- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1- لزوم معرفت امام 5
- اشاره 5
- ب) شناخت امام، عامل هدایت 6
- الف) شناخت امام، شرط اسلام واقعی 6
- ج) شناخت امام و ثواب یاری ایشان در زمان ظهور 7
- د) شناخت امام، راه معرفت خدا 8
- 2- توجه ادیان و مکاتب گوناگون به موضوع مهدویّت 9
- اشاره 10
- 3- به روز بودن موضوع مهدویّت 10
- الف) انکار مهدویّت 11
- اول - روش های مبارزه ی مهدی ستیزان 11
- اشاره 11
- ب) تحریف 12
- ج) تخریب 13
- د) جایگزین سازی 14
- دوم - ارائه ی راهبرد جهانی مهدوی 14
- عرصه های پژوهش 16
- اشاره 18
- اهمیّت موضوع آسیب شناسی مهدویّت 19
- مفهوم آسیب شناسی 19
- مهم ترین آسیب های مهدویّت 20
- اشاره 20
- 1- برداشت های انحرافی از مفهوم انتظار 20
- 2- نشان دادن چهره ای خشن از امام عصر علیه السلام 22
- 3- طرح مباحث غیر ضروری 23
- 4- تعجیل و شتابزدگی 24
- 5- تعیین وقت برای ظهور 25
- 6- تطبیق نشانه های ظهور بر مصادیق خاص 26
- 7- ملاقات گرایی 27
- راه های مبارزه با آسیب های فرهنگ مهدویّت 28
- عرصه های پژوهش 29
- اشاره 31
- نام و القاب 33
- میلاد 35
- مادر 36
- چگونگی ولادت 37
- 1- زهد 39
- 3- عبادت 39
- 4- سخت کوشی و جهاد 39
- 2- تقوا 39
- 7- خشوع 40
- 6- سخاوت 40
- 5- عدالت 40
- 9- نصیحت و خیرخواهی 41
- 8- موضع گیری در برابر بدعت ها 41
- 10- صبر و بردباری 41
- 1- دوره ی اختفا 42
- اشاره 42
- دوره های زندگی حضرت 42
- 3- عصر ظهور 43
- عرصه های پژوهش 44
- اشاره 46
- ب) تفسیر و تأویل 48
- 1- تفسیر 48
- ج) جایگاه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه ی اطهار علیهم السلام 49
- اشاره 51
- 2- معرفی با صفت و ویژگی 51
- 1- معرفی با اسم 51
- 1- غلبه بر جمیع ادیان 52
- گلچینی از آیات مهدویّت 52
- 2- خلافت مؤمنان، وعده ی الهی 54
- 4- وراثت و پیشوایی مستضعفان، خواست خدا 58
- عرصه های پژوهش 60
- اشاره 62
- اشاره 63
- الف) کتاب های ویژه ی امام عصر علیه السلام 63
- 2- الغیبه 64
- 5- الغیبه للحُجَّه 64
- 4- أربع رسالات فی الغیبه 64
- 3- الفُصُولُ العشره فی الغیبه 64
- 8- منتخب الاثر 65
- 6- المُعجمُ الأحادیث الامام المهدی علیه السلام 65
- 7- بحارالانوار (جلدهای 51، 52، 53) 65
- ب) تواتر احادیث امام مهدی علیه السلام 65
- اشاره 66
- ج) امام مهدی علیه السلام در پرتو احادیث 66
- 2- حدیث «مَن ماتَ» 68
- 3- حدیث «إثنی عَشَر خلیفه» 70
- د) عرصه های مشترک عامه و خاصه در موضوع مهدویّت 71
- 1- اصل قضیه ی مهدویّت 71
- 2- وجوب اعتقاد به امر ظهور و قیام حضرت مهدی علیه السلام 72
- 3- جهانی بودن دعوت و حکومت امام مهدی علیه السلام 72
- 4- نزول عیسی علیه السلام و اقتدا به امام زمان علیه السلام 72
- 5- اتّفاق بر لقب مهدی علیه السلام 73
- 6- امام مهدی علیه السلام از فرزندان فاطمه علیها السلام 73
- 8- خسف بیداء به عنوان یکی از علایم ظهور 74
- 7- امداد الهی 74
- 9- مشخصات ظاهری امام علیه السلام 75
- 10- فراوانی نعمت در زمان امام علیه السلام 75
- 12- عدالت فراگیر 76
- 13- هم نام با پیامبر صلی الله علیه و آله 76
