- پیشگفتار 1
- مقدمه 4
- بخش اول: آشنایی با ادیان ابراهیمی، آفرینش عالم از دیدگاه ادیان و پایان شناسی عالم از منظر علوم 6
- اشاره 6
- فصل اول: آشنایی با ادیان ابراهیمی 7
- اشاره 7
- الف. دین یهود 8
- آشنایی با یهودیت 8
- ب. عهد عتیق 9
- 2. فریسیان 10
- اشاره 10
- ج. فرقه های یهود 10
- 1. صدوقیان 10
- 3. اسنی ها 11
- 5. یهودیان عادی 12
- آشنایی با مسیحیت 12
- الف. دین مسیحیت 12
- 4. زیلوت ها 12
- ب. کتاب مقدس 13
- اشاره 15
- ج. فرقه های مسیحیت 15
- 1. کاتولیک (به معنای اصلی و جامع) 15
- 3. پروتستان 16
- 2. ارتودوکس (به معنای راست دین، دین و عقیده صحیح) 16
- الف. دین اسلام 17
- آشنایی با اسلام 17
- ب. قرآن مجید 18
- ج. فرقه های اسلامی 19
- اشاره 21
- فصل دوم: آفرینش عالم از دیدگاه ادیان 21
- دین یهود 22
- دین مسیحیت 25
- دین اسلام 25
- اشاره 25
- آیات 26
- آیه نخست 26
- آیه دوم 27
- آیه سوم 28
- روایات 29
- اشاره 32
- فصل سوم: معنای پایان عالم 32
- الف. از منظر علم نجوم 33
- ب. دوام عالم از منظر فلسفه و کلام 34
- بخش دوم: پایان شناسی عالم در ادیان ابراهیمی 35
- اشاره 35
- فصل اول: مفهوم آخرالزمان در دین یهود 36
- فصل دوم: مفهوم آخرالزمان در مسیحیت 42
- فصل سوم: مفهوم آخرالزمان در دین اسلام 51
- بخش سوم: وقایع پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 59
- اشاره 59
- فصل اول: بعد کیهانی پیش از پایان عالم 60
- اشاره 60
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین یهود 61
- 2. بیماری های مهلک و بی درمان 61
- 1. خشکسالی 61
- اشاره 61
- 4. ویرانی و خرابی شهرها 62
- 3. آفت و آب و هوای بد 62
- اشاره 63
- 1. خسوف و کسوف متعدد و اتفاقات آسمانی 63
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین مسیحیت 63
- 2. وقوع زلزله و حوادث طبیعی 64
- 3. بروز مرگ و بلایا 64
- اشاره 65
- بُعد کیهانی پیش از پایان عالم در دین اسلام 65
- 3. وقوع زلزله در شام پیش از خروج سفیانی 67
- 2. وقوع بیماری طاعون 67
- 1. قحطی شدید 67
- 4. اتفاقات آسمانی 68
- 5. آمدن باران فراوان 68
- 7. خسوف و کسوف بسیار 69
- 6. طلوع ستاره ای از مشرق 69
- 8. طلوع خورشید از مغرب 70
- فصل دوم: بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 73
- اشاره 73
- عهد در ادیان 74
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین یهود 74
- امید به رهایی 76
- امیدواری به آینده 79
- آمدن مردی از شرق 79
- وقایع مؤثر در اندیشه آخرالزمان در دین یهود 81
- امید به آخرالزمان در دین یهود 84
- منجی در منابع یهود 86
- امید به منجی در دین یهود 86
- اشاره 86
- اشعیای نبی 87
- سفر پیدایش 87
- کتاب دانیال 88
- موعود شناسی 88
- مزمور داوود 88
- موعود شناسی در منابع یهود 91
- پادشاه موعود در دین یهود 92
- مسیح قوم یهود 93
- 1. ظهور الیاس 95
- وقایع اجتماعی پیش از پایان عالم در دین یهود 95
- اشاره 95
- 2. بروز جنگ و اختلاف 95
- 3. بازگشت بنی اسرائیل به سرزمین موعود و محوریت اورشلیم 96
- 4. فزونی دانش 96
- وعده های پیامبران پیشین 97
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین مسیحیت 98
- هزاره گرایی 98
- اندیشه موعود 99
- وقایع اجتماعی پیش از ظهور منجی در دین مسیحیت 101
- 1. اختلافات اقوام، جنگ و درگیریها 101
- 3. ظهور ضد مسیح 102
- 2. وجود ظلم و بی عدالتی حکام 102
- 5. ویرانی و سقوط اورشلیم 103
- 4. آمدن الیاس قبل از ظهور مسیح 103
- 6. خرابی هیکل 104
- 7. ظهور پیامبران دروغین 105
- وعده های پیامبران پیشین 106
- امر به آمادگی جامعه و زمینه سازی ظهور 106
- انجیل متی 107
- اشاره 107
- منجی در دین مسیحیت 107
- انجیل لوقا 108
- رساله اول به تسالونیکیان 108
- انجیل مرقس 108
- مکاشفات یوحنا 109
- انجیل یوحنا 109
- 1. جدایی و تفرقه در اجتماع 109
