آخرالزمان در ادیان ابراهیمی صفحه 281

3. سیر تکاملی انسان

پیش تر، امکان رشد و تربیت پذیری انسان بیان شد؛ اما این جا منظور، بیان تحقق این سیر تکامل در خارج و عالم بیرونی است. با کمی دقت و تأمل، به راحتی می توان دریافت بشریت پیوسته در حال کمال و رشد است و هر روز که می گذرد، به پیشرفت هایی نایل می شود. انسانی که پیش تر در غارها و خانه های ابتدایی زندگی می کرد، اکنون در ساختمان های پیشرفته و مدرن به سر می برد. بشری که ابتدایی ترین وسیله حرکت و جا به جایی نداشت و گاهی برای رسیدن به مقصدی، ماه ها و حتی سال ها پیاده راه می پیمود، اکنون با وسایل پیشرفته مسافت ها را با سرعت حیرت انگیزی می پیماید. جوامع انسانی که ابتدا همه معلوماتش در یک جلد کتاب نمی گنجید، اکنون دانش او در میلیون ها جلد کتاب گسترش یافته و اطلاعاتی که سال ها طول می کشید تا به دست بشر برسد، امروز در کمتر از چند ثانیه در اختیار او است و ….

همین انسان، در آینده به نقطه ای می رسد که بر همه یا بیشتر مشکلات فایق می آید و ناهنجاری و اختلاف ها، از جوامع رخت بر می بندد؛ زیرا تکامل بشری تنها جنبه مادی ندارد؛ بلکه در زمینه های معنوی و اخلاقی نیز جای تکامل دارد. انسان، همچنان که در علوم تجربی پیشرفت های زیادی داشته، در علوم عقلی و کلامی و همچنین در زمینه فرهنگی و از این دست نیز به مراتب بالایی نایل شده است.

4. قانون عکس العمل

تجربه تاریخی نشان داده است تحول و انقلاب های بزرگ، همواره عکس العمل مستقیم فشار و ستم های حکومت ها بوده است؛ مانند انقلاب رنسانس که در برابر چند قرن اختناق کلیسا به وجود آمد یا انقلاب کبیر فرانسه که مردم را از فشار حاکمان اشرافی رها کرد. همچنین است انقلاب شکوهمند ایران و سایر انقلاب های جهان.

حتی با مطالعه و تأمل در تاریخ انبیا، مشاهده می کنیم ظهور پیامبران نیز معمولاً بعد از دوره ای از ظلم و ستم بوده است؛ مانند حضرت موسی علیه السلام در زمان فرعون، ظهور عیسی علیه السلام در سلطه جویی روم و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، در جزیره العرب که سرشار از ظلم های آن زمان بود.