- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1- لزوم معرفت امام 5
- اشاره 5
- الف) شناخت امام، شرط اسلام واقعی 6
- ب) شناخت امام، عامل هدایت 6
- ج) شناخت امام و ثواب یاری ایشان در زمان ظهور 7
- د) شناخت امام، راه معرفت خدا 8
- 2- توجه ادیان و مکاتب گوناگون به موضوع مهدویّت 9
- اشاره 10
- 3- به روز بودن موضوع مهدویّت 10
- اول - روش های مبارزه ی مهدی ستیزان 11
- الف) انکار مهدویّت 11
- اشاره 11
- ب) تحریف 12
- ج) تخریب 13
- دوم - ارائه ی راهبرد جهانی مهدوی 14
- د) جایگزین سازی 14
- عرصه های پژوهش 16
- اشاره 18
- مفهوم آسیب شناسی 19
- اهمیّت موضوع آسیب شناسی مهدویّت 19
- اشاره 20
- 1- برداشت های انحرافی از مفهوم انتظار 20
- مهم ترین آسیب های مهدویّت 20
- 2- نشان دادن چهره ای خشن از امام عصر علیه السلام 22
- 3- طرح مباحث غیر ضروری 23
- 4- تعجیل و شتابزدگی 24
- 5- تعیین وقت برای ظهور 25
- 6- تطبیق نشانه های ظهور بر مصادیق خاص 26
- 7- ملاقات گرایی 27
- راه های مبارزه با آسیب های فرهنگ مهدویّت 28
- عرصه های پژوهش 29
- اشاره 31
- نام و القاب 33
- میلاد 35
- مادر 36
- چگونگی ولادت 37
- 3- عبادت 39
- 1- زهد 39
- 4- سخت کوشی و جهاد 39
- 2- تقوا 39
- 7- خشوع 40
- 6- سخاوت 40
- 5- عدالت 40
- 8- موضع گیری در برابر بدعت ها 41
- 10- صبر و بردباری 41
- 9- نصیحت و خیرخواهی 41
- اشاره 42
- 1- دوره ی اختفا 42
- دوره های زندگی حضرت 42
- 3- عصر ظهور 43
- عرصه های پژوهش 44
- اشاره 46
- ب) تفسیر و تأویل 48
- 1- تفسیر 48
- ج) جایگاه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه ی اطهار علیهم السلام 49
- 2- معرفی با صفت و ویژگی 51
- اشاره 51
- 1- معرفی با اسم 51
- 1- غلبه بر جمیع ادیان 52
- گلچینی از آیات مهدویّت 52
- 2- خلافت مؤمنان، وعده ی الهی 54
- 4- وراثت و پیشوایی مستضعفان، خواست خدا 58
- عرصه های پژوهش 60
- اشاره 62
- اشاره 63
- الف) کتاب های ویژه ی امام عصر علیه السلام 63
- 2- الغیبه 64
- 5- الغیبه للحُجَّه 64
- 4- أربع رسالات فی الغیبه 64
- 3- الفُصُولُ العشره فی الغیبه 64
- 8- منتخب الاثر 65
- 6- المُعجمُ الأحادیث الامام المهدی علیه السلام 65
- ب) تواتر احادیث امام مهدی علیه السلام 65
- 7- بحارالانوار (جلدهای 51، 52، 53) 65
- اشاره 66
- ج) امام مهدی علیه السلام در پرتو احادیث 66
- 2- حدیث «مَن ماتَ» 68
- 3- حدیث «إثنی عَشَر خلیفه» 70
- د) عرصه های مشترک عامه و خاصه در موضوع مهدویّت 71
- 1- اصل قضیه ی مهدویّت 71
- 3- جهانی بودن دعوت و حکومت امام مهدی علیه السلام 72
- 2- وجوب اعتقاد به امر ظهور و قیام حضرت مهدی علیه السلام 72
- 4- نزول عیسی علیه السلام و اقتدا به امام زمان علیه السلام 72
- 6- امام مهدی علیه السلام از فرزندان فاطمه علیها السلام 73
- 5- اتّفاق بر لقب مهدی علیه السلام 73
- 7- امداد الهی 74
- 8- خسف بیداء به عنوان یکی از علایم ظهور 74
- 10- فراوانی نعمت در زمان امام علیه السلام 75
- 9- مشخصات ظاهری امام علیه السلام 75
- 13- هم نام با پیامبر صلی الله علیه و آله 76
- 12- عدالت فراگیر 76
- عرصه های پژوهش 78
- اشاره 80
- 1- موعود در آیین یهود 82
- 2- موعود در آیین مسیحیّت 84
- 3- موعود در آیین زرتشت 86
- 4- موعود در آیین هندو 88
- ملل جهان در انتظار مصلح موعود جهانی 91
- اسامی مقدّس منجی موعود در کتب مذهبی اهل ادیان 92
- عرصه های پژوهش 94
- اشاره 96
- 1- دیده نشدن امام علیه السلام 97
- 2- ناشناس بودن امام علیه السلام 98
- اشاره 98
- تحلیل دو نظریه 100
- پیشینه ی غیبت 101
- انواع غیبت 105
- اشاره 105
- 1- غیبت صغری 105
- 2- غیبت کبری 106
- غیبت امام علیه السلام در قرآن 107
- علل غیبت 109
- اشاره 109
- 1- امتحان مردم در زمان غیبت 110
- 2- نبودن بیعت کسی بر گردن ایشان 111
- 3- حفظ جان و ترس از کشته شدن 112
- 4- قدر ناشناسی مردم 113
- عرصه های پژوهش 115
- اشاره 117
- اول: واسطه ی فیض 119
- الف) هدایت تشریعی 122
- اشاره 122
- ب) هدایت تکوینی 122
- دوم: هدایت تکوینی 122
- سوّم: امید بخشی 123
- پنجم: تهذیب نفس 126
- هفتم: پاسخ گویی به سؤالات 128
- هشتم: بهره مندی از دعا و استغفار حضرت علیه السلام 129
- عرصه های پژوهش 131
- اشاره 133
- اهل بیت علیهم السلام مشتاق دیدار امام مهدی علیه السلام 134
- الف) امکان دیدار 136
- ب) نفی نیابت 137
- اشاره 138
- 1- دلیل عقلی 138
- ج) امکان زیارت 138
- 2- دلیل نقلی (روایات) 139
- 3- دلیل عینی 141
- اشاره 141
- الف) نقل تشرّفات 141
- د) انواع دیدار 142
- اشاره 142
- ب) دعاها و اذکار صادر شده از ناحیه ی حضرت 142
- 1- دیدار عام (ملاقات بدون شناخت) 143
- اشاره 145
- 1- دلیل قاطع بر اثبات وجود امام زمان علیه السلام 145
- ه) برکات دیدار امام زمان علیه السلام 145
- 2- افزایش یقین و ایمان شیعیان 146
- 5- افزایش و تعمیق توجه 146
- 3- احساس آرامش و امنیّت روانی 146
- 4- اصلاح و تربیت 146
- و) موانع دیدار امام زمان علیه السلام 147
- اشاره 148
- ز) آسیب های بحث دیدار 148
- 1- ترویج خرافات 148
- 3- افراط و تفریط در نقل تشرفات 149
- عرصه های پژوهش 151
- اشاره 153
- مفهوم انتظار 154
- وجوب انتظار موعود 155
- فضیلت انتظار 157
- 1- صبر 159
- اشاره 159
- آثار انتظار 159
- 2- امید 160
- 3- اصلاح و خودسازی 161
- 4- آماده کردن خود برای پیوستن به امام علیه السلام 162
- 5- تربیت منتظران راستین 162
- 1- دعا برای سلامتی حضرت 163
- مناجات منتظران 163
- وظایف منتظران 163
- 2- دعا برای تجدید عهد و پیمان با حضرت 164
- 3- دعا برای ظهور حضرت 165
- 4- دعا برای جزو یاران و همراهان حضرت بودن 166
- عرصه های پژوهش 167
- اشاره 169
- اهمیّت موضوع 170
- اشاره 170
- اشاره 172
- 1- آیه ی 54 سوره ی مائده 172