- بُعد اجتماعی پیش از پایان عالم در دین اسلام 109
- 3. خروج آتش از شرق 110
- 2. رواج فساد و ظلم در جامعه 110
- 1. خروج سفیانی 111
- 4. آمدن فتنه های پی درپی 111
- 5. شورش و قیام ها 111
- 2. خروج یمانی 112
- 4. خروج دجال 112
- 3. قتل نفس زکیه 112
- علامات اجتماعی آخرالزمان در حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 114
- 5. ظهور قیام های بسیار در نقاط مختلف 114
- 1. استبداد حکومت ها 115
- ویژگی های حکومت ها پیش از واقعه آخرالزمان 115
- اشاره 115
- 3. تزلزل و ناتوانی حکومت ها 116
- 4. نبود امنیت و هرج و مرج 116
- 2. نفوذ زنان و کودکان 116
- هزاره گرایی در اسلام 117
- منجی و زمینه های اعتقاد به آن 117
- 5. بروز جنگ ها و اختلافات 117
- امید در اسلام 118
- منجی اسلام از دیدگاه ادیان 119
- اشاره 121
- اسامی و القاب منجی 121
- منجی در اسلام 121
- بشارت منجی در دین اسلام 122
- حکومت جهانی در اسلام 127
- اشاره 128
- فصل سوم: بُعد معنوی پیش از پایان عالم در ادیان ابراهیمی 128
- بعد اخلاقی جامعه 129
- دین یهود 129
- مسیحیت 130
- سردی عواطف 130
- از هم پاشیدن خانواده ها 130
- وضعیت دین 131
- بُعد معنوی پیش از پایان عالم در اسلام 131
- رواج فساد و گناه در جامعه 131
- زمینه های اخلاقی 132
- جنبه های فردی 132
- علایم معنوی آخرالزمان در حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 133
- بخش چهارم: واقعه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 134
- اشاره 134
- اشاره 135
- فصل اول: بُعد کیهانی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 135
- دین یهود 136
- دین مسیح 138
- دین اسلام 139
- الف. آیات 139
- ب. روایات 140
- اشاره 141
- اَشراط الساعه 141
- 1. ظاهر شدن دود در آسمان 143
- علایم کیهانی اشراط الساعه 143
- 2. متلاشی شدن کوهها 144
- 5. ایجاد آسمان و زمین جدید 145
- 3. انفجار دریاها 145
- 4. زلزله های عظیم و ویرانگر 145
- فصل دوم: بُعد اجتماعی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 147
- اشاره 147
- حکومت مصلح موعود در کتب یهود 148
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین یهود 148
- ماشیح 149
- سلطنت 151
- پایان جهان و حکومت خدا 152
- صلح و آرامش 154
- 1. توحید و خدا پرستی 155
- 2. برقراری عدالت 155
- ویژگی های حکومت منجی در دین یهود 155
- اشاره 155
- 4. آرامش و امنیت 156
- 3. نابودی قدرت ها و تسلط بر جهان 156
- 5. بهبود وضع اقتصادی 156
- پسر انسان 157
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین مسیحیت 157
- اصطلاح پسر انسان در انجیل ها 158
- سلطنت 160
- آینده جوامع بشری از دیدگاه قرآن 165
- بُعد اجتماعی آخرالزمان در دین اسلام 165
- حکومت جهانی واحد 166
- ویژگی های حکومت منجی در اسلام 169
- حکومت در آخرالزمان 169
- 1. مبارزه با ظلم و ستم 169
- اشاره 169
- 2. مبارزه با انحرافات دینی 170
- 4. ایجاد امنیت در جامعه 171
- 3. عدالت در حکومت 171
- 5. بالا رفتن سطح زندگی 172
- 6. بالا رفتن عقول و فهم بشری 173
- 8. پیروزی اسلام و جهانی شدن آن 174
- 7. فتوحات حضرت 174
- 9. استخراج معادن و گنج های زمین 175
- علایم اجتماعی اشراط الساعه 177
- اشاره 177
- نزول عیسی 178
- خروج یاجوج و ماجوج 179
- اشاره 181
- فصل سوم: بُعد معنوی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 181
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین یهود 182
- وحدت در دین 182
- اشاره 183
- رجعت 183
- رجعت در دین یهود 184
- بعث و قیامت 185
- روز خداوند 187
- داوری در دین یهود 188
- نجات در ادیان 191
- اشاره 191
- راه های نجات 193
- نجات در دین یهود 193
- گناه مانعی برای نجات 194
- کیفر و پاداش 195
- اشاره 197
- بهشت و جهنم 197
- بهشت 198
- جهنم 199
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین مسیحیت 200