- عرصه های پژوهش 78
- اشاره 80
- 1- موعود در آیین یهود 82
- 2- موعود در آیین مسیحیّت 84
- 3- موعود در آیین زرتشت 86
- 4- موعود در آیین هندو 88
- ملل جهان در انتظار مصلح موعود جهانی 91
- اسامی مقدّس منجی موعود در کتب مذهبی اهل ادیان 92
- عرصه های پژوهش 94
- اشاره 96
- 1- دیده نشدن امام علیه السلام 97
- 2- ناشناس بودن امام علیه السلام 98
- اشاره 98
- تحلیل دو نظریه 100
- پیشینه ی غیبت 101
- اشاره 105
- انواع غیبت 105
- 1- غیبت صغری 105
- 2- غیبت کبری 106
- غیبت امام علیه السلام در قرآن 107
- اشاره 109
- علل غیبت 109
- 1- امتحان مردم در زمان غیبت 110
- 2- نبودن بیعت کسی بر گردن ایشان 111
- 3- حفظ جان و ترس از کشته شدن 112
- 4- قدر ناشناسی مردم 113
- عرصه های پژوهش 115
- اشاره 117
- اول: واسطه ی فیض 119
- اشاره 122
- دوم: هدایت تکوینی 122
- الف) هدایت تشریعی 122
- ب) هدایت تکوینی 122
- سوّم: امید بخشی 123
- پنجم: تهذیب نفس 126
- هفتم: پاسخ گویی به سؤالات 128
- هشتم: بهره مندی از دعا و استغفار حضرت علیه السلام 129
- عرصه های پژوهش 131
- اشاره 133
- اهل بیت علیهم السلام مشتاق دیدار امام مهدی علیه السلام 134
- الف) امکان دیدار 136
- ب) نفی نیابت 137
- اشاره 138
- ج) امکان زیارت 138
- 1- دلیل عقلی 138
- 2- دلیل نقلی (روایات) 139
- 3- دلیل عینی 141
- اشاره 141
- الف) نقل تشرّفات 141
- اشاره 142
- د) انواع دیدار 142
- ب) دعاها و اذکار صادر شده از ناحیه ی حضرت 142
- 1- دیدار عام (ملاقات بدون شناخت) 143
- اشاره 145
- 1- دلیل قاطع بر اثبات وجود امام زمان علیه السلام 145
- ه) برکات دیدار امام زمان علیه السلام 145
- 3- احساس آرامش و امنیّت روانی 146
- 2- افزایش یقین و ایمان شیعیان 146
- 5- افزایش و تعمیق توجه 146
- 4- اصلاح و تربیت 146
- و) موانع دیدار امام زمان علیه السلام 147
- اشاره 148
- ز) آسیب های بحث دیدار 148
- 1- ترویج خرافات 148
- 3- افراط و تفریط در نقل تشرفات 149
- عرصه های پژوهش 151
- اشاره 153
- مفهوم انتظار 154
- وجوب انتظار موعود 155
- فضیلت انتظار 157
- اشاره 159
- آثار انتظار 159
- 1- صبر 159
- 2- امید 160
- 3- اصلاح و خودسازی 161
- 4- آماده کردن خود برای پیوستن به امام علیه السلام 162
- 5- تربیت منتظران راستین 162
- مناجات منتظران 163
- وظایف منتظران 163
- 1- دعا برای سلامتی حضرت 163
- 2- دعا برای تجدید عهد و پیمان با حضرت 164
- 3- دعا برای ظهور حضرت 165
- 4- دعا برای جزو یاران و همراهان حضرت بودن 166
- عرصه های پژوهش 167
- اشاره 169
- اهمیّت موضوع 170
- اشاره 170
- 1- آیه ی 54 سوره ی مائده 172
- الف) اوصاف و ویژگی های یاوران امام مهدی علیه السلام در قرآن 172
- اشاره 172
- 2- آیه ی 105 سوره ی انبیاء 173
- 3- آیه ی 62 سوره ی یونس 174
- 5- آیه ی 200 سوره ی آل عمران 175
- 6- آیه ی 148 سوره ی بقره 175
- ب) ویژگی های یاوران حضرت در آیینه ی روایات 176
- 1- بینش عمیق 176
- اشاره 176
- الف) بینش عمیق نسبت به حق تعالی 176
- ج) بینش عمیق نسبت به انسان و هستی 177
- ب) بینش عمیق نسبت به امام علیه السلام 177
