آثار تربیتی اعتقاد به مهدویت صفحه 63

تا سال 260 ه- .ق شیعیان با امامان عصر خود در ارتباط بودند و از هدایت و فیض آنان بهره میبردند؛ اما در دوران غیبت صغری امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ارتباط مستقیم مردم با حضرت و استفاده از هدایت و تربیت ایشان به طور معمول، میسر نبود. از اینرو حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف با تشکیل ساختاری نو و استفاده از راهکارهایی در جهت هدایت و تربیت مردم اقدام فرمودند.

با تشکیل سازمان رهبری شیعه در عصر غیبت صغری و امامت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ایشان با ایجاد نهاد وکالت و انتصاب نواب خاص و سفیران، بهرهگیری از وکلای مورد اعتماد، از طریق توقیع و مکاتبه و ملاقات، و از طریق علما و فقهای جامع الشرایط و... در جهت ساماندهی فکری، علمی و اخلاقی شیعیان و هدایت و تربیت آنان تلاش میکردند.

بدین ترتیب، راهکارهای مهدوی در این دوران عبارتاند از:

- سازمان رهبری و نهاد وکالت؛ (1)

- توقیع، مکاتبه (2) و ملاقات؛ (3)

1- المعجم الموضوعی الاحادیث الامام المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ص864،995 و 1001؛ السید حسن الشیرازی، کلمه الامام المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ص .145
2- موعودشناسی، ص 363 و 365.
3- ملاقات با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و امکان مشاهده و ارتباط با ایشان، در دوران غیبت صغری، هم امکان داشت و هم برای عده کثیری واقع شده بود و آن ها از وجود امام بهره مند شده اند. مرحوم شیخ مفید و شیخ صدوق، از این ملاقات کنندگان نام برده اند و اختلافی در آن نیست؛ اما در مورد غیبت کبری و امکان ملاقات حضرت، اختلاف نظر است و عده ای معتقدند با وجود تواتر نقل به رؤیت حضرت در زمان غیبت صغری و غیبت کبری و صفحاتِ تدوین شده و حکایات نقل شده از ناقلان ثقه و معروف به صداقت و امانت و تقوا در این باب، علم قطعی به وجود چنین مسئله ای حاصل می شود و بیانات و استدلالات علامه مجلسی نیز در این زمینه در خور توجه است. از جمله افراد با اخلاص و درستکاری که امام خود را ملاقات کرده اند و در کتاب های مربوطه، فصلی جدا به آنان اختصاص داده شده است، می توان به علمای بزرگی؛ چون علی بن مهزیار، شیخ انصاری، سید بحرالعلوم، محقق اردبیلی، علامه حلی و... اشاره کرد. اگر این تشرفات و مکاشفات را بپذیریم، در آن ها نکات تربیتی تأمل برانگیزی وجود خواهد داشت. بحارالأنوار، ج 52، باب 18 و 19، ص 90-1 و ج 53، ص 199-59 و ص 325-318 (312 حکایت)؛ الزام الناصب فی اثبات الحجّه الغائب، ج 2، ص 41-1 (83 حکایت)؛ علی اکبر نهاوندی ، حکایات عبقری الحسان فی أحوال مولانا صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف (کل کتاب)؛ صحیفه مهدیه، ص454-413؛ الامام المنتظر من ولادته الی دولته، ص81؛ جمعی از نویسندگان حوزه، چشم به راه مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ص33.