تمثیلات قرآن‌ صفحه 106

در روایات معصومین علیهم السّلام تشبیهات گوناگونی برای عالمان بی‌عمل صورت گرفته که هر کدام بیانگر گوشه‌ای از سرنوشت شوم این گونه افراد است. از جمله: «1» 1- رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله فرمود:

«مثل دانشمندی که دیگران را نیکی آموزد ولی خود را فراموش کند همچون چراغی است که به مردم روشنائی می‌بخشد ولی خودش می‌سوزد و از بین می‌رود.»

2- و نیز آن حضرت صلّی اللّه علیه و اله فرمود:

«علمی که بدان عمل نشود همچون گنجی است که از آن انفاق نشود، دارنده آن در جمعش خود را به رنج افکند، امّا سودی از آن نبرده است.»

3- از حضرت عیسی علیه السّلام روایت شده که:

«مثل علمای بد (و دنیاپرست) مثل صخره‌ای است که جلوی نهری را گرفته، نه خود آب می‌نوشد و نه می‌گذارد آب به کشتزارها برسد.»

و در بعض تعبیرات از آنان به عنوان: «شجر بلا ثمر» (درخت بی‌ثمر) یا «سحاب بلا مطر» (ابر بی‌باران) یا «رامی بلا وتر» (تیرانداز بدون کمان) یا «چهارپایی که به آسیاب می‌بندند» (که فقط به دور خود می‌گردد و سودی از آن نمی‌برد) و تعابیری مانند آن یاد شده است.

شگفت آن است که در میان تمامی تمثیلات و تشبیهات قرآن کریم، تکان دهنده‌ترین و گزنده‌ترین آنها درباره «عالمان بی‌عمل» و «دانشمندان منحرف» بکار رفته است، که یکی تمثیل آنها به «الاغهای بارکش»، و دیگری تمثیل ایشان به «سگهای هار» است. «2»

(که در ادامه بحث بدین تمثیل اشاره خواهیم داشت) و این خود از نقش تخریبی و تخدیری عالمان فاسدی که دین را طعمه مقاصد و منویّات مادّی خود قرار داده‌اند حکایت می‌کند. (1). بنگرید به: العلم و الحکمة فی الکتاب و السنة، ص 445 و 446 و میزان الحکمه، ج 6، ص 504.