- 2- عبادت و بندگی 178
- 3- مَحبّت 179
- 5- شجاعت 180
- 4- اطاعت 180
- 6- بردباری 181
- 8- ایثار 182
- 7- یک دلی 182
- 9- علم و بصیرت 183
- 10- نظم 183
- عرصه های پژوهش 185
- اشاره 187
- شرایط ظهور 189
- تعریف 189
- تفاوت 189
- اشاره 189
- الف) قانون جامع 190
- ب) رهبری 191
- ج) یاران 191
- د) آمادگی و پذیرش عمومی 192
- 1- نشانه های حتمی 194
- اشاره 194
- اشاره 194
- الف) خروج سفیانی 195
- ب) خسف بیداء 195
- ج) خروج یمانی 196
- ه) قتل نفس زکیه 198
- عرصه های پژوهش 200
- اشاره 202
- هدف تشکیل حکومت 203
- 1. احیای کتاب و سنت 205
- اشاره 205
- برنامه های حکومت 205
- 2. گسترش معرفت و اخلاق 205
- اشاره 205
- الف) برنامه ی فرهنگی 205
- 4. مبارزه با بدعت ها 206
- 3. نهضت علمی 206
- 1. بهره وری از منابع طبیعی 207
- 2. توزیع عادلانه ی ثروت 207
- ب) برنامه ی اقتصادی 207
- اشاره 207
- ج) برنامه ی اجتماعی 208
- 2. مبارزه با فساد و رذایل اخلاقی 208
- 1. احیا و گسترش امر به معروف و نهی از منکر 208
- اشاره 208
- دستاوردهای حکومت 209
- 4. عدالت قضایی 209
- 1- عدالت فراگیر 209
- اشاره 209
- 2- رشد فکری و اخلاقی و ایمانی 210
- 3- اتحاد و همدلی 211
- 5- خیر و برکت فراوان 211
- 4- سلامت جسمی و روانی 211
- 7- حاکمیت اسلام و نابودی کفر 212
- 6- ریشه کن شدن فقر 212
- 8- امنیّت عمومی 213
- 9- گسترش دانش 213
- اشاره 214
- الف) قلمرو و مرکز آن 214
- ویژگی های حکومت 214
- ب) مدت حکومت 215
- اشاره 216
- ج) سیره ی حکومتی امام 216
- 1. سیره ی جهادی و مبارزاتی 216
- 3. سیره ی مدیریتی امام 217
- 2. سیره ی قضایی امام 217
- 4. سیره ی اقتصادی امام 217
- ه) مقبولیت عمومی 218
- د) سیره ی شخصی امام 218
- عرصه های پژوهش 220
- اشاره 222
- معنای رجعت 223
- ویژگی های رجعت 224
- الف) دوره ی پیدایش عقیده ی رجعت 225
- تاریخچه ی رجعت 225
- اشاره 225
- ب) دوره ی رشد و بالندگی عقیده ی رجعت (95 تا 260 ه .ق) 227
- ج) دوره ی گسترش و تکامل (260 ه ق به بعد) 228
- ج) اعتقاد به رجعت، شرط ایمان 229
- الف) رجعت، یوم الله 229
- ب) اعتقاد به رجعت، ویژگی شیعه 229
- اهمیّت رجعت 229
- معاد و رجعت 230
- د) انکار رجعت، انکار قدرت خداوند 230
- اشاره 231
- 1- ذلّت کفّار و منافقین و عزّت مؤمنین 231
- 3- تحقق وعده های خداوند در قرآن 232
- 4- نصرت دین و حکومت عدل جهانی 233
- الف) رجعت در امّت ها ی پیشین 234
- اشاره 234
- 1- رجعت در قرآن 234
- ب) وقوع رجعت در آینده (قبل از قیامت) 236
- 2- رجعت در روایات 239
- اشاره 240
- 1- زیارت جامعه ی کبیره 240
- تصریح ادعیه و زیارات به عقیده ی رجعت 240
- 2- زیارت آل یس 240
- 4- زیارت امام حسین علیه السلام 241
- 6- زیارت حضرت بقیّه الله علیه السلام در روز نیمه ی شعبان 241
- 5- زیارت وارث 241
- آثار رجعت در زندگی معتقدان 242
- 1- امید و حرکت 242
- 3- تسکین دل مؤمنان 242
- 2- ایجاد روحیه ی استقامت برای مؤمنان 242
- عرصه های پژوهش 244
- اشاره 246
- آگاهی از شیعیان 247
- امان زمین 247
- حفظ شیعیان 248
