از تبار دجال نقدمدعی یمانی صفحه 19

شود. اما برخی دیگر از نشانه ها به صورتی هستند که هم تطبیق درست آن دارای آثار بزرگی است و هم تطبیق نادرست آن، و ما میان دو محذور گرفتاریم؛ از یک سو اگر یمانی واقعاً ظهور کرده باشد و موفق به شناسایی او نشویم، نمی توانیم او را در حرکتش _ که زمینه ساز ظهور است _ یاری نماییم و از سوی دیگر اگر در تطبیق اشتباه کنیم در دام دجّالی گرفتار شده ایم که جامعۀ مؤمنان را به پرتگاه انحراف در عقیده و عمل و نهایتاً سقوط می کشاند. بنابر این اهمیت و تأثیرگذاری چنین نشانه هایی مقتضی دقت در تطبیق و حصول یقین است.

با توجه به معیار یادشده، می توان نمونه هایی از تطبیق های مبتنی بر گمان که در گذشته انجام شده است را نقد کرد. به عنوان نمونه به این موارد اشاره می کنیم:

الف) روایت امام باقر علیه السلام

علامه مجلسی در مقام شناسایی مصداق روایتی از امام باقر علیه السلام چنین می نویسد:

اما بعد چنین گوید فقیر خاکسار محمدباقر بن محمدتقی

_ حشرهما الله مع الائمه الابرار _ ...در اثنای جمع احادیث، دو حدیث به نظر قاصر رسید که ائمه اهل بیت علیهم السلام به ظهور این دولت علّیّه (دولت صفویه)خبر داده اند و به اتصال این سلطنت بهیّه به دولت قائم آل محمد _ صلوات الله علیهم اجمعین _ شیعیان را بشارت فرموده اند...

حدیث اول: شیخ عالی مقدار محمد بن ابراهیم نعمانی _ که از