصل سوم: مفهوم آخرالزمان در دین اسلام 51
- بخش سوم: وقایع پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 59
- اشاره 59
- اشاره 60
- فصل اول: بعد کیهانی پیش از پایان عالم 60
- اشاره 61
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین یهود 61
- 2. بیماری های مهلک و بی درمان 61
- 1. خشکسالی 61
- 4. ویرانی و خرابی شهرها 62
- 3. آفت و آب و هوای بد 62
- اشاره 63
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین مسیحیت 63
- 1. خسوف و کسوف متعدد و اتفاقات آسمانی 63
- 3. بروز مرگ و بلایا 64
- 2. وقوع زلزله و حوادث طبیعی 64
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین اسلام 65
- اشاره 65
- 1. قحطی شدید 67
- 3. وقوع زلزله در شام پیش از خروج سفیانی 67
- 2. وقوع بیماری طاعون 67
- 4. اتفاقات آسمانی 68
- 5. آمدن باران فراوان 68
- 7. خسوف و کسوف بسیار 69
- 6. طلوع ستاره ای از مشرق 69
- 8. طلوع خورشید از مغرب 70
- اشاره 73
- فصل دوم: بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 73
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین یهود 74
- عهد در ادیان 74
- امید به رهایی 76
- آمدن مردی از شرق 79
- امیدواری به آینده 79
- وقایع مؤثر در اندیشه آخرالزمان در دین یهود 81
- امید به آخرالزمان در دین یهود 84
- امید به منجی در دین یهود 86
- اشاره 86
- منجی در منابع یهود 86
- اشعیای نبی 87
- سفر پیدایش 87
- مزمور داوود 88
- کتاب دانیال 88
- موعود شناسی 88
- موعود شناسی در منابع یهود 91
- پادشاه موعود در دین یهود 92
- مسیح قوم یهود 93
- اشاره 95
- 1. ظهور الیاس 95
- 2. بروز جنگ و اختلاف 95
- وقایع اجتماعی پیش از پایان عالم در دین یهود 95
- 3. بازگشت بنی اسرائیل به سرزمین موعود و محوریت اورشلیم 96
- 4. فزونی دانش 96
- وعده های پیامبران پیشین 97
- هزاره گرایی 98
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین مسیحیت 98
- اندیشه موعود 99
- وقایع اجتماعی پیش از ظهور منجی در دین مسیحیت 101
- 1. اختلافات اقوام، جنگ و درگیریها 101
- 3. ظهور ضد مسیح 102
- 2. وجود ظلم و بی عدالتی حکام 102
- 5. ویرانی و سقوط اورشلیم 103
- 4. آمدن الیاس قبل از ظهور مسیح 103
- 6. خرابی هیکل 104
- 7. ظهور پیامبران دروغین 105
- وعده های پیامبران پیشین 106
- امر به آمادگی جامعه و زمینه سازی ظهور 106
- انجیل متی 107
- اشاره 107
- منجی در دین مسیحیت 107
- انجیل لوقا 108
- رساله اول به تسالونیکیان 108
- انجیل مرقس 108
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین اسلام 109
- 1. جدایی و تفرقه در اجتماع 109
- مکاشفات یوحنا 109
- انجیل یوحنا 109
- 2. رواج فساد و ظلم در جامعه 110
- 3. خروج آتش از شرق 110
- 4. آمدن فتنه های پی درپی 111
- 1. خروج سفیانی 111
- 5. شورش و قیام ها 111
- 4. خروج دجال 112
- 2. خروج یمانی 112
- 3. قتل نفس زکیه 112
- 5. ظهور قیام های بسیار در نقاط مختلف 114
- علامات اجتماعی آخرالزمان در حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 114
- ویژگی های حکومت ها پیش از واقعه آخرالزمان 115
- 1. استبداد حکومت ها 115
- اشاره 115
- 3. تزلزل و ناتوانی حکومت ها 116
- 2. نفوذ زنان و کودکان 116
- 4. نبود امنیت و هرج و مرج 116
- منجی و زمینه های اعتقاد به آن 117
- هزاره گرایی در اسلام 117
- 5. بروز جنگ ها و اختلافات 117
- امید در اسلام 118
- منجی اسلام از دیدگاه ادیان 119
- اشاره 121
- منجی در اسلام 121
- اسامی و القاب منجی 121
- بشارت منجی در دین اسلام 122
- حکومت جهانی در اسلام 127
- اشاره 128
- فصل سوم: بُعد معنوی پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 128
- دین یهود 129
- بعد اخلاقی جامعه 129
- سردی عواطف 130
- از هم پاشیدن خانواده ها 130
- مسیحیت 130
- رواج فساد و گناه در جامعه 131
- وضعیت دین 131
- بُعد معنوی پیش از پایان عالم در اسلام 131
- زمینه های اخلاقی 132
- جنبه های فردی 132
- علایم معنوی آخرالزمان در حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 133
- اشاره 134
- بخش چهارم: واقعه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 134
- اشاره 135
- فصل اول: بُعد کیهانی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 135
- دین یهود 136
- دین مسیح 138
- الف. آیات 139
- دین اسلام 139
- ب. روایات 140
- اَشراط الساعه 141
- اشاره 141
- علایم کیهانی اشراط الساعه 143
- 1. ظاهر شدن دود در آسمان 143
- 2. متلاشی شدن کوهها 144
- 4. زلزله های عظیم و ویرانگر 145
- 3. انفجار دریاها 145
- 5. ایجاد آسمان و زمین جدید 145
- اشاره 147
- فصل دوم: بُعد اجتماعی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 147
- حکومت مصلح موعود در کتب یهود 148
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین یهود 148
- ماشیح 149
- سلطنت 151
- پایان جهان و حکومت خدا 152
- صلح و آرامش 154
- 1. توحید و خدا پرستی 155
- ویژگی های حکومت منجی در دین یهود 155
- اشاره 155
- 2. برقراری عدالت 155
- 4. آرامش و امنیت 156
- 3. نابودی قدرت ها و تسلط بر جهان 156
- 5. بهبود وضع اقتصادی 156
- پسر انسان 157
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین مسیحیت 157
- اصطلاح پسر انسان در انجیل ها 158
- سلطنت 160
- آینده جوامع بشری از دیدگاه قرآن 165
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین اسلام 165
- حکومت جهانی واحد 166
- حکومت در آخرالزمان 169
- 1. مبارزه با ظلم و ستم 169
- ویژگی های حکومت منجی در اسلام 169
- اشاره 169
- 2. مبارزه با انحرافات دینی 170
- 3. عدالت در حکومت 171
- 4. ایجاد امنیت در جامعه 171
- 5. بالا رفتن سطح زندگی 172
- 6. بالا رفتن عقول و فهم بشری 173
- 8. پیروزی اسلام و جهانی شدن آن 174
- 7. فتوحات حضرت 174
- 9. استخراج معادن و گنج های زمین 175
- علایم اجتماعی اشراط الساعه 177
- اشاره 177
- نزول عیسی 178
- خروج یاجوج و ماجوج 179
- اشاره 181
- فصل سوم: بُعد معنوی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 181
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین یهود 182
- وحدت در دین 182
- اشاره 183
- رجعت 183
- رجعت در دین یهود 184
- بعث و قیامت 185
- روز خداوند 187
- داوری در دین یهود 188
- اشاره 191
- نجات در ادیان 191
- راه های نجات 193
- نجات در دین یهود 193
- گناه مانعی برای نجات 194
- کیفر و پاداش 195
- بهشت و جهنم 197
- اشاره 197
- بهشت 198
- جهنم 199
- رستاخیز 200
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین مسیحیت 200
- قیامت 202
- زندگی پس از مرگ 203
- پادشاهی خدا 205
- روز خداوند 208
- نجات در دین مسیحیت 209
- عوامل نجات 209
- اشاره 209
- نظر پولُس درباره گناه و نجات 211
- موانع نجات 211
- کیفر و پاداش 214
- بهشت و جهنم در دین مسیح 215
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین اسلام 216
- نوسازی و اصلاح دین 216
- وحدت در دین 217
- احیای اسلام ناب و حقیقی 217
- روز خداوند 218
- الف. قرآن (آیات) 219
- دین آینده جهان از نظر اسلام 219
- اشاره 219
- ب. روایات 220
- اشاره 221
- رجعت 221
- رجعت در آیات 221
- نجات در اسلام 223
- رجعت در روایات 223
- اشاره 223
- عوامل نجات 224
- موانع نجات 225
- اشاره 226
- اشراط الساعه 226
- معاد 227
- قیامت 228
- اشاره 229
- زندگی و حیات اخروی 229
- بهشت 230
- جهنم 232
- اشاره 235
- بخش پنجم: مقایسه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 235
- اشاره 236
- فصل اول: مقایسه مفهوم آخرالزمان 236
- یهود 237
- مسیحیت 237
- اسلام 237
- اشاره 240
- فصل دوم: مقایسه اتفاقات کیهانی در آخرالزمان 240
- وقایع مربوط به متن آخرالزمان 241
- اشاره 241
- وقایع کیهانی قبل از متن آخرالزمان 241
- فصل سوم: مقایسه وقایع اجتماعی در آخرالزمان 244
- اشاره 244
- حکومت در ادیان ابراهیمی 246
- امید در ادیان 250
- اشاره 250
- امید به آخرالزمان 251
- امید به آینده 251
- امید به منجی 252
- هزاره گرایی 253
- موعودشناسی 254
- اشاره 254
- عیسی علیه السلام و انتظار ادیان 256
- فصل چهارم: مقایسه بُعد معنوی ادیان ابراهیمی 259
- اشاره 259
- 1. دین آینده جهان 261
- 2. اصلاح دین 263
- اشاره 264
- 3. نجات در ادیان 264
- معاد 268
- قیامت 269
- رجعت 271
- حیات آخرتی 274
- روز خداوند 274
- کیفر و پاداش 275
- بهشت و جهنم 276
- اشاره 277
- آینده بشریت از دیدگاه مکاتب 277
- اختلاف در ایدئولوژی 279
- اشاره 279
- الف. نظر بدبینان 279
- 2. وجود زمینه های مشترک در انسان ها 280
- اشاره 280
- 1. تربیت پذیری انسان 280
- ب. نظر خوش بینان 280
- 3. سیر تکاملی انسان 281
- 4. قانون عکس العمل 281
- ج. نظر شکاکان 282
- 5. تمایل فطری به صلح و عدالت 282
- کتابنامه 283
آمده است که همه دشمنان و مخالفان از بین خواهند رفت. مطلب سوم این که: این جا داوری مسیحا را به قوم بنی اسرائیل محدود دانسته است؛ در حالی که در موارد دیگر از کتب مقدس، داوری را درباره همه انسان ها دانسته و روز داوری، همه افراد روی زمین، نتیجه اعمال خود را می بینند. البته در جای دیگر آمده است که بیگانگان، تسلیم قدرت جهانی بنی اسرائیل خواهند شد.(1)
گفته شده است مسأله مسیحای منجی در تلمود به طور اجمال و ابهام آمده است؛ به گونه ای که حتی اعتقاد به آن را سست و نامشخص کرده و بعضی در تحقق آن شک و تردید نمودند؛ گرچه این امید، در تلمود و تفاسیر «میدراشیم» از برجسته ترین عقیده و باور یهود شمرده شده است.(2)
ماشیح
یهودیان برخلاف ملل روزگار باستان که دوران طلایی خود را مربوط به گذشته می دانستند، آن را به آینده محول می کردند. انبیای بنی اسرائیل مکرر به روزهای آخر به عنوان دورانی اشاره کرده اند که در آن، عظمت ملی یهود به آخرین حد اعتلای خود خواهد رسید. این امید به آینده ای نورانی و مشحون از سعادت، در دل عامه مردم، سخت جایگزین شد، و با گذشت زمان نه فقط شدت یافت؛ بلکه رؤیاهای شگفت انگیزی را در برگرفت که در جهان آینده تحقق خواهد یافت. این آینده درخشان و با شکوه، در اطراف شخصیت «ماشیح» تمرکز خواهد یافت که از جانب خداوند مأموریت خواهد داشت تا این دوران تازه و پر از شگفتی ها را آغاز کند.
عموم مردم بر این اعتقادند که ظهور و فعالیت های ماشیح در راه بهبود وضع جهان و تأمین سعادت بشر، قسمتی از نقشه خداوند در آغاز آفرینش جهان بوده است. در یکی از میدارش های متأخر آمده است:
از آغاز خلقت عالم، پادشاه ماشیح به دنیا آمد؛ زیرا لزوم وجود او حتی پیش از آن که جهان آفریده شود، به ذهن خداوند خطور کرد.(3)
1- حبقوق نبی، فصل 17: 32.
2- انتظار مسیحا در آئین یهود، ص 54 _ 55.
3- بسیقتار باتی، ب 152.