مواجهه ائمه علیهم السلام با مدعیان مهدویت : گونه شناسی، سبک شناسی و شاخصه شناسی صفحه 56

پنهان است. در حقیقت این عده کیسانیه را مدعیان مهدویت محمد بن حنفیه معرفی می کنند. البته نوبختی، (1) ناشی اکبر، (2) ابوالحسن اشعری، (3) اشعری قمی، (4) بغدادی، (5) شیخ طوسی (6) و اسفراینی (7) کیسانیه را صرفاً مدعیان امامت محمد بن حنفیه معرفی می کنند و از کربیه (8) – یکی از فرق کیسانیه- به عنوان مدعیان مهدویت وی نام می برند. این گونه مدعیان را می توان مدعیان مهدویت خاص و متعین نامید.

2. ادعای مهدویت نوعی

در مقابل عده ای بر این باورند که در هر عصری باید یک مهدی وجود داشته باشد و ضرورتی هم ندارد که مشخص شود از نسل چه کسی است و چه خصوصیاتی دارد. مهم آن است که مقام هدایت گری و مبارزه با ظلم در هیچ روزگاری تعطیل نشود. این عده قائل به «مهدویت نوعی» می باشند. مهدویت نوعی و ولایت نوعی زمینه را برای ادعای مهدویت محمد بن فلاح (9) و محمد بن عبدالله نوربخش (10) که با زمینه های صوفیانه همراه بود مهیا ساخت.

1- نوبختی، فرق الشیعه، ص 23.
2- ناشی اکبر، مسائل الامامه، ص 24.
3- اشعری، مقالات الاسلامیین، ص 19.
4- اشعری قمی، المقالات و الفرق، ص 21.
5- بغدادی، الفرق بین الفرق، ص 26.
6- طوسی، الغیبه، ص 15.
7- اسفراینی، التبصیر فی الدین، ص 30.
8- پیروان ابوکرب ضریر که به مهدویت محمد بن حنفیه اعتقاد داشتند. ر.ک: اسفراینی، التبصیر فی الدین، ص 31.
9- تستری، مجالس المؤمنین، ج2، ص 395.
10- گفتنی است قاضی نورالله در مجالس المؤمنین ادعای مهدویت او را نمی پذیرد. ر.ک: همان، ص 147.