تمثیلات قرآن‌ صفحه 158

و در نفوس آنها رسوخ می‌کند.

بهترین مفاهیم و رساترین اندیشه‌ها زمانی که در قالب نمونه‌ای عینی ارائه می‌شود کاملا ادراک و تصدیق می‌گردد. کلّیات علمی اگر بر مصادیق تطبیق نشود، تصدیق آن و ایمان به درستی‌اش برای نفس سنگین و دشوار است. «1»

مکتبهای آسمانی و مرامهای فکری هر قدر عمیق، پربار و منطقی باشند تا هنگامی که در نوشته‌ها و کتابها محصورند، غالبا خشک و کم تأثیر و نامأنوس جلوه می‌کنند، چرا که اندیشه خالصند و فاقد جنبه عملی. هر چه هست ذهنیّت است و از عینیّت اثری نیست. مردم، آرمانهایی را که همانند مدینه فاضله خیالی و غیر ملموس باشند، به دشواری می‌پذیرند. امّا اگر بتوان در کنار کتاب هدایت، نمونه هدایت و تربیت نیز ارائه داد، بی‌تردید بر نفوذ و تأثیر اندیشه‌ها افزوده خواهد شد. «2»

سیّد قطب درباره نقش الگوهای عینی در تربیت می‌گوید:

عملی‌ترین و پیروزمندانه‌ترین وسیله تربیت، تربیت کردن با یک نمونه عملی و سرمشق زنده است ... سرمشق و الگو به مردم عرضه می‌شود تا مردم، همانند صفاتش را در خود تحقق بخشند، و به رنگ آن نمونه واقعی درآیند، هر کس به اندازه ظرفیّت و استعدادش از آن شعله فروزان پرتو بگیرد و تا آنجا که توانایی دارد، برای رسیدن به قلّه کمال از کوه دانش و فضیلت بالا رود. نه تنها زندگی معنوی بلکه زندگی مادّی الگوها و قهرمانان فیض بخش و شاخص در معرض انظار عموم است، نه فقط یک رؤیا و داستان تخیّلی که محبتش، روانها را در بیابان بیکران خود سرگردان کند، بدون اینکه از واقعیّتش متأثّر شوند و از آن نمونه عالی سرمشق بگیرند. از این جهت است که اسلام، سرمشق دادن را بزرگترین وسیله می‌داند و پایه روش تربیتی خود را بیش از هر چیز بر این سنگ استوار می‌سازد.» «3»

__________________________________________________
(1). سیری در تربیت اسلامی، ص 250.
(2). نقش اسوه‌ها در تبلیغ و تربیت، ص 165.
(3). روش تربیتی اسلام، ص 251 و 252.