سیاست و مهدویت صفحه 121

و گرایش انسان بحران زده غربی به معنویت، حاکی از چنین معضلی در اندیشه غربی است.

به نظر می رسد، می توان وضعیت جهانی شدن را با تأکید بر معنای نخست (تلقی آن به عنوان یک فرایند) و با استقبال از آن، به مؤلفه های ذاتی و عرضی تجزیه کرد. هم چنین می توان نشان داد که ذات جهانی شدن همان خواسته ادیان است که با پیدایش فضای گفت وگو، زمینه هدایت بشری از طریق یک هادی آسمانی فراهم می سازد، و بدین سان غایت تاریخ و آفرینش انسان را محقق می کند. آن چه در قرائت های مذکور آمده، همگی در دام عرضیات جهانی شدن اسیر مانده و از رسیدن به کُنه وضعیت جهانی شدن بازمانده اند. سعی می کنم به اجمال این ویژگی ها را شرح دهم:

الف) ویژگی های ذاتی جهانی شدن؛ به نظر می رسد جهانی شدن لزوماً پیوند ذاتی با مدرنیته یا دوره جدید غرب ندارد و می تواند براساس مولفه های درونی خود تجزیه و تحلیل شود. به تعبیر دیگر، جهانی شدن مبتنی بر مجموعه خصایصی است که به دلیل رشد تکنولوژی ارتباطی، در قرن بیست و یک به صورت نسبتاً کامل تری محقق شده است و در مدینه فاضله اسلامی به کمال خود خواهد رسید. موارد زیر را می توان مؤلفه های ذاتی جهانی شدن برشمرد:

1. تحقق ابزاری فضای ارتباطی؛ ذات اصلی جهانی شدن، مستلزم امکان ارتباط بین بشری است. اجتماع بشری، از اعتباراتی پیدا می شود (درباره اعتباریات در جامعه نگاه کنید: علامه طباطبایی، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مقاله ششم ) که به وجود و حضور اعتبارکنندگان قائم است. به تعبیر دقیق تر، ماهیت ارتباط مستلزم وجود و حضور طرف های ارتباط است. جهانی شدن در وضعیت تکنولوژی ارتباطات، زمینه ارتباطی را بهتر توانسته فراهم آورد. در دوره های پیشین، کلام وسیله ارتباطی بود و انسان ها