- پیشگفتار 1
- مقدمه 4
- بخش اول: آشنایی با ادیان ابراهیمی، آفرینش عالم از دیدگاه ادیان و پایان شناسی عالم از منظر علوم 6
- اشاره 6
- فصل اول: آشنایی با ادیان ابراهیمی 7
- اشاره 7
- آشنایی با یهودیت 8
- الف. دین یهود 8
- ب. عهد عتیق 9
- 2. فریسیان 10
- ج. فرقه های یهود 10
- 1. صدوقیان 10
- اشاره 10
- 3. اسنی ها 11
- 4. زیلوت ها 12
- آشنایی با مسیحیت 12
- 5. یهودیان عادی 12
- الف. دین مسیحیت 12
- ب. کتاب مقدس 13
- 1. کاتولیک (به معنای اصلی و جامع) 15
- اشاره 15
- ج. فرقه های مسیحیت 15
- 2. ارتودوکس (به معنای راست دین، دین و عقیده صحیح) 16
- 3. پروتستان 16
- آشنایی با اسلام 17
- الف. دین اسلام 17
- ب. قرآن مجید 18
- ج. فرقه های اسلامی 19
- فصل دوم: آفرینش عالم از دیدگاه ادیان 21
- اشاره 21
- دین یهود 22
- اشاره 25
- دین مسیحیت 25
- دین اسلام 25
- آیات 26
- آیه نخست 26
- آیه دوم 27
- آیه سوم 28
- روایات 29
- اشاره 32
- فصل سوم: معنای پایان عالم 32
- الف. از منظر علم نجوم 33
- ب. دوام عالم از منظر فلسفه و کلام 34
- اشاره 35
- بخش دوم: پایان شناسی عالم در ادیان ابراهیمی 35
- فصل اول: مفهوم آخرالزمان در دین یهود 36
- فصل دوم: مفهوم آخرالزمان در مسیحیت 42
- فصل سوم: مفهوم آخرالزمان در دین اسلام 51
- بخش سوم: وقایع پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 59
- اشاره 59
- فصل اول: بعد کیهانی پیش از پایان عالم 60
- اشاره 60
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین یهود 61
- 1. خشکسالی 61
- 2. بیماری های مهلک و بی درمان 61
- اشاره 61
- 3. آفت و آب و هوای بد 62
- 4. ویرانی و خرابی شهرها 62
- 1. خسوف و کسوف متعدد و اتفاقات آسمانی 63
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین مسیحیت 63
- اشاره 63
- 3. بروز مرگ و بلایا 64
- 2. وقوع زلزله و حوادث طبیعی 64
- اشاره 65
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین اسلام 65
- 3. وقوع زلزله در شام پیش از خروج سفیانی 67
- 2. وقوع بیماری طاعون 67
- 1. قحطی شدید 67
- 4. اتفاقات آسمانی 68
- 5. آمدن باران فراوان 68
- 6. طلوع ستاره ای از مشرق 69
- 7. خسوف و کسوف بسیار 69
- 8. طلوع خورشید از مغرب 70
- اشاره 73
- فصل دوم: بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 73
- عهد در ادیان 74
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین یهود 74
- امید به رهایی 76
- امیدواری به آینده 79
- آمدن مردی از شرق 79
- وقایع مؤثر در اندیشه آخرالزمان در دین یهود 81
- امید به آخرالزمان در دین یهود 84
- اشاره 86
- امید به منجی در دین یهود 86
- منجی در منابع یهود 86
- اشعیای نبی 87
- سفر پیدایش 87
- موعود شناسی 88
- مزمور داوود 88
- کتاب دانیال 88
- موعود شناسی در منابع یهود 91
- پادشاه موعود در دین یهود 92
- مسیح قوم یهود 93
- اشاره 95
- 2. بروز جنگ و اختلاف 95
- وقایع اجتماعی پیش از پایان عالم در دین یهود 95
- 1. ظهور الیاس 95
- 3. بازگشت بنی اسرائیل به سرزمین موعود و محوریت اورشلیم 96
- 4. فزونی دانش 96
- وعده های پیامبران پیشین 97
- هزاره گرایی 98
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین مسیحیت 98
- اندیشه موعود 99
- وقایع اجتماعی پیش از ظهور منجی در دین مسیحیت 101
- 1. اختلافات اقوام، جنگ و درگیریها 101
- 2. وجود ظلم و بی عدالتی حکام 102
- 3. ظهور ضد مسیح 102
- 4. آمدن الیاس قبل از ظهور مسیح 103
- 5. ویرانی و سقوط اورشلیم 103
- 6. خرابی هیکل 104
- 7. ظهور پیامبران دروغین 105
- وعده های پیامبران پیشین 106
- امر به آمادگی جامعه و زمینه سازی ظهور 106
- انجیل متی 107
- اشاره 107
- منجی در دین مسیحیت 107
- انجیل لوقا 108
- انجیل مرقس 108
- رساله اول به تسالونیکیان 108
- مکاشفات یوحنا 109
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین اسلام 109
- انجیل یوحنا 109
- 1. جدایی و تفرقه در اجتماع 109
- 3. خروج آتش از شرق 110
