راه و بیراهه صفحه 7

فدایت شوم! امام به چه دلیل شناخته می شود؟ فرمود: به چند خصلت: ... و از هر چه بپرسند، فوراً پاسخ گوید و اگر در محضرش سکوت کنند، او شروع کند... .

در دو روایت اخیر، که از قضا دومین آن ها از کتاب شریف کافی است، تعبیرِ امام علیه السلام این است که: «یسأل فیجیب». از این که بر سر کلمه «یجیب» حرف «فا» که بر فوریت دلالت دارد، اضافه شده، چنین برداشت می شود که آن دانشی نشانه امام است که نیاز به تأمل و تفکر نداشته باشد و امام کسی است که وقتی در برابر پرسشی قرار گرفت، بدون این که نیاز به فکر کردن داشته باشد، بلافاصله پاسخ را ارائه دهد؛ بنابراین، دانشی که عنصرِ بی نیازی از تأمل و تفکر در آن نباشد، نشانه امامت نیست.

ج) خطا نبودن پاسخ

تعبیر برخی دیگر از روایات این است که نشانه امام آن است که در پاسخ به خطا نرود:

عن الصادق علیه السلام قال: قال امیر المؤمنین علیه السلام : و الامام المستحق للإمامه له علامات فمنها أن... لا یزل فی الفتیا و لا یخطئ فی الجواب...(1)؛ امام صادق علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان فرمودند: امامی که شایسته امامت است، نشانه هایی دارد؛ از جمله این که... در فتوا لغزش نمی کند و در پاسخ به خطا نمی رود... .

د) برتری دانش امام از همه انسان ها

و در برخی روایات نشانه امام، افزون تر بودن دانش او از همه انسان ها دانسته شده است:

عن أبی الحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام قال: للامام علامات: یکون أعلم الناس...(2)؛ امام نشانه هایی دارد؛ او دانشمند ترینِ مردم