مهدی باوری در کودکان صفحه 30

کودک در هفت سال اوّل باید به اندازه ی کافی از نظر شخصیّتی مورد احترام قرار گیرد و مرکز توجّه اعضای خانواده باشد. دو خصوصیّت دوره ی کودکی در کلام امام صادق علیه السلام به چشم می خورد؛ یکی بازی کردن (1) و دیگری در قالب سفارش به رها و آزادگذاشتن است. (2)

در سیره ی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و همچنین ائمّه علیهم السلام شواهدی مبنی بر هم بازی شدن ایشان با کودکان و تأکید فراوان ایشان درباره ی بازی کودک وجود دارد. (3) حتّی تأثیر آن در بزرگ سالی در برخی روایات، چنین تبیین شده است:

«بازی گوشی بچّه در کودکی، نشانه ی فزونی خرد و عقل او در بزرگ سالی است» (4)

«خوب است بچّه در کودکی بازی گوش باشد تا در بزرگ سالی حلیم و بردبار گردد». (5)

به خاطر اهمیّت بازی در این دوره، نکاتی پیرامون آن خواهد آمد. (6) این دوره آن قدر مهم است که امام سجّاد علیه السلام پنج حق برای کودک در این سن بیان کرده اند که والدین و مربّیان باید به آن عمل کنند. آن حقوق عبارت از مهربانی در آموزش، بخشیدن و پوشاندن(اشتباهات)، مدارا کردن و یاری کردن اوست. (7) در واقع، این موارد حاکی از نیاز های کودک از جهت روحی روانی، عاطفی و... می باشد. امام علی علیه السلام پیرامون اهمّیت

1- «اَلغُلامُ یَلعَبُ سَبعَ سِنینَ وَ یَتَعلَّمُ الکِتَابَ سَبعَ سِنینَ وَ یَتَعَلَّمُ الحَلالَ وَ الحَرَامَ سَبعَ سِنینَ»؛( کلینی، محمّد بن یعقوب، کافی، ج6، ص47، ح3) و « دَعِ ابْنَکَ یَلْعَبْ سَبْعَ سِنِینَ وَ یُؤَدَّبْ سَبْعَ سِنِینَ وَ ألْزِمْهُ نَفْسَکَ سَبْعَ سِنِینَ فَإِنْ أفْلَحَ وَ إِلَّا فَإِنَّهُ مِمَّنْ لَا خَیْرَ فِیه»؛( صدوق، محمّد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج3، ص492، باب حال من یموت من أطفال المشرکین و الکفار).
2- «أمهِل صَبِیَّکَ حَتّی یَأتِیَ لَهُ سِتُّ ِسنینَ ثُمَّ ضُمَّهُ إلَیکَ سَبعَ سِنینَ فَأدِّبهُ بِأدَبِکَ فَإن قَبِلَ وَ صَلَحَ وَ إلا فَخَلَّ عَنهُ»؛(همان، ص46، ح2).
3- ر.ک. داوودی، محمّد و حسینی زاده، علی، سیره تربیتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت علیهم السلام، ص85.
4- عن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: «عَرَامهُ الصَّبِیِّ فِی صِغَرِهِ زِیَادَهٌ فِی عَقلِهِ فِی کِبَرِهِ»؛(علاء الدّین علی بن حسام، کنزالعمّال، ج11، ص91، ح30747).
5- عن الامام الکاظم علیه السلام: «تُستَحَبُّ عَرَامَهُ الصَّبِیِّ فِی صِغَرِهِ لِیَکونَ حَلِیماً فِی کِبَرِهِ...مَایَنبَغِی أن یَکونَ إلا هکَذَا»؛ (کلینی، محمّد بن یعقوب، کافی، ج6، ص51، ح 2و3، و صدوق، محمّد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج3، ص493، ح4748).
6- ر.ک. همین فصل، ویژگی های جنبه رفتاری کودکان، ص 45-46.
7- «حَقُّ الصَّغِیرِ رَحمَتُهُ فِی تَعلِیمِه، وَالعَفوُ عَنهُ، وَالسَّترُ عَلَیهِ، وَالرَّفقُ بِهِ، وَالمَعُونَهُ لَهُ...»؛ (صدوق، محمّد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج2، ص625، ح3214).