- 2. رواج فساد و ظلم در جامعه 110
- 1. خروج سفیانی 111
- 5. شورش و قیام ها 111
- 4. آمدن فتنه های پی درپی 111
- 2. خروج یمانی 112
- 4. خروج دجال 112
- 3. قتل نفس زکیه 112
- علامات اجتماعی آخرالزمان در حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 114
- 5. ظهور قیام های بسیار در نقاط مختلف 114
- 1. استبداد حکومت ها 115
- ویژگی های حکومت ها پیش از واقعه آخرالزمان 115
- اشاره 115
- 2. نفوذ زنان و کودکان 116
- 3. تزلزل و ناتوانی حکومت ها 116
- 4. نبود امنیت و هرج و مرج 116
- منجی و زمینه های اعتقاد به آن 117
- 5. بروز جنگ ها و اختلافات 117
- هزاره گرایی در اسلام 117
- امید در اسلام 118
- منجی اسلام از دیدگاه ادیان 119
- اشاره 121
- اسامی و القاب منجی 121
- منجی در اسلام 121
- بشارت منجی در دین اسلام 122
- حکومت جهانی در اسلام 127
- اشاره 128
- فصل سوم: بُعد معنوی پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 128
- بعد اخلاقی جامعه 129
- دین یهود 129
- مسیحیت 130
- سردی عواطف 130
- از هم پاشیدن خانواده ها 130
- بُعد معنوی پیش از پایان عالم در اسلام 131
- رواج فساد و گناه در جامعه 131
- وضعیت دین 131
- زمینه های اخلاقی 132
- جنبه های فردی 132
- علایم معنوی آخرالزمان در حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 133
- اشاره 134
- بخش چهارم: واقعه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 134
- فصل اول: بُعد کیهانی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 135
- اشاره 135
- دین یهود 136
- دین مسیح 138
- الف. آیات 139
- دین اسلام 139
- ب. روایات 140
- اَشراط الساعه 141
- اشاره 141
- 1. ظاهر شدن دود در آسمان 143
- علایم کیهانی اشراط الساعه 143
- 2. متلاشی شدن کوهها 144
- 4. زلزله های عظیم و ویرانگر 145
- 5. ایجاد آسمان و زمین جدید 145
- 3. انفجار دریاها 145
- اشاره 147
- فصل دوم: بُعد اجتماعی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 147
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین یهود 148
- حکومت مصلح موعود در کتب یهود 148
- ماشیح 149
- سلطنت 151
- پایان جهان و حکومت خدا 152
- صلح و آرامش 154
- 1. توحید و خدا پرستی 155
- ویژگی های حکومت منجی در دین یهود 155
- اشاره 155
- 2. برقراری عدالت 155
- 4. آرامش و امنیت 156
- 5. بهبود وضع اقتصادی 156
- 3. نابودی قدرت ها و تسلط بر جهان 156
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین مسیحیت 157
- پسر انسان 157
- اصطلاح پسر انسان در انجیل ها 158
- سلطنت 160
- آینده جوامع بشری از دیدگاه قرآن 165
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین اسلام 165
- حکومت جهانی واحد 166
- ویژگی های حکومت منجی در اسلام 169
- حکومت در آخرالزمان 169
- 1. مبارزه با ظلم و ستم 169
- اشاره 169
- 2. مبارزه با انحرافات دینی 170
- 4. ایجاد امنیت در جامعه 171
- 3. عدالت در حکومت 171
- 5. بالا رفتن سطح زندگی 172
- 6. بالا رفتن عقول و فهم بشری 173
- 7. فتوحات حضرت 174
- 8. پیروزی اسلام و جهانی شدن آن 174
- 9. استخراج معادن و گنج های زمین 175
- اشاره 177
- علایم اجتماعی اشراط الساعه 177
- نزول عیسی 178
- خروج یاجوج و ماجوج 179
- اشاره 181
- فصل سوم: بُعد معنوی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 181
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین یهود 182
- وحدت در دین 182
- اشاره 183
- رجعت 183
- رجعت در دین یهود 184
- بعث و قیامت 185
- روز خداوند 187
- داوری در دین یهود 188
- نجات در ادیان 191
- اشاره 191
- نجات در دین یهود 193
- راه های نجات 193
- گناه مانعی برای نجات 194
- کیفر و پاداش 195
- بهشت و جهنم 197
- اشاره 197
- بهشت 198
- جهنم 199
- رستاخیز 200
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین مسیحیت 200
- قیامت 202
- زندگی پس از مرگ 203
- پادشاهی خدا 205
- روز خداوند 208
- عوامل نجات 209
- نجات در دین مسیحیت 209
