- پیشگفتار 1
- اشاره 3
- فصل اوّل: مهدویت از منظر شرق شناسان 3
- مقدمه 4
- معنای لغوی و اصطلاحی شرق شناسی 9
- دوره های شرق شناسی 13
- اشاره 20
- فصل دوم: دیدگاه پدیدارشناسانه هانری کربن پیرامون مهدویت 20
- مقدمه 22
- روش پژوهشی هانری کربن در شیعه شناسی 25
- زمینه های فکری کربن پیش از آشنایی با فرهنگ اسلامی 34
- تفکر هانری کربن درباره عرفان و فلسفه اسلامی 37
- تأثیر آرای شهاب الدین سهروردی بر پدیدارشناسی هانری کربن 39
- 1 _ 1) نبوت باطنیه 44
- عوامل تأثیرگذار بر نگرش هانری کربن در باره مهدویت 44
- اشاره 44
- 1) شهاب الدین سهروردی 44
- 2 _ 1) عالم مثال 46
- 2) _ فرقه اسماعیلیه 50
- 4) _ سید حیدر آملی 52
- 3) _ ابن عربی 52
- تقریب باطنی مذاهب 53
- نماد شناسی تطبیقی 54
- تفسیر باطنی هانری کربن از اسلام 56
- تفسیر مهدویت از دیدگاه هانری کربن 62
- دکترین مهدویت از منظر هانری کربن 64
- مفهوم انتظار از دیدگاه هانری کربن 67
- نقد آرای هانری کربن درباره مهدویت 70
- نتیجه سخنان هانری کربن درباره دکترین مهدویت 78
- اشاره 80
- فصل سوم: مهدویت از دیدگاه جیمز دارمستتر 80
- مقدمه 81
- روش تحقیق دارمستتر 83
- نگرش دارمستتر پیرامون مهدویت 86
- نقد و بررسی آراء دارمستتر 91
- اشاره 94
- فصل چهارم: مهدویت از دیدگاه فانفلوتن 94
- مقدمه 95
- روش تحقیق فان فلوتن در شناخت اسلام و مهدویت 96
- نگرش فان فلوتن درباره مهدویت 98
- نقد و بررسی آراء فان فلوتن 103
- فصل پنجم: مهدویت از دیدگاه ایگناتس گلدتسیهر 106
- اشاره 106
- مقدمه 107
- روش تحقیق گلدتسیهر 108
- نگرش گلدتسیهر پیرامون مهدویت 110
- نقد و بررسی آراء گلدتسیهر 116
- اشاره 119
- فصل ششم: پژوهش ادوارد براون درباره فرقه های منسوب به مهدویت 119
- مقدمه 120
- شیوه تحقیقی ادوارد براون 122
- تالیفات ادوارد براون 122
- آثار ادوارد براون درباره فرقه های منسوب به مهدویت 124
- دلایل گرایش ادوارد براون به تحقیق در باره فرقه بابیت و بهائیت 126
- مدعیان جانشینی علی محمد باب 133
- داوری های ادوارد براون در باره بابیه و بهائیت 137
- فصل هفتم: مهدویت از دیدگاه مارگولیوث 139
- اشاره 139
- مقدمه 140
- نگرش مارگولیوث پیرامون مهدویت 141
- نقد و بررسی نگرش مارگولیوث 148
- فصل هشتم: نگرش ژوزف کنت دو گوبینو 149
- اشاره 149
- مقدمه 150
- کنت دوگوبینو در ایران 151
- نگرش کنت دو گوبینو پیرامون مذهب شیعه و شیخیه 154
- نگرش گوبینو پیرامون مهدویت 156
- مقایسه میان اهل الحق و بهائیت 159
- اشاره 162
- فصل نهم: دیدگاه همیلتون گیب درباره شیعه و مهدویت 162
- مقدمه 163
- تالیفات همیلتون گیب 164
- اندیشه های همیلتون گیب در باره اسلام 166
- دیدگاه همیلتون گیب درباره امامت از منظر شیعه 167
- سیاست و مهدویت در تفکر همیلتون گیب 174
- اشاره 184
- فصل دهم: دیدگاه آنه ماری شیمل درباره مهدویت 184
- مقدمه 185
- تالیفات آنه ماری شیمل 187
- شیوه پژوهشی آنه ماری شیمل 188
- تفاوت شریعت و فرهنگ 193
- نگرش آنه ماری شیمل در باره تشیع و مهدویت 193
- جایگاه اسطوره شناسی در اندیشه آنه ماری شیمل 195
- امامت در اندیشه شیعه 198
- فرقه های شیعی 202
- فهرست منابع 207
شیعیان و جوامع شیعی مورد ارزیابی قرار دهد، می کوشد تا دلایل پیدایش این فکر را با استناد به رخدادهای تاریخی و حوادث قرون اولیه جامعه اسلامی مورد نقد و بررسی قرار دهد.
وی در کتاب عرب سالاری و تاریخ شیعه به بررسی تاریخی مسئله مهدویت و عوامل پیدایش این فکر در اندیشه های شیعه می پردازد. او تحت تاثیر افکار دارمستتر که صریحاً در کتاب خود از او نام می برد، با شیوه توصیفی به موضوع نمی نگرد، بلکه به مانند وی با تکیه به آثار ابن خلدون و پذیرش این مسأله که اعتقاد به مهدویت اندیشه ای ساختگی است، به بررسی این پرسش می پردازد که چرا مسلمانان به طرح مهدویت پرداخته اند و چگونه این فکر در اندیشه مسلمانان به ویژه شیعه شکل گرفته است؟
همانطور که قبلاً اشاره شد، این دسته از خاورشناسان بر خلاف روش تحقیق پدیدارشناسانه شرق شناسانی همچون هانری کربن، به این مسأله توجه ندارند که در بررسی آئین ها و اندیشه ها نخست باید مسئله را از زاویه دید معتقدان به آن تفکر بنگرند و اینکه معتقدان به یک فکر یا اعتقاد چگونه در طول تاریخ به مسئله نگریسته اند..
یکی از شیوه های معهود و متداول در روش تحقیق قرن بیستم این است که به ارزیابی یک مسئله از دیدگاه پیروان آن نگریسته می شود و سپس بعد از توصیف نظرات وفاداران به آن تفکر اگر تناقض و نقصی دیده شود، گوشزد می گردد، در حالی که افرادی همچون فلوتن، از ابتدا فرهنگ مهدویت را تحت تاثیر اندیشه مدعیان مهدویت دانسته و این را به عنوان یک اصل موضوع و پارادایم در ذهنشان تثبیت نموده اند، حال پس از این مسأله می نگرند که این