تمثیلات قرآن‌ صفحه 220

یکی از محقّقین با اشاره به این آیه، درباره چنین حالت روحی می‌نویسد:

«هرگاه در انسان برخی از انگیزه‌ها با هم درگیر شوند، مثلا انگیزه‌ای انسان را به یک سو و انگیزه‌ای دیگر به سوی مقابل بکشاند، در این صورت به انسان حالتی دست می‌دهد که احساس سرگردانی و تردید می‌کند و از تصمیم‌گیری درباره تعیین سمت حرکت و شیوه عمل خود ناتوان می‌شود. چنین حالتی را «درگیری روانی» می‌گویند.

قرآن این درگیری روانی را که اشخاصی که در برابر ایمان موضعی مشکوک و تردیدآمیز دارند و از آن رنج می‌برند به خوبی تصویر می‌کند: قُلْ أَ نَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا یَنْفَعُنا ...

در این آیه، حالت درگیری روانی و سرگردانی و تردید ناشی از آن به دقّت توصیف شده است. از یک طرف شیاطین انسان را وسوسه می‌کنند و به سوی گمراهی و کفر می‌کشانند، و از سوی دیگر دوستان مؤمنش او را به هدایت و ایمان می‌خوانند و او در میان این دو کشش و جاذبه در حالتی از سرگردانی و پریشانی فکر و تردید قرار دارد. «1»

... روشن است که اضطراب، از عجز انسان در برابر حلّ تضادهای روانی وی ناشی می‌شود و اصولا بخش بزرگی از نیروی روانی انسان برای حلّ تضادهای روانی مصرف می‌شود. به همین دلیل است که بیماران روانی نمی‌توانند به طور صحیح تواناییها و امکاناتشان را بروز دهند، چون تضادهای روانی آنها، نیروی‌شان را مصرف می‌کند و باعث تعطیل شدن تواناییها و امکاناتشان می‌شود.» «2»

با دو قبله در ره توحید نتوان رفت راست یا رضای دوست باید یا رضای خویشتن

سوی آن حضرت نپوید هیچ دل با آرزو با چنین گلرخ نخسبد هیچ کس با پیرهن __________________________________________________