تمثیلات قرآن‌ صفحه 169

تنها مفسّرین وادار شده‌اند که درباره این مثل بیندیشند، غیر مفسّرین هم درباره این مثل قرآن به فکر فرو رفته‌اند که منظور قرآن از این چراغ و شیشه و چراغدان و آن روغن و درخت پر برکت و آن روغنی که خود به خود بدون آتش می‌خواهد برافروخته شود و نور هدایت بدهد چیست؟» «1» نکته در خور توجّه آن است که حتّی به آن دسته از تمثیلاتی که از فرط سادگی و عامیانه بودن برای همگان قابل فهم بوده و هر فرد معمولی مفهوم آن را به راحتی در می‌یابد، نیز نباید به چشم یک موضوع عادی و کم اهمیّت نگریست، چرا که اساسا هر مخلوقی ولو بسیار کوچک، از نظر انتساب به پروردگار و نشانه حکمت و قدرت بودن او، بزرگ و با اهمیّت است.

قرآن کریم در آیه 26 بقره می‌فرماید:

«به درستی که خداوند از اینکه مثال (به موجودات ظاهرا کوچکی مانند) پشه و حتّی بالاتر از آن (در ظرافت و کوچکی) بزند شرم نمی‌کند ...»

یعنی گرچه مردم عادتا به ظرافتهای وجودی پشه از آن رو که کوچک است بی توجّهند، ولی آنچه مسلّم است این کوچکی به همراه عظمت خلقت آن، سزاوار توجّه بیشتری است، چرا که در ساختمان این حیوان بسیار کوچک، یک دنیا دقّت و ظرافت بکار رفته که عقل در آن حیران می‌ماند.

امام صادق علیه السّلام درباره آفرینش این حیوان کوچک می‌فرماید:

«انما ضرب الله المثل بالبعوضة لانّها علی صغر حجمها، خلق اللّه فیها جمیع ما خلق اللّه فی الفیل مع کبره و زیادة عضوین آخرین و هما جناحیها ...»

«بدرستی که خداوند بدین جهت به پشه مثال زده است که علی‌رغم کوچکی، از تمامی