- اشاره 209
- نظر پولُس درباره گناه و نجات 211
- موانع نجات 211
- کیفر و پاداش 214
- بهشت و جهنم در دین مسیح 215
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین اسلام 216
- نوسازی و اصلاح دین 216
- وحدت در دین 217
- احیای اسلام ناب و حقیقی 217
- روز خداوند 218
- دین آینده جهان از نظر اسلام 219
- الف. قرآن (آیات) 219
- اشاره 219
- ب. روایات 220
- اشاره 221
- رجعت 221
- رجعت در آیات 221
- رجعت در روایات 223
- اشاره 223
- نجات در اسلام 223
- عوامل نجات 224
- موانع نجات 225
- اشراط الساعه 226
- اشاره 226
- معاد 227
- قیامت 228
- اشاره 229
- زندگی و حیات اخروی 229
- بهشت 230
- جهنم 232
- اشاره 235
- بخش پنجم: مقایسه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 235
- فصل اول: مقایسه مفهوم آخرالزمان 236
- اشاره 236
- اسلام 237
- یهود 237
- مسیحیت 237
- فصل دوم: مقایسه اتفاقات کیهانی در آخرالزمان 240
- اشاره 240
- وقایع کیهانی قبل از متن آخرالزمان 241
- اشاره 241
- وقایع مربوط به متن آخرالزمان 241
- اشاره 244
- فصل سوم: مقایسه وقایع اجتماعی در آخرالزمان 244
- حکومت در ادیان ابراهیمی 246
- اشاره 250
- امید در ادیان 250
- امید به آخرالزمان 251
- امید به آینده 251
- امید به منجی 252
- هزاره گرایی 253
- اشاره 254
- موعودشناسی 254
- عیسی علیه السلام و انتظار ادیان 256
- فصل چهارم: مقایسه بُعد معنوی ادیان ابراهیمی 259
- اشاره 259
- 1. دین آینده جهان 261
- 2. اصلاح دین 263
- 3. نجات در ادیان 264
- اشاره 264
- معاد 268
- قیامت 269
- رجعت 271
- حیات آخرتی 274
- روز خداوند 274
- کیفر و پاداش 275
- بهشت و جهنم 276
- اشاره 277
- آینده بشریت از دیدگاه مکاتب 277
- اختلاف در ایدئولوژی 279
- اشاره 279
- الف. نظر بدبینان 279
- ب. نظر خوش بینان 280
- 2. وجود زمینه های مشترک در انسان ها 280
- اشاره 280
- 1. تربیت پذیری انسان 280
- 3. سیر تکاملی انسان 281
- 4. قانون عکس العمل 281
- ج. نظر شکاکان 282
- 5. تمایل فطری به صلح و عدالت 282
- کتابنامه 283
بعد از مردن دوباره زنده شود.(1)
پولس در نامه خود به رومیان می گوید:
ما با او دفن شدیم و مردیم؛ برای این که با برخاستن او از مرگ، با او یگانه شویم، چون به رستاخیز برسیم.(2)
ایمان به رستاخیز، دین تازه ای پدید آورد که شخص عیسی علیه السلام در کانون آن قرار داشت. این دین که از همان ابتدا «مسیحیت» نامیده شد، مذهبی نبود که فقط تعلیم های عیسی علیه السلام را در برگیرد؛ بلکه مذهبی بود درباره او و به ویژه مرگ و رستاخیز او که می گفت: این رویدادها مکاشفه نفس الهی خاصی در زمینه تاریخ بود، و به سبب آن ها گناهان بشر بخشیده شد. همه کسانی که به خدا و پسرش «خداوند عیسی مسیح» ایمان آورند، در ملکوت خدا حیات جاودانی می یابند. مسیحیت، مذهب رستگاری بود و تعلیمات عیسی علیه السلام در جلیل و یهودیه، تنها یک جنبه نفوذ و اهمیت او به عنوان چهره مرکزی این نهضت به شمار می رفت.
«عیسی نجات می دهد» پیام مسیحیت بود و مرگ و رستاخیزش، رویدادهای عمده ای بود که این را به مردم می قبولاند: «اگر مسیح برنخاست، باطل است وعظ ما و نیز ایمان شما، باطل است».(3)
پولس که انتظار داشت «روز بزرگ» در طول عمر او پیش آید، در آغاز فعالیت خود گفت:
از کلام خدا این را به شما می گویم که ما که زنده و تا آمدن خداوند باقی باشیم، بر خوابیدگان سبقت نخواهیم جست.(4)
اما سال ها گذشت و آن حادثه شکوهمند روی نداد. با آن که کلیسا هیچ گاه امید آمدن مجدد عیسی را از دست نداد، رفته رفته تأکید تعالیم خود را از این امیدواری برگرفت و به آینده واگذار کرد، و بیشتر به سوی این باور رفت که عیسی علیه السلام قادر است اکنون مؤمنان را رستگاری دهد؛ اما عیسایی که یوحنا معرفی می کند، عیسای تاریخی
1- انسان و خدا، فصل 2، ص 4.
2- عهد جدید، نامه پولس به رومیان، باب 6، 4 _ 5..
3- عهد جدید، قرنتیان اول، 15: 14؛ همفری کارپنتر، عیسی، ص 153.
4- عهد جدید، رساله اول پولس به تسالونیکیان، 4: 15.