- مقدمه 1
- اشاره 4
- اشاره 5
- 1- لزوم معرفت امام 5
- الف) شناخت امام، شرط اسلام واقعی 6
- ب) شناخت امام، عامل هدایت 6
- ج) شناخت امام و ثواب یاری ایشان در زمان ظهور 7
- د) شناخت امام، راه معرفت خدا 8
- 2- توجه ادیان و مکاتب گوناگون به موضوع مهدویّت 9
- 3- به روز بودن موضوع مهدویّت 10
- اشاره 10
- الف) انکار مهدویّت 11
- اشاره 11
- اول - روش های مبارزه ی مهدی ستیزان 11
- ب) تحریف 12
- ج) تخریب 13
- دوم - ارائه ی راهبرد جهانی مهدوی 14
- د) جایگزین سازی 14
- عرصه های پژوهش 16
- اشاره 18
- مفهوم آسیب شناسی 19
- اهمیّت موضوع آسیب شناسی مهدویّت 19
- 1- برداشت های انحرافی از مفهوم انتظار 20
- اشاره 20
- مهم ترین آسیب های مهدویّت 20
- 2- نشان دادن چهره ای خشن از امام عصر علیه السلام 22
- 3- طرح مباحث غیر ضروری 23
- 4- تعجیل و شتابزدگی 24
- 5- تعیین وقت برای ظهور 25
- 6- تطبیق نشانه های ظهور بر مصادیق خاص 26
- 7- ملاقات گرایی 27
- راه های مبارزه با آسیب های فرهنگ مهدویّت 28
- عرصه های پژوهش 29
- اشاره 31
- نام و القاب 33
- میلاد 35
- مادر 36
- چگونگی ولادت 37
- 1- زهد 39
- 3- عبادت 39
- 2- تقوا 39
- 4- سخت کوشی و جهاد 39
- 5- عدالت 40
- 6- سخاوت 40
- 7- خشوع 40
- 8- موضع گیری در برابر بدعت ها 41
- 10- صبر و بردباری 41
- 9- نصیحت و خیرخواهی 41
- 1- دوره ی اختفا 42
- دوره های زندگی حضرت 42
- اشاره 42
- 3- عصر ظهور 43
- عرصه های پژوهش 44
- اشاره 46
- 1- تفسیر 48
- ب) تفسیر و تأویل 48
- ج) جایگاه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه ی اطهار علیهم السلام 49
- اشاره 51
- 1- معرفی با اسم 51
- 2- معرفی با صفت و ویژگی 51
- 1- غلبه بر جمیع ادیان 52
- گلچینی از آیات مهدویّت 52
- 2- خلافت مؤمنان، وعده ی الهی 54
- 4- وراثت و پیشوایی مستضعفان، خواست خدا 58
- عرصه های پژوهش 60
- اشاره 62
- اشاره 63
- الف) کتاب های ویژه ی امام عصر علیه السلام 63
- 3- الفُصُولُ العشره فی الغیبه 64
- 4- أربع رسالات فی الغیبه 64
- 2- الغیبه 64
- 5- الغیبه للحُجَّه 64
- 6- المُعجمُ الأحادیث الامام المهدی علیه السلام 65
- 7- بحارالانوار (جلدهای 51، 52، 53) 65
- 8- منتخب الاثر 65
- ب) تواتر احادیث امام مهدی علیه السلام 65
- اشاره 66
- ج) امام مهدی علیه السلام در پرتو احادیث 66
- 2- حدیث «مَن ماتَ» 68
- 3- حدیث «إثنی عَشَر خلیفه» 70
- د) عرصه های مشترک عامه و خاصه در موضوع مهدویّت 71
- 1- اصل قضیه ی مهدویّت 71
- 2- وجوب اعتقاد به امر ظهور و قیام حضرت مهدی علیه السلام 72
- 4- نزول عیسی علیه السلام و اقتدا به امام زمان علیه السلام 72
- 3- جهانی بودن دعوت و حکومت امام مهدی علیه السلام 72
- 6- امام مهدی علیه السلام از فرزندان فاطمه علیها السلام 73
- 5- اتّفاق بر لقب مهدی علیه السلام 73
- 8- خسف بیداء به عنوان یکی از علایم ظهور 74
- 7- امداد الهی 74
- 10- فراوانی نعمت در زمان امام علیه السلام 75
- 9- مشخصات ظاهری امام علیه السلام 75
