تمثیلات قرآن‌ صفحه 219

سعادت خود عزم راسخی ندارد، و لذا بهترین راه سعادت و مستقیم‌ترین راه رسیدن به هدف را- که قبل از او هم کسانی آن راه را پیموده و به هدف رسیده‌اند- ترک می‌گوید، آنگاه سرگشته و حیران مانده، شیطانها محاصره‌اش نموده و به سوی هلاکش می‌خوانند، هر چه هم که یاران هدایت یافته‌اش بر او بانگ می‌زنند و به سوی هدایتش دعوت می‌کنند قبول نمی‌کند و در عین اینکه بر سر دوراهی سقوط و نجات قرار گرفته نمی‌فهمد تکلیفش چیست!. «1»

قرآن در قالب این تصویر زنده و گویا، حالت حیرت و سرگردانی کسانی را که قلب خود را میان خدای یکتا و خدایان متعدد توزیع نموده‌اند، و گاهی با خداست و گاهی با خدایان دیگر (هم خدا را می‌خواهند و هم خرما را) و احساس خود را میان هدایت و گمراهی سرگردان می‌گذارند، به خوبی ترسیم نموده است.

قرآن کریم، بر این مخلوق مأیوس و سرگردان و درمانده که شیطان او را فریب داده و حیرانش گذاشته چنین سیمای بدیعی را نقش میزند و ای کاش که او فقط به این ورشکستگی در زندگی قناعت می‌کرد و به دنبال شیاطین روان می‌شد و سرانجام به یک آرامش در این راه می‌رسید، لکن از طرف دیگر برادرانی هستند که در کنار معرکه ایستاده‌اند و با جان و دل او را به راه راست می‌خوانند، مرتب ندا می‌زنند که بیا به سوی ما، بیا! و او در میان این دو حالت سرگردان است. دلش دو نیم گشته، نیمی در دست شیاطین و نیمی در دست یاران و نمی‌داند که به کدام طایفه پاسخ مثبت بگوید و کدام راه را برای خود برگزیند. «2»

و این حالت اضطراب و عذاب روحی که در سیمای چنین فردی موج می‌زند را می‌توان به خوبی در خلال تعبیر گویای قرآن حس و لمس نمود. «3»

__________________________________________________
(1). تفسیر المیزان، ج 7، ص 229.
(2). تصویر فنی در قرآن، ص 67. با تلخیص.
(3). تفسیر فی ظلال القرآن، ج 2، ص 1132.