تمثیلات قرآن‌ صفحه 134

انتخاب کرده و آن را از شالوده با مصالحی پر دوام و مطمئن بنا می‌کنند، امّا منافقان به کسی می‌مانند که ساختمان خود را بر لبه رودخانه‌ای که سیلاب زیر آن را به کلّی خراب کرده و هر آن آماده سقوط است می‌سازد، همانگونه که نفاق، ظاهری دارد فاقد محتوا چنین ساختمانی نیز ظاهری دارد بدون پایه و شالوده. این ساختمان هر آن ممکن است فرو بریزد.

مکتب اهل نفاق نیز هر لحظه ممکن است باطن خود را نشان دهد و به رسوایی بیانجامد.

پرهیزگاری و جلب رضای خدا، یعنی هماهنگی با واقعیّت و همگامی با جهان آفرینش و نوامیس آن، بدون شک عامل بقا و ثبات است.

امّا «نفاق» یعنی بیگانگی با واقعیّتها و جدائی از قوانین آفرینش، بدون تردید عامل زوال و فناست. «1»

از سیاق آیه بر می‌آید که جمله: أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْیانَهُ عَلی تَقْوی ... و، جمله: أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْیانَهُ عَلی شَفا جُرُفٍ هارٍ هر یک مثلی است، که یکی از اساس زندگی مؤمنین و دیگری پایه زندگی منافقین را مجسّم می‌سازد و آن اساس و پایه همان دین و روشی است که دنبال می‌کنند، دین مؤمن تقوی و پرهیز از خدا و طلب خشنودی اوست با یقین و ایمان به او، و دین منافق تزلزل است و شک. «2»

سیّد قطب درباره این تمثیل قرآنی که همچون تابلویی باشکوه منظره ایمان و نفاق را تصویرگری نموده است، می‌گوید:

«اجازه دهید تا لحظه‌ای درنگ کنیم و به بنائی باشکوه و مستحکم و مطمئن یعنی «تقوی» نظاره افکنیم. سپس روی به جانب دیگر نموده و به منظره‌ای دیگر چشم گشائیم، یعنی بنائی که بر کنار پرتگاه سستی بنا شده، بنائی که بر لبه رودخانه‌ای که سیلاب زیر آن را به کلّی خراب کرده و هر لحظه آماده سقوط است .... در همین لحظه است که (1). تفسیر نمونه، ج 8، ص 141.