- 12- عدالت فراگیر 76
- 13- هم نام با پیامبر صلی الله علیه و آله 76
- عرصه های پژوهش 78
- اشاره 80
- 1- موعود در آیین یهود 82
- 2- موعود در آیین مسیحیّت 84
- 3- موعود در آیین زرتشت 86
- 4- موعود در آیین هندو 88
- ملل جهان در انتظار مصلح موعود جهانی 91
- اسامی مقدّس منجی موعود در کتب مذهبی اهل ادیان 92
- عرصه های پژوهش 94
- اشاره 96
- 1- دیده نشدن امام علیه السلام 97
- اشاره 98
- 2- ناشناس بودن امام علیه السلام 98
- تحلیل دو نظریه 100
- پیشینه ی غیبت 101
- انواع غیبت 105
- 1- غیبت صغری 105
- اشاره 105
- 2- غیبت کبری 106
- غیبت امام علیه السلام در قرآن 107
- علل غیبت 109
- اشاره 109
- 1- امتحان مردم در زمان غیبت 110
- 2- نبودن بیعت کسی بر گردن ایشان 111
- 3- حفظ جان و ترس از کشته شدن 112
- 4- قدر ناشناسی مردم 113
- عرصه های پژوهش 115
- اشاره 117
- اول: واسطه ی فیض 119
- ب) هدایت تکوینی 122
- اشاره 122
- الف) هدایت تشریعی 122
- دوم: هدایت تکوینی 122
- سوّم: امید بخشی 123
- پنجم: تهذیب نفس 126
- هفتم: پاسخ گویی به سؤالات 128
- هشتم: بهره مندی از دعا و استغفار حضرت علیه السلام 129
- عرصه های پژوهش 131
- اشاره 133
- اهل بیت علیهم السلام مشتاق دیدار امام مهدی علیه السلام 134
- الف) امکان دیدار 136
- ب) نفی نیابت 137
- ج) امکان زیارت 138
- اشاره 138
- 1- دلیل عقلی 138
- 2- دلیل نقلی (روایات) 139
- اشاره 141
- 3- دلیل عینی 141
- الف) نقل تشرّفات 141
- د) انواع دیدار 142
- ب) دعاها و اذکار صادر شده از ناحیه ی حضرت 142
- اشاره 142
- 1- دیدار عام (ملاقات بدون شناخت) 143
- 1- دلیل قاطع بر اثبات وجود امام زمان علیه السلام 145
- اشاره 145
- ه) برکات دیدار امام زمان علیه السلام 145
- 5- افزایش و تعمیق توجه 146
- 4- اصلاح و تربیت 146
- 3- احساس آرامش و امنیّت روانی 146
- 2- افزایش یقین و ایمان شیعیان 146
- و) موانع دیدار امام زمان علیه السلام 147
- 1- ترویج خرافات 148
- اشاره 148
- ز) آسیب های بحث دیدار 148
- 3- افراط و تفریط در نقل تشرفات 149
- عرصه های پژوهش 151
- اشاره 153
- مفهوم انتظار 154
- وجوب انتظار موعود 155
- فضیلت انتظار 157
- اشاره 159
- آثار انتظار 159
- 1- صبر 159
- 2- امید 160
- 3- اصلاح و خودسازی 161
- 5- تربیت منتظران راستین 162
- 4- آماده کردن خود برای پیوستن به امام علیه السلام 162
- وظایف منتظران 163
- 1- دعا برای سلامتی حضرت 163
- مناجات منتظران 163
- 2- دعا برای تجدید عهد و پیمان با حضرت 164
- 3- دعا برای ظهور حضرت 165
- 4- دعا برای جزو یاران و همراهان حضرت بودن 166
- عرصه های پژوهش 167
- اشاره 169
- اهمیّت موضوع 170
- اشاره 170
- 1- آیه ی 54 سوره ی مائده 172
- اشاره 172
- الف) اوصاف و ویژگی های یاوران امام مهدی علیه السلام در قرآن 172
- 2- آیه ی 105 سوره ی انبیاء 173
- 3- آیه ی 62 سوره ی یونس 174
- 5- آیه ی 200 سوره ی آل عمران 175
- 6- آیه ی 148 سوره ی بقره 175
- 1- بینش عمیق 176
- الف) بینش عمیق نسبت به حق تعالی 176
- ب) ویژگی های یاوران حضرت در آیینه ی روایات 176
- اشاره 176
- ج) بینش عمیق نسبت به انسان و هستی 177
- ب) بینش عمیق نسبت به امام علیه السلام 177
- 2- عبادت و بندگی 178
- 3- مَحبّت 179
- 4- اطاعت 180
- 5- شجاعت 180
- 6- بردباری 181
- 7- یک دلی 182
- 8- ایثار 182
- 9- علم و بصیرت 183
- 10- نظم 183
- عرصه های پژوهش 185
- اشاره 187
- اشاره 189
- شرایط ظهور 189
- تعریف 189
- تفاوت 189
- الف) قانون جامع 190
- ج) یاران 191
- ب) رهبری 191
- د) آمادگی و پذیرش عمومی 192
- اشاره 194
- 1- نشانه های حتمی 194
- اشاره 194
- الف) خروج سفیانی 195
- ب) خسف بیداء 195
- ج) خروج یمانی 196
- ه) قتل نفس زکیه 198
- عرصه های پژوهش 200
- اشاره 202
- هدف تشکیل حکومت 203
- 1. احیای کتاب و سنت 205
- برنامه های حکومت 205
- اشاره 205
- اشاره 205
- 2. گسترش معرفت و اخلاق 205
- الف) برنامه ی فرهنگی 205
- 3. نهضت علمی 206
- 4. مبارزه با بدعت ها 206
- 2. توزیع عادلانه ی ثروت 207
- اشاره 207
- ب) برنامه ی اقتصادی 207
- 1. بهره وری از منابع طبیعی 207
- 1. احیا و گسترش امر به معروف و نهی از منکر 208
- اشاره 208
- 2. مبارزه با فساد و رذایل اخلاقی 208
- ج) برنامه ی اجتماعی 208
- 1- عدالت فراگیر 209
- اشاره 209
- دستاوردهای حکومت 209
- 4. عدالت قضایی 209
- 2- رشد فکری و اخلاقی و ایمانی 210
- 5- خیر و برکت فراوان 211
- 4- سلامت جسمی و روانی 211
- 3- اتحاد و همدلی 211
- 7- حاکمیت اسلام و نابودی کفر 212
- 6- ریشه کن شدن فقر 212
- 9- گسترش دانش 213
- 8- امنیّت عمومی 213
- اشاره 214
- ویژگی های حکومت 214
- الف) قلمرو و مرکز آن 214
- ب) مدت حکومت 215
- ج) سیره ی حکومتی امام 216
- 1. سیره ی جهادی و مبارزاتی 216
- اشاره 216
- 4. سیره ی اقتصادی امام 217
- 3. سیره ی مدیریتی امام 217
- 2. سیره ی قضایی امام 217
- ه) مقبولیت عمومی 218
- د) سیره ی شخصی امام 218
- عرصه های پژوهش 220
- اشاره 222
- معنای رجعت 223
- ویژگی های رجعت 224
- الف) دوره ی پیدایش عقیده ی رجعت 225
- تاریخچه ی رجعت 225
- اشاره 225
- ب) دوره ی رشد و بالندگی عقیده ی رجعت (95 تا 260 ه .ق) 227
- ج) دوره ی گسترش و تکامل (260 ه ق به بعد) 228
- اهمیّت رجعت 229
- ب) اعتقاد به رجعت، ویژگی شیعه 229
- الف) رجعت، یوم الله 229
- ج) اعتقاد به رجعت، شرط ایمان 229
- معاد و رجعت 230
- د) انکار رجعت، انکار قدرت خداوند 230
- اشاره 231
- 1- ذلّت کفّار و منافقین و عزّت مؤمنین 231
- 3- تحقق وعده های خداوند در قرآن 232
- 4- نصرت دین و حکومت عدل جهانی 233
- 1- رجعت در قرآن 234
- اشاره 234
- الف) رجعت در امّت ها ی پیشین 234
- ب) وقوع رجعت در آینده (قبل از قیامت) 236
- 2- رجعت در روایات 239
- 1- زیارت جامعه ی کبیره 240
- 2- زیارت آل یس 240
- تصریح ادعیه و زیارات به عقیده ی رجعت 240
- اشاره 240
- 5- زیارت وارث 241
- 6- زیارت حضرت بقیّه الله علیه السلام در روز نیمه ی شعبان 241