- الف) اوصاف و ویژگی های یاوران امام مهدی علیه السلام در قرآن 172
- 2- آیه ی 105 سوره ی انبیاء 173
- 3- آیه ی 62 سوره ی یونس 174
- 5- آیه ی 200 سوره ی آل عمران 175
- 6- آیه ی 148 سوره ی بقره 175
- اشاره 176
- الف) بینش عمیق نسبت به حق تعالی 176
- ب) ویژگی های یاوران حضرت در آیینه ی روایات 176
- 1- بینش عمیق 176
- ج) بینش عمیق نسبت به انسان و هستی 177
- ب) بینش عمیق نسبت به امام علیه السلام 177
- 2- عبادت و بندگی 178
- 3- مَحبّت 179
- 5- شجاعت 180
- 4- اطاعت 180
- 6- بردباری 181
- 7- یک دلی 182
- 8- ایثار 182
- 9- علم و بصیرت 183
- 10- نظم 183
- عرصه های پژوهش 185
- اشاره 187
- تعریف 189
- تفاوت 189
- شرایط ظهور 189
- اشاره 189
- الف) قانون جامع 190
- ب) رهبری 191
- ج) یاران 191
- د) آمادگی و پذیرش عمومی 192
- اشاره 194
- اشاره 194
- 1- نشانه های حتمی 194
- ب) خسف بیداء 195
- الف) خروج سفیانی 195
- ج) خروج یمانی 196
- ه) قتل نفس زکیه 198
- عرصه های پژوهش 200
- اشاره 202
- هدف تشکیل حکومت 203
- اشاره 205
- 2. گسترش معرفت و اخلاق 205
- 1. احیای کتاب و سنت 205
- برنامه های حکومت 205
- اشاره 205
- الف) برنامه ی فرهنگی 205
- 3. نهضت علمی 206
- 4. مبارزه با بدعت ها 206
- 1. بهره وری از منابع طبیعی 207
- ب) برنامه ی اقتصادی 207
- 2. توزیع عادلانه ی ثروت 207
- اشاره 207
- 1. احیا و گسترش امر به معروف و نهی از منکر 208
- ج) برنامه ی اجتماعی 208
- اشاره 208
- 2. مبارزه با فساد و رذایل اخلاقی 208
- دستاوردهای حکومت 209
- اشاره 209
- 4. عدالت قضایی 209
- 1- عدالت فراگیر 209
- 2- رشد فکری و اخلاقی و ایمانی 210
- 4- سلامت جسمی و روانی 211
- 5- خیر و برکت فراوان 211
- 3- اتحاد و همدلی 211
- 6- ریشه کن شدن فقر 212
- 7- حاکمیت اسلام و نابودی کفر 212
- 8- امنیّت عمومی 213
- 9- گسترش دانش 213
- ویژگی های حکومت 214
- الف) قلمرو و مرکز آن 214
- اشاره 214
- ب) مدت حکومت 215
- ج) سیره ی حکومتی امام 216
- 1. سیره ی جهادی و مبارزاتی 216
- اشاره 216
- 2. سیره ی قضایی امام 217
- 3. سیره ی مدیریتی امام 217
- 4. سیره ی اقتصادی امام 217
- ه) مقبولیت عمومی 218
- د) سیره ی شخصی امام 218
- عرصه های پژوهش 220
- اشاره 222
- معنای رجعت 223
- ویژگی های رجعت 224
- الف) دوره ی پیدایش عقیده ی رجعت 225
- تاریخچه ی رجعت 225
- اشاره 225
- ب) دوره ی رشد و بالندگی عقیده ی رجعت (95 تا 260 ه .ق) 227
- ج) دوره ی گسترش و تکامل (260 ه ق به بعد) 228
- ب) اعتقاد به رجعت، ویژگی شیعه 229
- ج) اعتقاد به رجعت، شرط ایمان 229
- اهمیّت رجعت 229
- الف) رجعت، یوم الله 229
- معاد و رجعت 230
- د) انکار رجعت، انکار قدرت خداوند 230
- اشاره 231
- 1- ذلّت کفّار و منافقین و عزّت مؤمنین 231
- 3- تحقق وعده های خداوند در قرآن 232
- 4- نصرت دین و حکومت عدل جهانی 233
