- پیشگفتار 1
- فصل اوّل: مهدویت از منظر شرق شناسان 3
- اشاره 3
- مقدمه 4
- معنای لغوی و اصطلاحی شرق شناسی 9
- دوره های شرق شناسی 13
- فصل دوم: دیدگاه پدیدارشناسانه هانری کربن پیرامون مهدویت 20
- اشاره 20
- مقدمه 22
- روش پژوهشی هانری کربن در شیعه شناسی 25
- زمینه های فکری کربن پیش از آشنایی با فرهنگ اسلامی 34
- تفکر هانری کربن درباره عرفان و فلسفه اسلامی 37
- تأثیر آرای شهاب الدین سهروردی بر پدیدارشناسی هانری کربن 39
- عوامل تأثیرگذار بر نگرش هانری کربن در باره مهدویت 44
- اشاره 44
- 1 _ 1) نبوت باطنیه 44
- 1) شهاب الدین سهروردی 44
- 2 _ 1) عالم مثال 46
- 2) _ فرقه اسماعیلیه 50
- 3) _ ابن عربی 52
- 4) _ سید حیدر آملی 52
- تقریب باطنی مذاهب 53
- نماد شناسی تطبیقی 54
- تفسیر باطنی هانری کربن از اسلام 56
- تفسیر مهدویت از دیدگاه هانری کربن 62
- دکترین مهدویت از منظر هانری کربن 64
- مفهوم انتظار از دیدگاه هانری کربن 67
- نقد آرای هانری کربن درباره مهدویت 70
- نتیجه سخنان هانری کربن درباره دکترین مهدویت 78
- فصل سوم: مهدویت از دیدگاه جیمز دارمستتر 80
- اشاره 80
- مقدمه 81
- روش تحقیق دارمستتر 83
- نگرش دارمستتر پیرامون مهدویت 86
- نقد و بررسی آراء دارمستتر 91
- فصل چهارم: مهدویت از دیدگاه فانفلوتن 94
- اشاره 94
- مقدمه 95
- روش تحقیق فان فلوتن در شناخت اسلام و مهدویت 96
- نگرش فان فلوتن درباره مهدویت 98
- نقد و بررسی آراء فان فلوتن 103
- فصل پنجم: مهدویت از دیدگاه ایگناتس گلدتسیهر 106
- اشاره 106
- مقدمه 107
- روش تحقیق گلدتسیهر 108
- نگرش گلدتسیهر پیرامون مهدویت 110
- نقد و بررسی آراء گلدتسیهر 116
- فصل ششم: پژوهش ادوارد براون درباره فرقه های منسوب به مهدویت 119
- اشاره 119
- مقدمه 120
- شیوه تحقیقی ادوارد براون 122
- تالیفات ادوارد براون 122
- آثار ادوارد براون درباره فرقه های منسوب به مهدویت 124
- دلایل گرایش ادوارد براون به تحقیق در باره فرقه بابیت و بهائیت 126
- مدعیان جانشینی علی محمد باب 133
- داوری های ادوارد براون در باره بابیه و بهائیت 137
- فصل هفتم: مهدویت از دیدگاه مارگولیوث 139
- اشاره 139
- مقدمه 140
- نگرش مارگولیوث پیرامون مهدویت 141
- نقد و بررسی نگرش مارگولیوث 148
- فصل هشتم: نگرش ژوزف کنت دو گوبینو 149
- اشاره 149
- مقدمه 150
- کنت دوگوبینو در ایران 151
- نگرش کنت دو گوبینو پیرامون مذهب شیعه و شیخیه 154
- نگرش گوبینو پیرامون مهدویت 156
- مقایسه میان اهل الحق و بهائیت 159
- فصل نهم: دیدگاه همیلتون گیب درباره شیعه و مهدویت 162
- اشاره 162
- مقدمه 163
- تالیفات همیلتون گیب 164
- اندیشه های همیلتون گیب در باره اسلام 166
- دیدگاه همیلتون گیب درباره امامت از منظر شیعه 167
- سیاست و مهدویت در تفکر همیلتون گیب 174
- اشاره 184
- فصل دهم: دیدگاه آنه ماری شیمل درباره مهدویت 184
- مقدمه 185
- تالیفات آنه ماری شیمل 187
- شیوه پژوهشی آنه ماری شیمل 188
- تفاوت شریعت و فرهنگ 193
- نگرش آنه ماری شیمل در باره تشیع و مهدویت 193
- جایگاه اسطوره شناسی در اندیشه آنه ماری شیمل 195
- امامت در اندیشه شیعه 198
- فرقه های شیعی 202
- فهرست منابع 207
از مهمترین آثار فان فلوتن درباره اسلام، کتاب دوم اوست. این کتاب با عنوان «السیاده العربیه و الشیعه و الاسرائیلیات فی عهد بنی امیه»(1) در سال 1965 به وسیله دکتر حسن ابراهیم حسن و محمد زکی ابراهیم به زبان عربی و به وسیله سید مرتضی هاشمی حائری با عنوان «تاریخ شیعه و علل سقوط بنی امیه» به زبان فارسی ترجمه شده است.(2)
دکتر حسن ابراهیم حسن، مترجم کتاب فلوتن به زبان عربی، در مقدمه این کتاب می گوید، آنگاه من در دانشگاه لندن دانشجوی رشته تاریخ اسلام بودم، استاد توماس ارنولد در سخنرانی های خود به کتاب فان فلوتن اشاره می نمود و از آن تعریف می کرد و این امر موجب شد تا من پس از اتمام تحصیل تصمیم گرفتم با کمک دوستم محمد زکی ابراهیم این کتاب را به عربی ترجمه کنم. وی می افزاید که این کتاب را از مهمترین منابع تاریخی در باره شیعه و در باره عصر بنی امیه یافتم و به همین جهت در صدد شدم تا آن را به زبان عربی ترجمه کنم.
روش تحقیق فان فلوتن در شناخت اسلام و مهدویت
از مطالعه مجموعه ترجمه ها و تالیف های فان فلوتن استنباط می گردد که وی در تاریخ اسلام و قرون اولیه صدر اسلام به ویژه عصر بنی امیه، تخصص داشته است. روش وی در تاریخ اسلام مشخصاً تاریخی است و مانند بسیاری از خاور شناسان دیگر به جای آنکه به بررسی و ارزیابی اعتقاد به مهدویت در مذهب شیعه و پیروان آن بپردازد و کارکرد آن را در فرهنگ شیعه و در نزد
1- آدرس کتاب شناسی اثر مذکور عبارت است از: فان فلوتن، السیاده العربیه و الشیعه و الاسرائیلیات فی عهد بنی امیه، الدکتور حسن ابراهیم حسن و محمد زکی ابراهیم، الطبعه الثانیه، مکتبه النهضه المصریه، قاهره، س 1965.
2- آدرس کتاب شناسی اثر مذکور عبارت است از: فان فلوتن، تاریخ شیعه و علل سقوط بنی امیه، سید مرتضی هاشمی حائری، چاپ تهران، بی جا، بی تا.