- رستاخیز 200
- قیامت 202
- زندگی پس از مرگ 203
- پادشاهی خدا 205
- روز خداوند 208
- نجات در دین مسیحیت 209
- اشاره 209
- عوامل نجات 209
- نظر پولُس درباره گناه و نجات 211
- موانع نجات 211
- کیفر و پاداش 214
- بهشت و جهنم در دین مسیح 215
- بُعد معنوی آخرالزمان در دین اسلام 216
- نوسازی و اصلاح دین 216
- احیای اسلام ناب و حقیقی 217
- وحدت در دین 217
- روز خداوند 218
- الف. قرآن (آیات) 219
- اشاره 219
- دین آینده جهان از نظر اسلام 219
- ب. روایات 220
- اشاره 221
- رجعت 221
- رجعت در آیات 221
- نجات در اسلام 223
- اشاره 223
- رجعت در روایات 223
- عوامل نجات 224
- موانع نجات 225
- اشراط الساعه 226
- اشاره 226
- معاد 227
- قیامت 228
- زندگی و حیات اخروی 229
- اشاره 229
- بهشت 230
- جهنم 232
- بخش پنجم: مقایسه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی 235
- اشاره 235
- اشاره 236
- فصل اول: مقایسه مفهوم آخرالزمان 236
- اسلام 237
- مسیحیت 237
- یهود 237
- اشاره 240
- فصل دوم: مقایسه اتفاقات کیهانی در آخرالزمان 240
- وقایع کیهانی قبل از متن آخرالزمان 241
- اشاره 241
- وقایع مربوط به متن آخرالزمان 241
- اشاره 244
- فصل سوم: مقایسه وقایع اجتماعی در آخرالزمان 244
- حکومت در ادیان ابراهیمی 246
- امید در ادیان 250
- اشاره 250
- امید به آخرالزمان 251
- امید به آینده 251
- امید به منجی 252
- هزاره گرایی 253
- اشاره 254
- موعودشناسی 254
- عیسی علیه السلام و انتظار ادیان 256
- اشاره 259
- فصل چهارم: مقایسه بُعد معنوی ادیان ابراهیمی 259
- 1. دین آینده جهان 261
- 2. اصلاح دین 263
- اشاره 264
- 3. نجات در ادیان 264
- معاد 268
- قیامت 269
- رجعت 271
- حیات آخرتی 274
- روز خداوند 274
- کیفر و پاداش 275
- بهشت و جهنم 276
- اشاره 277
- آینده بشریت از دیدگاه مکاتب 277
- اختلاف در ایدئولوژی 279
- اشاره 279
- الف. نظر بدبینان 279
- ب. نظر خوش بینان 280
- اشاره 280
- 2. وجود زمینه های مشترک در انسان ها 280
- 1. تربیت پذیری انسان 280
- 3. سیر تکاملی انسان 281
- 4. قانون عکس العمل 281
- 5. تمایل فطری به صلح و عدالت 282
- ج. نظر شکاکان 282
- کتابنامه 283
اما اختلاف بین سه دین ابراهیمی، در تبین و معرفی دین آخرالزمان است؛ به عبارت دیگر در این که دین آخرالزمان، بر اساس توحید و نیز وحدت در ادیان ابراهیمی باشد، شکی نیست؛ اما در این که آن دین، چه دینی خواهد بود، پیروان هر دین، ادعای خاص خود را دارند.
2. اصلاح دین
دین در آخرالزمان و قبل از آمدن منجی موعود، به علت گذشت زمان و تفاسیر دور از واقعیت، دستخوش تغییر و دگرگونی می شود؛ با آمدن منجی، دین واقعی به دور از هر پیرایه و تفسیر غلط، به مردم عرضه می شود؛ یعنی دقیقاً همان دینی که ابتدا توسط پیامبر آن دین، آورده شده است. ممکن است ادیان، تعابیر یکسانی درباره این موضوع نداشته باشند؛ اما از بشارت هایی که وارد شده است، این مطلب را می توان استنباط کرد:
یهودیان، معتقدند با آمدن منجی، دین واقعی که دین یکتاپرستی است بر جهان حاکم خواهد شد. هرگونه شرک و بت پرستی از ساحت دین زدوده خواهد شد و کسانی که مروج شرک و بت پرستی هستند، از بین خواهد رفت:
آن گاه آب پاک بر شما خواهم ریخت، تا از بت پرستی و تمام گناهان دیگر پاک شوید.(1)
در منابع مسیحیان نیز عباراتی مثل «توبه کنید» یا «متحول شوید» نیز به این مطلب اشاره دارد:
ساعت مقرر فرا رسیده است؛ حکومت خدا نزدیک است؛ متحوّل شوید و به این بشارت، ایمان آورید.(2)
در دین اسلام نیز یکی از ویژگی های منجی، مبارزه با انحرافاتی است که در طول تاریخ، بر پیکره دین وارد شده است. این انحرافات یا بر اثر جهالت دوستان یا دشمنی مغرضان و یا به سبب جلب منافع دنیایی و حفظ موقعیت بوده است. در روایات اسلامی وارده شده است:
1- عهد عتیق، حزقیال، 36: 25.
2- عهد جدید، انجیل مرقس، 1: 15.