- الف) رجعت در امّت ها ی پیشین 234
- 1- رجعت در قرآن 234
- اشاره 234
- ب) وقوع رجعت در آینده (قبل از قیامت) 236
- 2- رجعت در روایات 239
- تصریح ادعیه و زیارات به عقیده ی رجعت 240
- 1- زیارت جامعه ی کبیره 240
- اشاره 240
- 2- زیارت آل یس 240
- 4- زیارت امام حسین علیه السلام 241
- 6- زیارت حضرت بقیّه الله علیه السلام در روز نیمه ی شعبان 241
- 5- زیارت وارث 241
- 2- ایجاد روحیه ی استقامت برای مؤمنان 242
- آثار رجعت در زندگی معتقدان 242
- 3- تسکین دل مؤمنان 242
- 1- امید و حرکت 242
- عرصه های پژوهش 244
- اشاره 246
- آگاهی از شیعیان 247
- امان زمین 247
- حفظ شیعیان 248
- حضرت فاطمه علیها السلام الگوی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 248
- سعادت دیدار 248
- وجود همیشگی امام 249
- نماز اول وقت 249
- فضیلت تسبیح تربت سیّد الشّهداء 249
- به سوی او 250
- عاقبت به خیری 250
- کیفیت در خواست حاجت 250
- مشیّت خداوند و خواست اهل بیت علیهم السلام 251
- عمل به سنّت مبنای مودّت 251
- نابودی باطل 251
- آزار دهندگان امام زمان علیه السلام 252
- حکم منکرین امام زمان علیه السلام 252
- نهی از تکلّف 252
- دعا برای تعجیل فرج 253
- نهی از تشکیک 253
- دفع بلا از شیعه 253
- حرمت اموال مردم 253
- استغفار در حق یکدیگر 254
- برآوردن حاجات مردم 254
- استغفار سبب غفران 254
- فلسفه ی امامت 255
- اهل بیت محور حق 255
- سجده ی شکر 255
- بهره مندی انسان از امام غایب 256
- غیبت از مقدرات الهی است 256
- امید به اجابت دعا 256
- دعا برای فرج 257
أینَ المُنتَظَر ...
عظمت وجودی و ابعاد مختلف شخصیّت حضرت صاحب الامر علیه السلام باعث شده ا ست که در طول بیش از هزار سال که از غیبت کبری می گذرد، هرگروه از مردم بسته به گرایش های اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی که داشته اند، از دیدگاهی خاص به تحلیل شخصیّت و تعیین جایگاه آن حضرت در عالم هستی بپردازند و هر گروه تنها درک و تصور خود از این موضوع را، تصور درست و مطابق با واقع تلقی کنند.
در این میان گروهی به طرح معنای درست انتظار پرداخته و در صدد تعیین وظیفه و نقش مردم در دوران غیبت برآمدند، که امام خمینی رحمه الله علیه درخشان ترین آنان می باشند. ایشان با صراحت به نقد و بررسی یادداشت های مختلفی که از مسأله ی انتظار فرج وجود دارد، پرداخته و درباره ی مفهوم انتظار می فرمایند:
«انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و باید کوشش کنیم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پیدا کند، و مقدمات ظهور إن شاء الله تهیه شود.»(1)
در این نوشتار برای شناخت جایگاه و مفهوم انتظار در تفکر شیعی برخی از روایاتی را که در این زمینه وارد شده، مورد بررسی قرار می دهیم:
مفهوم انتظار
انتظار در لغت یعنی «چشم به راه بودن»(2) اما برای درک مفهوم آن باید دانست که انتظار