- 4- زیارت امام حسین علیه السلام 241
- 1- امید و حرکت 242
- 2- ایجاد روحیه ی استقامت برای مؤمنان 242
- 3- تسکین دل مؤمنان 242
- آثار رجعت در زندگی معتقدان 242
- عرصه های پژوهش 244
- اشاره 246
- امان زمین 247
- آگاهی از شیعیان 247
- سعادت دیدار 248
- حفظ شیعیان 248
- حضرت فاطمه علیها السلام الگوی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 248
- فضیلت تسبیح تربت سیّد الشّهداء 249
- وجود همیشگی امام 249
- نماز اول وقت 249
- عاقبت به خیری 250
- به سوی او 250
- کیفیت در خواست حاجت 250
- نابودی باطل 251
- عمل به سنّت مبنای مودّت 251
- مشیّت خداوند و خواست اهل بیت علیهم السلام 251
- نهی از تکلّف 252
- آزار دهندگان امام زمان علیه السلام 252
- حکم منکرین امام زمان علیه السلام 252
- دفع بلا از شیعه 253
- نهی از تشکیک 253
- حرمت اموال مردم 253
- دعا برای تعجیل فرج 253
- استغفار در حق یکدیگر 254
- برآوردن حاجات مردم 254
- استغفار سبب غفران 254
- فلسفه ی امامت 255
- اهل بیت محور حق 255
- سجده ی شکر 255
- بهره مندی انسان از امام غایب 256
- غیبت از مقدرات الهی است 256
- امید به اجابت دعا 256
- دعا برای فرج 257
1- محمّد تقی اصفهانی، مکیال المکارم، ج 1، ص 156 برگرفته از کمال الدین و تمام النعمه، ج2 ، ص 384.
2- علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 52، ص 376.
3- محمّد تقی اصفهانی، مکیال المکارم، ج 1، ص 76 برگرفته از احتجاج طوسی، ج 1، ص 80.
4- علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 52، ص 379، ح 187.
5- شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ص 378.
7- «حجه الله»: در زیارت آل یاسین این گونه به امام سلام می دهیم:
«السَّلامُ علیکَ یا حُجّهَ الله و دلیلَ إِرَادَتِه»؛ «سلام بر تو ای حجّت خدا و دلیل و راهنمای افراد به سوی او.»
حجّت، در لغت به معنی دلیل، برهان و راهنما است.(1) راغب اصفهانی نیز حجّت را این گونه معنا کرده است: راهنمایی آشکار به راه مستقیم و آن چه که به وسیله ی آن می توان به درستی یکی از دو مخالف پی برد.(2)
امامان معصوم علیهم السلام هر کدام، حجّت و راهنمای زمان خود بوده اند، امام زمان علیه السلام نیز حجّت خداوند بر خلق هستند چنان چه در توقیعی در جواب اسحاق بن یعقوب، ایشان خودشان را این گونه معرفی می کنند:
«أمَّا الحَوَادِثُ واقِعَهُ فَارجِعُوا فیها إلی رُوَاهِ أحَادیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی علیکُم و أنَا حجّهُ الله عَلَیهِم»؛ «در حوادث و مشکلاتی که برایتان رخ می دهد، به راویان احادیث ما مراجعه کنید، زیرا آنان حجّت من بر شما هستند و من حجّت خداوند بر ایشانم.»(3)
میلاد
دوازدهمین امام شیعیان، فرزند امام حسن عسکری علیه السلام در سپیده دم(4) جمعه ی نیمه ی شعبان سال 255 ﻫ /869 م(5) در «سامرا» چشم به جهان گشودند، سال تولّد امام، 254، 256، 257، 258 ﻫ .ق نیز گفته شده است.(6) این اختلاف می تواند به دلیل پنهان نگاه داشتن تولّد آن