آخرالزمان در ادیان ابراهیمی صفحه 191

دائمی است یا موقت و تمام شدنی؟

یک نظریه که چندان طرفداری در بین یهودیان ندارد، ابدی بودن عذاب است؛ اما نظریه متداول می گوید: عذاب گناهکار موقتی، و مدت آن دوازده ماه است؛ به اندازه طوفان نوح، داوری ایوب و مجازات یأجوج و مأجوج در جهان آینده.(1)

اما بیان دیگری نیز از کتاب مقدس برداشت می شود مبنی بر این که مردم در روز رستاخیز به سه دسته تقسیم می شوند: نیکوکاران کامل و افراد صالح و شایسته که دارای جایگاه ابدی در بهشت هستند؛ بدکاران ظالم و ستمگر که برای همیشه عذاب می شوند و گروهی که مردم عادی و متوسط الحال هستند که ابتدا به جهنم برده می شوند، تا از گناه پاک شده و لیاقت حضور در بهشت را پیدا کنند. سپس با دعا و انابه به درگاه خداوند، از دوزخ رهایی یافته، به بهشت می روند.(2)

به عقیده یهود، سه دسته در عذاب جهنم باقی می مانند: کسی که زنای محصنه کند، افرادی که باعث ریختن آبروی دیگران می شوند و شخصی که نام و عنوان زشت بر دیگران می گذارد. بعضی، مرتدان و سخن چینان و کسانی که به تورات و رستاخیز مردگان ایمان ندارند و چند گروه دیگر را نیز نام برده اند.(3) در مقابل، بعضی اعتقاد دارند مجازات ابدی با رحمت الهی سازگاری ندارد و عذاب _ هرچه باشد _ بالأخره تمام می شود و از جهنم بیرون می آیند؛ ولی برای همیشه پشیمان و نادم هستند. عبارت «جهنم تمام خواهد شد» مؤید این مطلب است.

نجات در ادیان

اشاره

یکی از مسایل و دغدغه های بشری که از آغاز خلقت تا کنون فکر بشر را به خود مشغول کرده و ریشه در فطرت انسانی دارد، مسأله نجات از تمام گرفتاری ها و رنج ها و دست یافتن به حیات ابدی و جاودانه است. این دنیای خاکی، همراه و ملازم گرفتاری ها و مشکلات عالم مادی است و انسان، همواره برای رهایی از آن ها و رسیدن به مقصد هدایت و نجات، نیازمند هدایت های تکوینی و تشریعی از جانب پروردگار است.

1- میشنا آووت، 2: 10، به نقل از پیشین، ص 381 _ 382.
2- دانیال، 12: 2 _ 3؛ زکریا، 13: 8 _ 9.
3- باوامصیعا، ب 58، (به نقل از: گنجینه ای از تلمود، ص 382).