- پیشگفتار 1
- فصل اوّل: مهدویت از منظر شرق شناسان 3
- اشاره 3
- مقدمه 4
- معنای لغوی و اصطلاحی شرق شناسی 9
- دوره های شرق شناسی 13
- فصل دوم: دیدگاه پدیدارشناسانه هانری کربن پیرامون مهدویت 20
- اشاره 20
- مقدمه 22
- روش پژوهشی هانری کربن در شیعه شناسی 25
- زمینه های فکری کربن پیش از آشنایی با فرهنگ اسلامی 34
- تفکر هانری کربن درباره عرفان و فلسفه اسلامی 37
- تأثیر آرای شهاب الدین سهروردی بر پدیدارشناسی هانری کربن 39
- عوامل تأثیرگذار بر نگرش هانری کربن در باره مهدویت 44
- اشاره 44
- 1 _ 1) نبوت باطنیه 44
- 1) شهاب الدین سهروردی 44
- 2 _ 1) عالم مثال 46
- 2) _ فرقه اسماعیلیه 50
- 3) _ ابن عربی 52
- 4) _ سید حیدر آملی 52
- تقریب باطنی مذاهب 53
- نماد شناسی تطبیقی 54
- تفسیر باطنی هانری کربن از اسلام 56
- تفسیر مهدویت از دیدگاه هانری کربن 62
- دکترین مهدویت از منظر هانری کربن 64
- مفهوم انتظار از دیدگاه هانری کربن 67
- نقد آرای هانری کربن درباره مهدویت 70
- نتیجه سخنان هانری کربن درباره دکترین مهدویت 78
- فصل سوم: مهدویت از دیدگاه جیمز دارمستتر 80
- اشاره 80
- مقدمه 81
- روش تحقیق دارمستتر 83
- نگرش دارمستتر پیرامون مهدویت 86
- نقد و بررسی آراء دارمستتر 91
- فصل چهارم: مهدویت از دیدگاه فانفلوتن 94
- اشاره 94
- مقدمه 95
- روش تحقیق فان فلوتن در شناخت اسلام و مهدویت 96
- نگرش فان فلوتن درباره مهدویت 98
- نقد و بررسی آراء فان فلوتن 103
- فصل پنجم: مهدویت از دیدگاه ایگناتس گلدتسیهر 106
- اشاره 106
- مقدمه 107
- روش تحقیق گلدتسیهر 108
- نگرش گلدتسیهر پیرامون مهدویت 110
- نقد و بررسی آراء گلدتسیهر 116
- فصل ششم: پژوهش ادوارد براون درباره فرقه های منسوب به مهدویت 119
- اشاره 119
- مقدمه 120
- تالیفات ادوارد براون 122
- شیوه تحقیقی ادوارد براون 122
- آثار ادوارد براون درباره فرقه های منسوب به مهدویت 124
- دلایل گرایش ادوارد براون به تحقیق در باره فرقه بابیت و بهائیت 126
- مدعیان جانشینی علی محمد باب 133
- داوری های ادوارد براون در باره بابیه و بهائیت 137
- فصل هفتم: مهدویت از دیدگاه مارگولیوث 139
- اشاره 139
- مقدمه 140
- نگرش مارگولیوث پیرامون مهدویت 141
- نقد و بررسی نگرش مارگولیوث 148
- فصل هشتم: نگرش ژوزف کنت دو گوبینو 149
- اشاره 149
- مقدمه 150
- کنت دوگوبینو در ایران 151
- نگرش کنت دو گوبینو پیرامون مذهب شیعه و شیخیه 154
- نگرش گوبینو پیرامون مهدویت 156
- مقایسه میان اهل الحق و بهائیت 159
- فصل نهم: دیدگاه همیلتون گیب درباره شیعه و مهدویت 162
- اشاره 162
- مقدمه 163
- تالیفات همیلتون گیب 164
- اندیشه های همیلتون گیب در باره اسلام 166
- دیدگاه همیلتون گیب درباره امامت از منظر شیعه 167
- سیاست و مهدویت در تفکر همیلتون گیب 174
- اشاره 184
- فصل دهم: دیدگاه آنه ماری شیمل درباره مهدویت 184
- مقدمه 185
- تالیفات آنه ماری شیمل 187
- شیوه پژوهشی آنه ماری شیمل 188
- تفاوت شریعت و فرهنگ 193
- نگرش آنه ماری شیمل در باره تشیع و مهدویت 193
- جایگاه اسطوره شناسی در اندیشه آنه ماری شیمل 195
- امامت در اندیشه شیعه 198
- فرقه های شیعی 202
- فهرست منابع 207
دیدگاه گلدتسیهر، مسئله مهدویت از جانب بعضی مطرح گردیده تا بیانگر یک آرمان و آرزوی دینی باشد و از این راه خواسته اند قیامشان مورد اعتراض مردم قرار نگیرد.(1)
نقد و بررسی آراء گلدتسیهر
با بررسی جدی ترین کتاب گلدتسیهر درباره اسلام یعنی «العقیده والشریعه فی الاسلام» آنچه که به وضوح مشخص است، عدم اطلاعات دقیق وی نسبت به فرقه ها و اعتقادات مذاهب اسلامی است و به نظر می رسد که گاهی نتیجه گیری ها و انتقادات او از روی عدم شناخت دقیق است.
وی در بخش پنجم کتاب با عنوان فرقه ها به بررسی افکار و اندیشه های فرقه های اسلامی، پیرامون مهدویت پرداخته است و در این راستا حتی به افکار فرقه بهائیت نیز اشاره می کند و بدون آنکه میان مذاهب ریشه دار و دارای پایه های کلامی و تاریخی و فرقه های بدون اصالت همچون بهائیت تمیز گذارد، آن ها را در کنار یکدیگر بررسی می کند.
از جمله پژوهش های او در فصل پنجم، پژوهش پیرامون تفکر شیعه می باشد، وی در باره فکر شیعه به اهمیت و اساسی بودن امامت اشاره می کند و معتقد است امامت در عقاید شیعه، رکن اساسی و بنیادی تلقی می شود که البته در بیان این مسئله به نکته مهمی اشاره نموده و اشتباه نکرده است اما پس از آنکه امامت را از مهم ترین آموزه های تفکر شیعه خوانده و به مسئله مهدویت در اعتقاد شیعه اشاره می کند، تصور نموده که این بحث صرفاً از جانب شیعه مطرح گردیده
1- العقیده و الشریعه فی الاسلام، ص 85. « و تلک هی الآمال الصامته التی خرجت منها فکره المهدی، التی وفقت بین الواقع و المثل الاعلی، و بدأ علی أثرها الاعتقاد الراسخ فی ظهور حاکم إلهی یوجهه الله توجیهاً حسناً.».