- حضرت فاطمه علیها السلام الگوی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 248
- سعادت دیدار 248
- وجود همیشگی امام 249
- نماز اول وقت 249
- فضیلت تسبیح تربت سیّد الشّهداء 249
- عاقبت به خیری 250
- به سوی او 250
- کیفیت در خواست حاجت 250
- نابودی باطل 251
- عمل به سنّت مبنای مودّت 251
- مشیّت خداوند و خواست اهل بیت علیهم السلام 251
- حکم منکرین امام زمان علیه السلام 252
- آزار دهندگان امام زمان علیه السلام 252
- نهی از تکلّف 252
- نهی از تشکیک 253
- دعا برای تعجیل فرج 253
- حرمت اموال مردم 253
- دفع بلا از شیعه 253
- استغفار در حق یکدیگر 254
- استغفار سبب غفران 254
- برآوردن حاجات مردم 254
- سجده ی شکر 255
- اهل بیت محور حق 255
- فلسفه ی امامت 255
- امید به اجابت دعا 256
- غیبت از مقدرات الهی است 256
- بهره مندی انسان از امام غایب 256
- دعا برای فرج 257
1- ابن منظور، لسان العرب، ج 3، ص 53.
2- راغب، مفردات، ص 107.
3- علامه إربلی، کشف الغمّه، ج 2، ص 531.
4- شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ص 428 _ 427.
5- شیخ مفید، الإرشاد، ص 346 / کلینی، کافی، ج 1، ص 514 / طوسی، غیبت، صص 141 و 143.
6- سید مسعود پور سید آقایی تاریخ عصر غیبت، به نقل از تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، صص 115 و 122.
حضرت بوده باشد. امام رضا علیه السلام نیز یکی از ویژگی های آن حضرت را ولادت پنهانی ایشان ذکر می کنند و می فرمایند:
«حتّی یَبعَثُ اللهُ لهذا الأمر غُلاماً مِنّا، خَفی الولادَهِ و المَنشَأ غَیرُ خفی فی نَسَبه»؛ «تا این که خداوند پسری از ما را برای این امر برانگیزد که ولادتش پنهانی است ولی نَسَبش پنهانی نیست.»
علّت پنهان نگه داشتن ولادت ایشان این بود که اگر دشمنان اهل بیت علیهم السلام کوچک ترین ردّپایی از فرزند امام حسن عسکری علیه السلام و جانشین ایشان پیدا می کردند، قطعاً در پی نابودی ایشان برمی آمدند و اجازه نمی دادند سلسله ی امامت استمرار پیدا کند.
اصل ولادت امام مهدی علیه السلام جزء مسلّمات تاریخ است و بجز ائمه، عالمان، مورّخان و محدّثان شیعه، بسیاری از مورّخان و محدّثان اهل سنّت نیز بدان تصریح کرده اند؛ در برخی کتاب های پژوهشی بیش از 65 تن از این عالمان و نام کتاب های آنان آمده است.(1)
مادر
مادر بزرگوار ایشان، بانویی شایسته به نام «نرجس» علیهاالسلام است که به نام های دیگری چون سوسن، صیقل، ملیکه نیز نامیده شده است. مادر بزرگوار امام زمان علیه السلام ، از طرف پدر دختر «یشوعا» فرزند امپراطور روم شرقی و از طرف مادر، نوه ی شمعون، وصی بلافصل حضرت مسیح علیه السلام است.(2)
آنچه اهمیّت دارد این نکته است که آن بانوی بزرگوار درعظمت و برتری به آن جا رسید که مادر امام زمان علیه السلام شد و حکیمه خاتون، عمّه ی امام حسن عسکری علیه السلام که خود از بزرگ بانوان خاندان امامت است، او را بانوی خانواده ی خویش می خواند و خود را خدمتگذار او می دانست:
«أنتِ سیِّدَتی و سیِّدهُ أهلی»؛(3) «تو بانوی من و بانوی خانواده ام هستی.»
و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمؤمنین علیه السلام در مورد ایشان فرمودند: