آخرالزمان در ادیان ابراهیمی صفحه 183

قدوس می گوید:

چشمان خود را به علیین برافراشته ببینید. کیست که این ها را آفرید و کیست که لشکر این ها را به شماره بیرون آورده، جمیع آن ها را به نام می خواند. از کثرت قوت و عظمت توانایی وی، یکی از آن ها گم نخواهد شد.(1)

رجعت

اشاره

یکی از اتفاقات دوران آخرالزمان و بعد از آمدن منجی رجعت است که در سه دین ابراهیمی با اختلاف در بیان، مطرح شده است. ما ابتدا معنای لغوی؛ پس از آن معنای اصطلاحی و سپس رجعت در هر دین را بررسی می کنیم.

رجعت در لغت: «رجعت» بین اهل لغت، معنای مشترکی دارد که عبارت است از «بازگشت» به معنای برگشتن به جایی که سابقه وجود در آن جا باشد. در کتاب لغوی المنجد چنین آمده است:

رجع _ رجوعاً، مرجعاً و مرجعه و رجعی و رجعاناً: انصرف و عاد... و الرجعه: العوده.(2)

رجعت در اصطلاح: به معنای برگشتن عده ای از مردگان به زندگی دنیوی قبل از برپایی قیامت است. دسته ای از نیکان و صالحان برای برپایی و شرکت در حکومت عدل که وعده آن داده شده و دسته ای از اشقیا و ظالمان تاریخ باز می گردند، تا علاوه بر آخرت به جزای عمل خود در همین دنیا برسند.

ماهیت رجعت: رجعت عالمی است مرکب از خصوصیات و ظهورات دنیوی و اخروی. عالمی است لطیف تر از جهان مادی، و مادی تر از عالم آخرت و به تعبیری، برزخی است بین عالم مادی و اخروی. در بیان سیر صعودی کشف و ظهور چنین گفته شده است: پایین ترین درجه آن، هنگام ظهور منجی و سپس زمان رجعت مردگان و بالاتر از آن، هنگام قیامت کبرا است؛ بنابراین با توجه به این که جهان هستی هنگام «رجعت» در مقایسه با قبل از آن، ماهیتی متفاوت و متعالی تر خواهد داشت، برای بررسی وقایع آن، باید مقیاس و میزانی متفاوت با مقیاس عالم مادی قبل از آن به کار برد.(3)

1- عهد عتیق، اشعیاء، 40: 26 _ 28.
2- المنجد فی اللغه، ص 250.
3- المیزان، ج 2، ص 111.